Данута

1

У Польшчы ўсіх настаўнікаў ліцэя называюць «прафесар».

2

«Гураль» — польская народная песня.

3

«Паўшэхнай» школай называлі ў Польшчы да 19З9 г. сямігодку.

4

Тэрыторыя Заходняй Беларусі ў Польшчы да 19З9 г. называлася «крэсамі ўсходнімі».

5

Эндэкі – нацыянал-дэмакраты, партыя польскіх шавіністаў.

6

Грош — мелкая манета, 1/100 злотага (польск.).

7

Отча наш, іжа жі на небжі, да свяціцца імя твае!.. (лац.).

8

Д'ябал яго бяры!. (літ.).

9

Пастарунак — паліцэйскі ўчастак.

10

У 19З8 годзе Кампартыя Заходняй Беларусі рашэннем выканкома Камінтэрна была распушчана.

11

У буржуазнай Польшчы дзеці нават багатых яўрэяў амаль не прымаліся ў дзяржаўныя гімназіі і ліцэі.

12

— Бэцы-ы, хадзі сюды! (яўр.)

13

— Яны не пройдуць! (іспанск.)

14

Ксёндз Кардэцкі — герой рамана Генрыка Сянкевіча «Патоп». Паводле аўтара, у 1665 г. Кардэцкі арганізаваў абарону касцёла на Яснай Гуры ў Чанстахове ад шведаў. З той пары касцёл стаў месцам пакланення набожных палякаў, а Кардэцкі для некаторых палякаў — нацыянальным героем.

15

Дэфензіва — тайная паліцыя ў буржуазнай Польшчы.

16

Рашэннем Камінтэрна ад 19З8 г. Кампартыя Заходняй Беларусі была распушчана.

17

Крыж (лац.).

18

Калі цябе хтосьці ў жыцці параніць, на сэрцы пакіне рану, то памятай, што яшчэ больш цярпела Польшча, твая радзіма (польск.).

19

Польскія партызаны дзяліліся на некалькі палітычных груп. Групай Арміі Краёвай камандавалі пераважна былыя пілсудчыкі, да савецкіх партызан яны адносіліся непрыхільна.

20

— Паглядзі! (ням.).

21

— Гераіня! (ням.).

22

Юдэнрада — самаўрад з іўрэяў, які немцы ўвялі ў гета.

23

— Ну, палякі, няхай жыве Рыдз Сміглы! (ням.).

24

— Давай, давай, хутчэй, чорт вазьмі! (ням.).

25

— Гатова! (ням.).

26

Забірайце і гэтую дрэнь! (ням.).

27

“Яўрэй са скрыпачкай” — яўрэйская народная песня.

28

— Такім чынам, Вільня цяпер без яўрэяў, няпраўда? (ням.).

29

— Зараз жа выпі! (ням.).

30

— Пан лейтэнант, у чым справа? (ням.).

31

— Прэч! (ням.).