Вечары на хутары ля Дзіканькі

Примечания

1

Межавы суддзя.

2

Род печанага хлеба. (Слоўнік Гогаля ў першых выданнях вечароў.)

3

Страва, род кашы. (Слоўн. Гогаля.)

4

Абознікі, якія едуць у Крым па соль і рыбу. (Слоўн. Гогаля.)

5

Гаршчок, у якім труць мак. (Слоўн. Гогаля.)

6

Сподняе адзенне жанчын. (Слоўн. Гогаля.)

7

Род каптура. (Слоўн. Гогаля.)

8

Барані мех. (Слоўн. Гогаля.)

9

Род палаткі ці шатра. (Слоўн. Гогаля.)

10

Род медалю, носіцца на шыі. (Слоўн. Гогаля.)

11

«Даваць кісяля» значыць ударыць каго-небудзь ззаду ног. (Заўвага Гогаля.)

12

Гандляркі. (Слоўн. Гогаля.)

13

Бядняк, бабыль. (Слоўн. Гогаля.)

14

Пяцірублёвая асігнацыя.

15

Боль у жываце. (Слоўн. Гогаля.)

16

Трайны гарапнік. (Слоўн. Гогаля.)

17

Маніць.

18

Зманіць на споведзі.

19

Род каптана. (Слоўн. Гогаля.)

20

Гарапнік. (Слоўн. Гогаля.)

21

Дробныя косы. (Слоўн. Гогаля.)

22

Вузкія істужкі. (Слоўн. Гогаля.)

23

Верхняе старасвецкае адзенне. (Слоўн. Гогаля.)

24

Мяла. (Слоўн. Гогаля.)

25

Крэмневая стрэльба.

26

Доўгая пасма валасоў на галаве, якая заматваецца на вуха. (Слоўн. Гогаля.)

27

Кулак. (Слоўн. Гогаля.)

28

Музычны інструмент. (Слоўн. Гогаля.)

29

Невялікі хлеб, што робіцца на вяселлях. (Слоўн. Гогаля.)

30

Насавая хустачка. (Слоўн. Гогаля.)

31

Вясельны хлеб. (Слоўн. Гогаля.)

32

Істужкі.

33

Танец.

34

Срэбная з золатам.

35

Шаўковая тканіна. (Слоўн. Гогаля.)

36

Выліваюць пярэпалах у пас у выпадку перапуду, калі хочуць дазнацца, ад чаго здарыўся ён: кідаюць расплаўленае волава або воск у ваду і чыю набудуць яны падобнасць, тое самае і спужала хворага; пасля чаго і ўвесь пярэпалах праходзіць. Заварваюць саняшніцу, калі мутарыць і баліць жывот. Для гэтага запальваюць кавалак пянькі, кідаюць у конаўку і перакульваюць яе дагары дном у міску, напоўненую вадой і пастаўленую на жываце хворага; пасля, пашаптаўшы, даюць яму выпіць лыжку гэтай самай вады. (Заўвага Гогаля.)

37

Вінакурня. (Слоўн. Гогаля.)

38

Чорт-бы з'явіўся яго бацьку.

39

Вяльможа пры Екацярыне II.

40

Наняты работнік, нанятая работніца. (Слоўн. Гогаля.)

41

Труна. (Слоўн. Гогаля.)

42

Літары славянскай азбукі і знак скарачэння.

43

Пражанцы ў алеі з мёдам.

44

Пахучая трава.

45

Калядаваць у нас называецца спяваць пад вокнамі напярэдадні Каляд песні, якія называюцца калядкамі. Таму, хто калядуе, заўсёды кіне ў мех гаспадыня, ці гаспадар, ці хто застаецца дома, каўбасу, або хлеб, або мядзяны грош, хто чым багаты. Гавораць, што быў некалі ідал Каляда, якога лічылі за бога, і што быццам ад таго пайшлі калядкі. Хто яго ведае? Не нам, простым людзям, аб гэтым меркаваць. Летась айцец Осіп быў забараніў калядаваць па хутарах, кажучы, што нібыта гэтым народ дагаджае шайтану. Аднак-жа, калі сказаць праўду, дык у калядках і слова няма пра каляду. Пяюць часта пра нараджэнне Хрыста; а ў канцы жадаюць здароўя гаспадару, гаспадыні, дзецям і ўсяму дому. (Заўвага пасічніка.)

46

Немцам называюць у нас кожнага, хто толькі з чужой зямлі, ці то француз, ці цэсарац, ці швед — усёадно немец. (Заўвага Гогаля.)

47

Ярэскі — мястэчка Палтаўскай губ., Міргарадскага павета.

48

Страпчы — чыноўнік па нагляду за ходам спраў у судовых установах (гістар.).

49

Род шарсцянага хвартуха ў жанчын. (Слоўн. Гогаля.)

50

Род суконнага плашча з прышытаю ззаду відлогаю. (Слоўн. Гогаля.)

51

Адкідная шапка з сукна, прышытая да кабеняка. (Слоўн. Гогаля.)

52

Нашытыя накрыж галуны.

53

Шапка з вушамі.

54

Невялікі хлеб, крыху пляскаты. (Слоўн. Гогаля.)

55

Шчадроўкі — песенькі, што спяваліся напярэдадні новага года.

56

Кильце — кальцо.

57

Дваццаць пяць капеек. (Слоўн. Гогаля.)

58

Вяльможа пры Екацярыне II.

59

Прымусіць несці рэгулярную ваенную службу (карабінер — салдат, узброены карабінам).

60

Д. І. Фанвізін — аўтар камедый «Недарасль» і «Брыгадзір».

61

Французскі байкапісец.

62

Белая апона з рэдкага палатна з адкінутымі назад хвастамі, якую носяць на галаве жанчыны. (Слоўн. Гогаля.)

63

Вялікая лодка.

64

Чырвонага сукна.

65

Праваслаўныя, што прызнавалі ўладу рымскага папы.

66

Кіпень, гарачая смала.

67

Паспалітая Жэч — назва польска-літоўскай дзяржавы.

68

Месца пад абразамі. (Слоўн. Гогаля.)

69

Страва з грэцкай мукі.

70

Карытка для насыпання пораху ў крэмневай стрэльбе.

71

Асабовая варта.

72

Род бумажніка, дзе трымаюць крэсіва, крэмень, губку, табаку, а часам і грошы. (Слоўн. Гогаля.)

73

Гульня, у якую гуляюць школьнікі ў класе: ціснуцца цесна на лаўцы, пакуль адна палавіна не выцісне другую. (Слоўн. Гогаля.)

74

З тоўстай шарсцяной тканіны.

75

Аудытор — старэйшы вучань, які правяраў веды малодшых.

76

Ведае.

77

Даручэнне.

78

Гатунак пшаніцы.

79

Трысцём.

80

Сядзібаю. (Слоўн. Гогаля.)

81

Шанаваннем.

82

Квас.

83

Род кадушкі, падобнай да перакінутай дагары бочкі. (Слоўн. Гогаля.)