Бу евин ишыьы о евя дцшмяз.
Чыраг дибиня ишыг салмаз.
Сюймя нюкяр атамы, сюймяйим бяй атаны.
Дяймя мяня, дяймяйим сяня.
Дядяннян дядями дейинъя, юзцннян юзцмц де!
Ат алмамыш нал алыр.
Далашанда барышмаьа цз сахла!
Сон сюзцнц яввял демя!
69
Йемякдян цмид йахшыды.
Адамынкы Аллащдан цзцлмясин!
Соналайан сонда галар.
Ейби чякяр ейбяъяр,
Дярди чякяр дярдяъяр.
Аълыг адама щяр ойун юйрядир.
Айынын йцз ойуну бир армудун башындады.
Армудун йахшысыны мешядя айы йейяр.
Дявя эюрдцнмц? – Изини дя эюрмядим.
Дялляклийи башымызда юйрянди.
Кцряйи йайда ал, ораьы гышда.
Фцрсяти фота вермяк ахмаглыгды.
Мян дявяси юлмцш ярябям.
Дювлятдя дявя,
Кцлфятдя нявя.
Яряб няди,
Ъораб няди?!
Базара эирдин, эюрдцн эюзцгыпыг, сян дя ол
эюзцгыпыг.
Горхан эюзя чюп дцшяр.
Чюп алтда дяйирман тикир.
Дяйирман билдийини ейляйир, чах-чах
башыны аьрыдыр.
Йаланы дяйирманда данышсан йахшыды.
Евдя динэнян дяйирмандан башга щяр шей
олар.
Йцз илин ешшяйиди, дяйирманын йолуну
билмир.
Ешшяк палчыьа бир дяфя батар.
Ешшяйя дедиляр мярифятини эюстяр, эетди
саманлыгда аьнады.
Ешшяк ангырар, тайыны тапар.
Кечял дярман бился, юз башына йахар.
Кечялин дярди-башы,
70
Бир газан айран ашы.
Аьыл аьылдан цстцндц.
О даьа йаьды гар, бу даьы йыхды хябяр.
Аьыр отур, батман эял.
Гойуну гойун айаьындан, кечини кечи.
Утананын оьлу олмаз.
Утанмаьын да юз йери вар.
Шапалагнан цз гызардырам.
Инсан дилиндян баьланар, щейван белиндян.
Ичим юзцмц йандырыр, чюлцм юзэяни.
Кор ня истяр ?
- Ики эюз:
Бири яйри,
Бири дцз.
Аъыглы башда аьыл олмаз.
Ат иэидин гардашыды.
Вуран иэид дядясиня бахмаз.
Чаьрылан йеря ар елямя,
Чаьрылмайан йери дар елямя.
Вахтсыз гонаг юз кисясиндян йейяр.
Гонаьы говмазлар, алтындакы палазы
чякярляр.
Гонаг гонаьы истямяз,
Ев йийяси щеч бирини.
Авара гонаг ев йийясини дя авара еляр.
Эялин айаьа дурду, башлы башыны сахласын.
Гяриб итин гуйруьу гычынын арасында олар.
Юзэяйя гуйу газан юзц дцшяр.
Дцзя завал йохду.
Газан деди: дибим гызылды,
Чюмчя деди: буланыб чыхмышам.
Йаланчынын шащиди йанында олар.
Щагг юз йерини тапаъаг.
71
Доьру гапыдан эяляндя, йалан баъадан гачар.
Мяндян сяня юйцд,
Юз дянини юзцн цйцт.
Шярти шумда кясяк, хырманда йабалашмайаг.
Щарай бяри башдан.
Йцз мамача йыьылса, эцъ доьанынды.
Саьлыьында Кор Фаты, юляндя бадамэюзлц.
Цзцня бах, щалыны хябяр ал.
Оьру еля баьырды ки, доьрунун баьры
йарылды.
Гара мяни басынъа, мян гараны басым.
Ещтийат иэидин йарашыьыды.
Ещтийатлы иэидин анасы аьламаз.
Иэидин – иэиддян няйи артыгдыр? Бир
ещтийаты.
Иши щаъатнан эюрярляр, щюъятнян йох.
Пис гоншу адамы щаъатлы еляр.
Гября эирян юлц эери гайытмаз.
Гара эцн адамы тез гоъалдар.
Сач црякдян су ичяр.
Аь эцн адамы аьардар, гара эцн гаралдар.
Аьаъы юз ичиндян гурд йейяр.
Гоншуну ики инякли истя ки, сян дя бир инякли
оласан.
Барлы аьаъа даш атан чох олар.
Бал тутан бармаг йалар.
Гыз аьаъы –
Гоз аьаъы.
Эцл тикансыз олмаз.
Арвад бяннадыр, киши фящля.
Гоншу гоншуйа бахар,
Ъаныны ода йахар.
Верян яли кясмязляр.
Лохма дедийин боьмады.
72
Бир тикя бир даь ашырар.
Бир яли одду, бир яли су.
Ял тутмаг Ялидян галыб.
Ийняйнян эор газыр.
Чюряйи дашдан чыхыр.
Кирпийиннян од эютцрцб.
Кар ня билир таггылты щардан эялир.
Щоща вар даьа миндиряр,
Щоща вар даьдан ендиряр.
Сящвсиз инсан олмаз.
Варыны верян утанмаз.
Касыбын оланындан.
Санылы гозду.
Аъ гылынъа чапар.
Бир атым барыты вар.
Эялмишди саггал далынъа, быьы да гойду
эетди.
Эялмишди бай олмаьа, йал-гуйруьуну да
гырхдылар, дай олду.
Гаш гайырдыьы йердя вурду эюзцнц дя тюкдц.
Юлцнц юз хошуна гойсан, кяфяни булайар.
Юзцня рява эюрмядийини башгасына да рява
эюрмя.
Щяря юз аршыны иля юлчцр.
Щяря кюзц юз габаьына чякяр.
Дост эялиши байрам олар.
Малйемязин малыны йейярляр.
Хясисин малы арвадын сонку яриня галар.
Йер отуранын,
Сюз эютцрянин.
Ярля арвадын торпаьы бир йердян эютцрцлцб.
Эялин оъаглыьа.
Карын кюнлцндяки.
Щяря юз шящяриндян хябяр веряр.
73
Юлцм аты йцйряк олар.
Юлян иняк сцдлц олар.
Иштащ диш алтдады.
Дишнян додаг арсызды.
Боьаз бойдан ашаьыды.
Аълыг бир ил эедяр, тющмят мин ил.
Юзц йыхылан аьламаз.
Юлянля юлмяк олмаз.
Итдян бир яппяк боръ алыб.
Милчякдян фил дцзялдир.
Милчяк юзц бир шей дейил, кюнцл
буландырыр.
Дялийя щел вер, ялиня бел вер.
Дялийя щяр эцн байрамды.
Дяли дялийя гошулуб, дяйяняк эюйдян йаьыр.
Аьыллы фикирляшинъя, дяли вурду чайы
кечди.
Бир дяли бир гуйуйа бир даш атды, йцз
аьыллы йыьылды, чыхардаммады.
Той эедяр, тювля галар.
Ъаванлыгда даш дашы,
Гоъалыгда йе ашы.
Йетимин яли аша чатанда, башы даша чатар.
Анлайанын гулуйам, анламазын аьасы.
Аьасы Эцлцм оланын башына кцлцм олар.
Щамы щамыйнан оланда, кечял дя
папаьыннанды.
Дялини йцз юйрят, йеня юз билдийини еляр.
Ганана да гурбан олум, ганмаза да. Дад
йарымчыг ялиндян.
Дяли юз хейрини -шярини бился, нийя адына
дяли дейирляр.
Дялидян доьру хябяр.
Цстц бязяк,
74
Алты тязяк.
Ахтаран тапар.
Ниййятин щара-
Мянзилин ора.
Бир ата доггуз оьулу сахлар, доггуз оьул бир
атаны сахлайа билмяз.
Ата оьула бир баьы гыйды, оьул атайа бир
салхымы гыймады.
Баьчы баьыны гыйды, баьбан бир эилясини
гыймады.
Йахшы оьул нейнир ата малыны, пис оьул
нейнир ата малыны?
Оддан кцл тюряйяр.
Од олсам, юзцмц йандыррам.
Эюздян узаг,
Кюнцлдян ираг.
Дост дашы баш йармаз.
Йахшы эцнцн досту йаман эцндя танынар.
Гылынъ йарасы саьалар, дил йарасы
саьалмаз.
Намусу итя атыблар, ит йемяйиб.
Итдян чох чарыг йыьан йохду, йеня айаьы
йалынды.
Ит айаг апардыьы дейилди, юз айаьыны кясди.
Итин айаьыны кючдян ясирэямязляр.
Атын аьзына бахыб арпасыны верярляр.
Аь ат арпа йемяз ?
Аллащ даьына бахыб гар йаьдырар.
Еля бил алчаг даьлары бу йарадыб.
Дядян сарымсаг, анан соьан. Сян щардан
олдун эцлмяшякяр?!
Нисйя – эирмяз кисяйя.
Ялдяки сярчя эюйдя учан эюйярчиндян йейди.
Сян юзцнц бяйянмя, гой сяни бяйянсинляр.
75
Ел эюзц тярязиди.
Ел аьзы
Фал аьзы.
Ел ичиндя,
Юл ичиндя.
Ел аьзы,
Чувал аьзы.
Ел цчцн аьлайан эюз кор галар.
Наьдыны гойуб нисйя далынъа гачма !
Йаланчыны мянзилиня гядяр говарлар.
Щагг щагдан кясяр, Муртузяли щяр икисиндян.
Чох билирсян, аз даныш !
Якинчи ол,
Билиъи олма!
Ат алмамыш ахурун дярдини чякмя.
Архы щоппан, сонра щоп де.
Тамащкарын иманы олмаз.
Иш тярс эяляндя, хяшил дя диш сындырар.
Аъ гулаьым,
Динъ гулаьым.
Гудуран гырх эцн эедяр.
Яйни парылдар,
Гарны гурулдар.
Ятнян дырнаьын арасына эирян ийляниб
чыхар.
Йахын гоншу узаг гощумдан йахшыды.
Уъуз ятин ня шорбасы.
Гоншу гоншу олса, кечял гыз яря эедяр.
Гоншу гызы эюзял олмаз.
А чиркин, бурда дур, эедим эюзял ахтарым,
Эюзял тапмасам, эюзялим сянсян.
Од гоншусу, эор гоншусу.
Гурд да гоншусуна дяймяз.
Гощумун кимди?- Йахын гоншум.
76
Йад эяля-эяля гощум олар, гощум эялмяйя-
эялмяйя йад.
Ня юлцйя щай верир,
Ня дирийя пай.
Щяр эеъянин бир эцндцзц вар.
Ахшамын хейриндян сабащын шяри йахшыды.
Ахшам – сабащ йалан дейил ща.
Ала итдян маншырды.
А гарьа, мяндя гоз вар.
Гарьа чохбилмишлийиндян дузаьа дцшяр.
Данышмаг эцмцшдцся, сусмаг гызылды.
Йаман дил баша бялады.
Юлцм гашнан эюзцн арасындады.
Яъялдян маъал йохду.
Ня ишим ишди,
Ня ялим бошду.
Шуну эютцр, шуну гой.
Щалвачы гызы даща ширин.
Соьан олсун, наьды олсун.
Тойуг йумуртасына эюря гаггылдар.
Гылыглы мин еви йейяр, гылыгсыз бир еви дя
йейя билмяз.
Буьда чюряйин йохду, бцьда дилин олсун.
Буьданын гарны йарыгды.
Су сяняйи суда сынар.
Сябр Аллащын адыды.
Ейибсиз эюзял олмаз.
Щяр эюзялин бир ейби олар.
Юз эюзцндя тири эюрмцр, юзэя эюзцндя гыл
ахтарыр.
Ит гайа кюлэясиндя йатар, еля биляр юз
кюлэясиди.
Итя йийясиня эюря щюрмят едярляр.
Йатан юлмяз, йетян юляр.
77
Язиз юлцр,
Боьаз юлмцр.
Йатан юкцзцн башыны дуран юкцз батырар.
Аллащ-Аллащла донуз дарыдан чыхмаз.
Юзцня умаъ оваммыр, юзэяйя яриштя кясир.
Ушаьы буйур,
Далынъа йцйцр.
Бу да даьаръыьыны сцрцйцб чуваллар
ъярэясиня гойур.
Ъан йанмаса эюздян йаш чыхмаз.
Яти сянин, сцмцйц мяним.
Сцмцксцз ят олмаз.
Тойуг ешялянди,
Юзцня бычаг газанды.
Вахтсыз банлайан хорузун башыны кясярляр.
Тойуг деди: Аллащ ганад верся дя учарам,
вермяся дя.
Кюнлц балыг истяйян гуйруьуну бузлу суйа
гойар.
Чайда балыг йан эедяр.
Пахыл артмаз.
Шабалыддан йаь чыхмаз.
Дярдли дейинэян олар.
Эцл тикансыз олмаз.
Йолун ениши дя олар, йохушу да.
Йолнан эедян йорулмаз.
Су кичийин, йол бюйцйцн.
Щамам суйундан юзцня дост тутур.
Йетишян мейвя аьаъда галмаз.
Аьаъ барыннан эюзялди.
Ешшяйя мин, ата чатынъа.
Язизим язиз, тярбийяси ондан да язиз.
Айдан ары,
Судан дуру.
78
Йазын йаьышы,
Яр-арвадын савашы.
Сяндян щярякят,
Мяндян бярякят.
Вураммайан чомаьын йекясини эютцряр.
Арифя бир ишаря.
Гуйуйа эирмямишдян яввял чыхмаьы
фикирляш.
Дама-дама эюл олар,
Йаьа-йаьа сел.
Пишийи дивара гыснарсан, гайыдыб цзцнц
ъырар.
Пишик баласыны истядийиндян йейяр.
Чякишмясян бяркишмязсян.
Йцз эцн йараг,
Бир эцн эяряк.
Йайын йахантысы –
Гышын йаванлыьы.
Аъыглы башда аьыл олмаз.
Бир ялдя ики гарпыз тутмазлар.
Бяйнян бостан якянин таьы чийниндя битяр.
Ики йана бахан чаш галар.
Бяй верян атын дишиня бахмазлар.
Бяй няди,
Бяйянмямяк няди?!
Бяйдян эялмиш нюкярям,
Динмя, дишини тюкярям.
Аьанын малы эедир,
Нюкярин ъаны.
Аьыллы дцшмян ахмаг достдан йахшыды.
Юз ялийля юзцня гуйу газыр.
Эен газ, дярин газ. Юзцн дцшярсян.
Юзц юзцня еляйяня ел йыьылса еляйяммяз.
79
Юзц юзцня еляди,
Кцлц эюзцня еляди.
Кечинин яъяли йетяндя чобанын чомаьына
сцртцняр.
Иэидин башы галда эяряк.
Тялясян тяндиря дцшяр.
Дост йолунда боран олар, гар олар.
Дост доста тян эяряк,
Тян олмаса эен эяряк.
Билмямяк ейиб дейил. Юйрянмямяк ейибди.
Ит яппяйя,
Ушаг мящяббятя.
Инсанла щейванын фярги дилиндяди.
Сябр еля, щалва бишяр ей гора, сяндян,
Бяслясян атлас олар тут йарпаьындан.
Щарада йашасан, ора вятянди.
Вятяня эялдим, имана эялдим.
Тювбя тохлугдан,
Цз – эюз йохлугдан.
Тювбя, тювбя, ня тювбя?! Юйрянмишя ня
тювбя?!
Айда илдя бир намаз,
Ону да шейтан гоймаз.
Бюйцйцн сюзцня бахмайан бюйцря-бюйцря
галар.
Улу сюзцня бахмайан улайа - улайа галар.
Гушу гушнан тутарлар.
Юз дашымыз, юз диварымыз.
Гырмаьа гозумуз,
Ъырмаьа безимиз.
Зяр гядрини зярэяр биляр.
Чюряйи вер чюрякчийя, бирини дя цстялик.
Ешшяк ня ганыр зяфяран няди?!
80
Щяким ешшяк яти буйуруб?!
Однан памбыьы бир йердя гоймазлар.
Памбыгла баш кясир.
Саман алтдан су йеридир.
Щяр евин юз гибляси вар.
Эендян бахана дюйцш асан эялир.
Цряк сцфря дейил ки, щяр йетяня ачасан.
Исланмышын йаьышдан ня горхусу?
Чцнки олдун дяйирманчы, чаьыр эялсин дян,
Короьлу!
Гойуну гурда тапшырмазлар.
Истяйянин бир цзц гара,
Вермяйянин ики.
Вериб пис олунъа, вермя пис ол.
Пишийин яли ятя чатмайанда адыны
ийлянмиш гойар.
Пишийи торбада боьарлар.
Торбада пишик вар.
Ъамыш ола -
Гамыш ола.
Ит ола –
Кцт ола.
Иланын аьына да лянят, гарасына да.
Лалын дилини няняси биляр.
Вер йейим, юрт йатым, эюзля ъаным
чыхмасын.
Хястя тялясяр, армуд вахтында дяйяр.
Щяр ишин юз вахты вар.
Щяр шей вахта бахар, вахт щеч няйя бахмаз.
Сюз вахтына чякяр.
Йара йетишяндя дешиляр.
Балыны йадлар йейир, мян чякирям бяласын.
Аьламаьын далы эцлмякди.
Йаман эцнцн юмрц аз олар.
81
Тцлкц тцлкцлцйцнц сцбут еляйинъя, дяриси
боьазындан чыхар.
Су суйу тапар, су да чухуру.
Кор кора лаь елямяся, баьры чатлайар.
Кор атын кор да налбянди олар.
Дост адамын ейбини цзцня дейяр.
Бяла эяляндя «эялирям» демяз.
Ня алтда унду, ня цстдя кяпяк.
Ня ятди, ня балыг.
Ня йардан дойур,
Ня ялдян гойур.
Инсафсыз аьа,
Йаьмурсуз щава.
Вар яли кярям яли,
Йох яли вярям яли.
Утанырсан цзцня яляк тут.
Яриндийиндян ермянийя яр дейир.
Хятир уъундан хястя йатыр.
Сян аьа, мян аьа,
Инякляри ким саьа?!
Гызсыз ана -
Дузсуз ана.
Щеч кяс юз айранына турш демяз.
Щярянин гарьасы юзцня гырьыды.
Итин гурсаьы йаь эютцрмяз.
Ит итин айаьыны басмаз.
Ат юлцб, итин байрамыды.
Фярли ъцъя йумуртадан ъиккилдяр.
Буьда йейиб ъяннятдян чыхыб.
Гарным цчцн демирям, гядрим цчцн дейирям.
Аъам - гуйруг аъыйам, баьыр-юфкя аъы
дейилям.
Сирр сирри ачар,
Кир кири.
82
Сирри демя достуна, достунун да досу вар.
Мяни апаран суйа Араз дейярям.
Кечмя намярд кюрпцсцндян,
Гой апарсын сел сяни.
Йатма, тцлкц кюлэясиндя,
Гой йесин аслан сяни.
Мярд иля даш дашы, намярд иля бал йемя.
Чох йемяк адамы аз йемякдян дя гойар.
Щявясди - бясди,
Эиласды – бясди.
Ит щарава кюлэясиндя йатар, еля биляр юз
кюлэясиди.
Аьа дейир: Сцр дяряйя!
Сцр дяряйя.
Елчийя завал йохду.
Анасы чыхан аьаъы баласы будаг-будаг эязяр.
Алим олмаг асанды, адам олмаг чятин.
Танры бюйцк, алты эен.
Дцнйа хали дейил.
Оьру тцлкцдян шир олмаз.
Асланын еркяйи-дишиси олмаз.
Узунсачлынын ащы йердя галмаз.
Узунун аьлы топуьундады.
Андын ики башы вар.
Эеъ эяляр, эцъ эяляр.
Йемяйя дя кюмяк, ишлямяйя дя.
Ишлямяйян дишлямяз.
Дост адымы ансын, бир чцрцк гознан.
Йарын йара совгаты
Бир дястя булаг оту.
Ара сюзц ев йыхар.
Пычы – пычы ев йыхар.
Чомаьын ики башы вар.
Адам тцпцрдцйцнц йаламаз.
83
Илан йерисин, баласы далынъа.
Иланы эюряня лянят,
Эюрцб юлдцрмяйяня лянят,
Юлдцрцб басдырмайана лянят.
Илан улдуз эюрмяся, юлмяз.
Щюрмят щюрмятя баьлыды.
Дявя ня гядяр арыг олса, дяриси сарвана
йцкдц.
Гыз йцкц, дуз йцкц.
Бу эцнцн ишини сабаща гойма.
Ялдян галан ялли ил галар.
Эюз щагды, гулаг нащаг.
Ял мярд олар, эюз намярд.
Эцнц эцня сатма.
Щяр эцнцн юз щюкмц вар.
Сюз вахтына чякяр.
Аьыллы дейяр: бу эцн ишлярям, сабащ
ойнарам,
Тянбял дейяр: бу эцн ойнарам, сабащ
ишлярям.
Яманятя хяйанят йохду.
Борълу боълунун саьлыьыны истяр.
Юйцндя йохду урвалыг,
Кюнлцндян кечир дарьалыг.
Сяняткар эцнортайа кими аъ галар.
Гызыны дюймяйян дизини дюйяр.
Эюз эюрдцйцндян горхар.
Ушаг эюрдцйцнц эютцряр.
Ашыг эюрдцйцнц чаьырар.
Нащаг ган йердя галмаз.
Йахшылыьа йахшылыг щяр кишинин ишидир,
Йаманлыьа йахшылыг няр кишинин ишидир.
Итя арпа атыр, ата сцмцк.
Халам билди, алям билди.
84
Оьул дайыйа чякяр.
Тамащкары йаланчы алдадар.
Анасына бах гызыны,
Гыраьына бах безини.
Горхан эюзя чюп дцшяр.
Горх горхмаздан, утан утанмаздан.
Иш тярс эятиряндя бурнун суйу эюзя дамар.
Щаъдан эялян мян, хябяр верян сян.
Ики гочун башы бир газанда гайнамаз.
Бир дярядя ики ахсаг ъейран олмаз.
Ял яли йуйар, ял дя цзц.
Сцдлц аш йахшы шейди, бир эцн сиздя, бир
эцн биздя.
Иэид одур атдан дцшя атлана,
Иэид одур щяр язаба гатлана.
Гардаш адамын тякъя юлцмцнц истямяз.
Гарын гардашдан ирялиди.
Йахшы эцндя йад йахшы, йаман эцндя вай
гардаш.
Айры гардаш – йад гоншу.
Гары дцшмян дост олмаз.
Ядяби кимдян юйряндин?
- Ядябсиздян.
Артыг тамащ даш йарар,
Даш гайыдыб баш йарар.
Башына эялян башмагчы олар.
Эюзцнля эюрмядийиня инанма.
Бир эюрмяк ики ешитмякдян йахшыды.
Эюзцн аьыны баша гахарлар.
Динсизин ющдясиндян имансыз эяляр.
Аллащсыз йердя отур, бюйцксцз йердя отурма.
Аъ тойуг йухусунда дары эюряр.
Аналы гызын юзц бюйцйяр,
Анасыз гызын сюзц.
85
Гыз гызыл гырыьыды.
Гызын олду, гырмызы донуну сойун гой.
Аьладан йанында отур, эцлдцрян йанында
отурма.
Йцз юлч, бир бич.
Мяслящятли дон эен олар.
Сонракы пешманчылыг файда вермяз.
Далдан атылан даш топуьа дяйяр.
Ялиннян гойан Аллащдан ирялиди.
Аьзымы йандыран аш олсун,
Башымы йаран даш олсун!
Аь олсун, без олсун,
Яйнимдяки тязя олсун.
Сучыхмаз арха ъувар олдум.
Эюряк хялбир судан ня чыхардыр.
Сян эедян йолу эетмишям дя, гайытмышам да.
Дуза эедир.
Дишсизин йаьысыды.
Танрысына тяпик атыр.
Шадлыьына шитлик еляйир.
Ъящяннямя эедян юзцня йолдаш ахтарыр.
Довшана гач дейир, тазыйа тут.
Довшан баласына цчъя эцн сцд веряр.
Дил йанылар, дцзцнц дейяр.
Долуну йейиб, боша бир тяпик вурур.
А гызым, сяня дейирям, а эялним, сян ешит.
Галан ишя гар йаьар.
Тутулан ишдян эцл ийи эяляр.
Бир эюзц Айдады, бир эюзц чайда.
Фикри даьдан алма-армуд дярир.
Даданан гудурандан пис олар.
Даданмышдын дузлу долмайа, о да бир эцн
олмайа.
Башымы йарыб ятяйимя гоз тюкцр.
86
Бал тутан бармаг йалар.
Чюмчя тутан бизя тяряфди.
Тамарзыдан ал, дадамала вер.
Бахмагла юйрянмяк олсайды, саллагханадакы
итляр щамысы гяссаб оларды.
Щяр кечялин бахты бир олмаз.
Кечял суйа эетмяз.
Гисмятдян артыг йемяк олмаз.
Елини щцркцт, ахсаьындан йапыш.
Верян Аллащды.
Аталар цчятян дейиб.
Иэид басдыьыны кясмяз.
Гараны гарайа тутмазлар.
Аллащдан горхмайан кафирди.
Дейирям хцдцмям; дейир нечя оьлун вар, нечя
гызын?
Пазы пазнан чыхардарлар.
Йаьын шора зийаны йохду.
Итя гошулан ит дамына дцшяр.
Гызын вятяни олмаз.
Белимизя гара йун баьлады.
Кор ъанаварынкыны Аллащ йувасында
йетиряр.
Гарагуш сцмцйц юлчцр, сонра удур.
Гурд тутдуьуну биляр,
Уддуьуну билмяз.
Айаьыма йер еляйим,
Эюр сяня нейляйим.
Еля йердян йыхылым, щеч щарам аьрымасын.
Дцшмяни оъаг башында таны.
Щай-щайы эедиб, вай-вайы галыб.
Арыны билмяйян итинин адыны Эцмцш гойар.
Бяркдя яли йохду.
87
Йел ясиб, гоз тюкцлцб.
Эюрдцйцндян эюз киряси истяйир.
Узаг йерин дюймянъи щолалыйнан эяляр.
Йайын йаьынтысы,
Гышын йыьынтысы.
Аьаънан дашын ня йолдашдыьы.
Гоншудан эяляннян юйня олмаз, о да вахтлы-
вахтында.
Ъамышынан эязян дананы гурд йейяр.
Тез дураннан тез юйрянян хейир тапар.
Анасына бах гызыны,
Торбасына бах дузуну.
Оьлан юйцндя щеч ня йохду. Гыз юйцндя
дыггыр-дуггурду.
Доьрулуг – дост галасы. Долан эял, юз
юйцндц.
Гощум гощумунан далашды,
Яблящ она йанашды.
Аънан данышан яъялиннян данышыр.
Гонаьы абырынан гаршылайар, аьылынан
йола салар.
Котан ня билир, гарагайыш ня чякир.
Йахшы эцндя йад гоншу,
Йаман эцндя эял, гардаш.
Той бяйсиз, эялин йенэясиз.
Су юзцня йол ейляр.
Байгуш хараба севяр.
Ата доьрайыб, бала йейяр.
Гардаша бахарлар, баъысыны аларлар.
Ел дялисини чюля атмаз.
Пулу пул газанар.
Сабун гара палазы аьартмаз.
Дядя йанында ядяб олар, эядя йанында яда.
Гоч гузу икян гуйруг тутар.
88
Йоьун йортар, назик артар.
Таты тамарзы эюрцб ялиня баьыр-юфкя
узадыр.
Щеч кяс анасынын гарнында юйрянмир.
Айаьы пиллякяня бир-бир гойарлар.
Ня гядяр чох билсян, йеня бир аз биляндян
соруш.
Аьыл аьылдан устцндц.
Вара йох дейянин вары йоха чыхар.
Дишиндякини дырнаьына салма.
Аьаъдан маша олмаз,
Арваддан паша.
Йатан юкцз йцк эютцрмяз.
Уну ялякдян,
Хямири билякдян.
Йара йийясини аьрыдар.
Бящмязи купдян,
Арвады кюкдян.
Чыхмайан ъана цмид чохду.
89
МЮВСЦМ-МЯРАСИМ НЯЬМЯЛЯРИ
ЦЗЯРЛИК ЙАНДЫРМА МЯРАСИМИ
Та гядимлярдян бу эцня кими йашамагда
олан цзярлик йандырма мярасими пис эюздян,
бяднязярдян горунмаг цчцн тясирли васитялярдян
бири сайылыр. Мярасимдя истифадя олунан
цзярлик йалныз инсан няфси тохунмайан, йяни
хоруз сяси ешитмяйян йердян йыьылыб
гурудулмалыдыр. Цзярликля бирликдя чох заман
соьан, сарымсаг габыьы да йандырылыр. Щямин
тцстцнц нязяр тохунмуш адама ийлядир вя
охуйурлар:
Цзярликсян, щавасан,
Щяр дярдляря давасан,
Пис эюзляря йавасан.
Цзярлийим чартласын,
Йаман эюзляр пыртласын.
Бу няьмядян сонра цзярлик чытлайырса, бяд
рцщлар, бяднязярин няфси евдян говулур. Эюз
дяймиш адам цч дяфя йанан цзярлийин цстцндян
кечирдикдян сонра мярасим сона чатыр.
ЙАЬЫШЫ КЯСМЯК
Йаьыш щяддиндян чох йаьыб кясилмяк
билмяйяндя инсанлар горхуйа дцшцр. Онда
анасынын илки олан ушаг мис газан эютцрцб
дашла дюйяълийир, юзц дя беля охуйур:
90
Мян анамын илкийям,
Аьзыгара тцлкцйям,
Мян кясирям,
Сян дя кяс!
ДУЗ ЙАНДЫРМА МЯРАСИМИ
Дуз йандырма да цзярлик йандырма тюряни
кими иъра олунур. Эюз дяйян адамын башына бир
чимдик дуз щярляйиб, эюзц дяймяъяли
адамларын адларыны чякя-чякя оъаьа атыр вя
охуйурлар:
Бир овуъ дуз,
Оъагда гыз!
Йаныб кцл олсун
Балама дяйян эюз.
ХЫДЫР ЕЛЛЯЗ
Хыдыр Няби байрамына Хыдыр Елляз дя
дейирляр. Кичик чиллядян он эцн кечмиш ев
адамларынын сайына эюря палыд чубуьу
кясирляр. Чубугларын башына памбыг
долуйурлар. Сонра дуьда долдурулмуш
мяъмяйинин ичиня санъырлар. Гаранлыг отаьын
бир кцнъцня гойуб памбыьы йандырырлар. Сцбщ
тездян бахырлар ки, буьданын цстцндя ат
налынын изи вар. Бу, Хыдыр Еллязин атынын
изидир. О эеъя Хыдыр пейьямбяр щяр гапыдан юз
пайыны эютцрцб эедяр.
91
ХЫДЫР НЯБИ
Хыдыр Няби байрамында ушаглар щансы евя
торба атсалар хорла охуйармышлар:
Хыдыр Няби, Хыдыр Елляз,
Битди чичяк, олду йаз.
Мян Хыдырын гулуйам,
Боз атынын чулуйам.
Хыдыр эялди щайынан,
Бир гараъа дайынан,
Гара дай палчыьа батды,
Хыдыр йанында йатды.
Чатма-чатмайа,
Чатма йеря батмайа.
Ким Хыдырын пайын вермяся,
Яри йанында йатмайа.
ЩОЛАВАРЛАР
Иранадакы1 боз юкцз,
Гопарыбды тоз юкцз.
Алыб йерин ъаныны,
Чыхсын йаман эюз, юкцз.
Даьларын ениши вар,
Дики вар, ениши вар,
Ъцтя эедян юкцзцн
Юзцнцн йериши вар.
Котанын ходаклары,2
92
Партлайыб додаглары.
Гарьайын котан сынсын,
Динъялсин ходаклары.
Юкцзляр гоша эетди,
Эцъ вурду даша эетди,
Ъцтцн маъы3 гырылды,
Зящмятим боша эетди.
1 Ирана – ъцтцн ачдыьы шырым
2 Ходак – котанын щиссяси
3 Маъ – ъцтцн щиссяси
Юкцзцм эедяр башдан-баша
Котаныны гошарам гоша,
Щолал що йери, що йери.
Йахшы як, гой буьда битсин,
Дцшмянлярин дюнсцн даша.
Щалал що йери, що йери.
Юкцз, бойнуну йаьларам,
Бойундуруьун баьларам,
Щолал що йери, що йери,
Юкцзцм, сян хяряйя чякмясян,
Сяни эюзцм цстя сахларам,
Щолал що йери, що йери,
Щолал що йери, що йери.
САЙАЧЫ СЮЗЛЯРИ
Тут гойунун белини,
Яля эялмир йелини.
Бир дойунъа эюряйдим
93
Ону саьан эялини.
Сайа йахшы сайады,
Йери-йурду гайады.
Онун эюзял сюзляри
Йатанлары ойадыр.
Тякямя бир тай эятир,
Тикяляри сай эятир.
Тякяни тез йола сал,
Юзцня бир тай эятир.
Йахшы адам чох йашар,
Вай писидир юляндя.
Кцл тякянин башына,
Гайнанасы юпяндя
Гойунум, аь гойунум,
Дяриси йаь гойунум.
Мян юляндя истярям
Галасан саь гойунум.
Ала кяря, тайын эюрдцм,
Юзцнц эюрмяк истярям,
Гара кцря юзцм эюрдцм,
Тайыны эюрмяк истярям.
Няням гойунун аьы,
Эедир доланыр даьы.
Гызлара ъещиз аьы,
Ушаьа бяляк баьы.
Гары тутанда йаьы,
Эялин йейир гаймаьы.
Няням сарыбаш гойун,
94
Гарлы даьлар аш гойун.
Йаьындан плов олар,
Гуйруьундан аш, гойун.
ОВСУНЛАР
ГУРДАЬЗЫ БАЬЛАМА
Гулфу гулфу,
Аллащ гулфу.
Гулфу
Сцлейман Аллащ гулфу.
Гулфуну эютдцм ялимя,
Адыны эятдим дилимя.
Дюрд йанын щасар олсун,
Щасарын мцхтясяр олсун.
Овсунун сюзлярини арада фышгырыг чалмаг
шярти иля бир няфяся цч дяфя тякрар етмяк
лазымдыр. Онда гурдун аьзы баьланар вя
юрцшдян гайытмайан мал-гара саламат эяляр.
95
ЗИЙИЛИ ЙОХ ЕТМЯ
Тязя ай доьанда айа баха-баха зийиля кющня
сцпцрэя чякмяк, йахуд юпмяк шярти иля бу
сюзляри цч дяфя тякрар етмяк лазымдыр. Онда
зийил йоха чыхар.
Ай, сяни хош эюрдцк,
Зийил, йерин бош эюрдцк.
БЯДНЯЗЯРДЯН ГОРУНМА
Эеъя йатанда, узаг сяфяря чыханда, щяр
щансы бир ишя башламаг истяйяндя бяднязярдян
горунмаг цчцн бу сюзляри охуйарлар:
Бисми-бисми бисмиллащ,
Бисми сцбщян гцлфаллащ.
Гцлфаллащнан Имам Щцсейнин
Мющрцнц йазарам,
Имам Щцсейнин мющрцннян
Писин, оьрунун, бяднязярин
Аьзыны, эюзцнц баьларам.
Дюрд йанымыз щасар олсун,
Щасары мцхтясяр олсун
О бир Аллащ цсцтцмцздя йар олсун.
96
ТЦСТЦ ЧОБАНА
Тонгал башында дуранлар тцстцйя дейяр:
Тцстц чобана,
Гатыг чалана.
ТЦСТЦ БАЗАР
Тцстц базар,
Тцстц базар,
Биздя чюряк йохду,
Гоншумузда чохду.
ТАПЫЛ-ТАПЫЛ
Няйися ахтарыб тапмайанда дюня-дюня
дейярляр:
Тапыл-тапыл,
Йаьлы кюкя биширрям.
Тапылмасан,
Кцллц кюкя биширрям.
АЬ ДАШ, ГАРА ДАШ
Бир шейин тайы тапылмайанда дейярляр:
Аь даш, гара даш,
Аллащ, буна бир йолдаш.
97
ХАЛГ МАЩНЫЛАРЫ
БИР ОТАГ ТИКДИРДИМ
Бир отаг тикдирдим тамам бухары,
Бир уста истярям чякя йухары,
Бир оьлан севмишям мащуд чухалы.
Нягарят
Ай гыз, ай гыз, гара тел, аьлама,
О цзц дюнмцш йара бел баьлама.
Бир отаг тикдирдим дурна телиндян,
Цстцня тюкдцрдцм, хурма чюпцндян,
Бир оьлан севмишям Урум елиндян.
98
Нягарят
Ай гыз, ай гыз, гара тел, аьлама,
О цзц дюнмцш йара бел баьлама.
АЙ ЭЦЛЦМ
Чаьырдым баьдан,
ай эцлцм,
Щай верди даьдан,
ай эцлцм,
Йайлыьын ал эял!
***
Ялиндя яляк,
ай эцлцм,
О чярхи-фяляк,
ай эцлцм,
Халис ипякдян,
ай эцлцм,
Чаршабын ал эял!
***
Ялиндя тахта,
ай эцлцм,
Гой йеря тохта,
ай эцлцм,
Кюйняйин ал эял!
***
99
Эялирдим ъцтдян,
ай эцлцм,
Чыхды мясъиддян,
ай эцлцм,
«Сющбяти» читдян,
ай эцлцм,
Дирлийин ал эял !
***
О мян дейяни
ай эцлцм,
Худмян дейляни,
ай эцлцм,
Зилгейд дейляли
ай эцлцм,
Башмаьын ал эял !
***
Ялиндя сазы,
ай эцлцм,
Хошдур авазы,
ай эцлцм,
Гырмызы гановуз,
ай эцлцм,
Юрпяйин ал эял !
ЙАРЫ ЮЗЭЯЛЯРЯ ЙАР ОЛАН ЪАНЫМ
Мян юляндя мязарымы газарсан,
Сирр сюзцмц башдашыма йазарсан,
Инъимярям эюзяллярля эязярсян.
100
Эцлц гюнчялярдя тар олан ъаным,
Йары юзэяляря йар олан ъаным.
Йарыма деэинян мяня саз алсын,
Ону чалым дярди-гямим азалсын,
Яэяр юлсям эетсин айры гыз алсын.
Эцлц гюнчялярдя тар олан ъаным,
Йары юзэяляря йар олан ъаным.
Аз даныш, аз даныш, чатлады
баьрым,
Нущун дярйасында гарь олан ъаным,
Эен дцнйа башына дар олан ъаным,
Йары юзэяляря йар олан ъаным.
ГУРБАН ОЛУМ ГОЛТУЬУНДА БАЙАЗА
Гыз: Гурбан олум голтуьунда байаза,
Эеъя сойуг, далын вермя айаза,
Тойлар олду тойун галды пайыза,
Эял-эял едир сяня Исанын гызы,
Юзц эюйчяк, йанаглары гырмызы.
Оьлан:
Гурбан олум голтуьунда Гурана,
Эеъя сойг, далын вермя борана,
Тойлар олду, тойун галды байрама,
Эял-эял едир мяня Исанын гызы
Юзц эюйчяк, йанаглары гырмызы.
101
ЪЦРДЯЙИ ЭЮТДЦМ, НЯНЯ
Гыз:
Ъцрдяйи эютдцм, няня,
Мян суйа эетдим, няня.
Веран галмыш чешмядя
Йайлыьым итди, няня!
Няня: Алма барыйды, гызым,
Щейва, нарыйды, гызым.
Веран галмыш чешмядя
Кимляр варыйды, гызым?
Гыз:
Алма барыйды, няня,
Щейва нарыйды, няня.
Веран галмыш чешмядя
Мащмуд варыйды, няня!
Няня: Мащмуду эюррям, гызым,
Бир сораг аллам, гызым.
Йайлыг Мащмудда олса,
Бир ганлар саллам, гызым.
Гыз:
Яймя няня, яймя няня,
Эцлляри будагдан яймя,
Йайлыг Мащмудда олса,
Хятриня дяймя, няня!
ЩЦНДЦР БАРЫДАН АШАРАМ
Оьлан: Щцндцр барыдан ашарам,
Юрдяйи, газы гошарам.
Сяни мяня версяляр,
102
Щаъынын гызын бошарам.
Гыз: Щаъынын гызынын малы да вар,
Цзцндя бир ъцт халы да вар,
Щара эедирсян мяни дя апар,
Эюрянляр десин йары да вар.
БУЛАГ БАШЫ
Булаг башы пытыраг,
Йары чаьыр отураг,
Бир о десин, бир дя мян,
Бу сойдадан гуртараг.
Булаг башы лилипар,
Йайлыг эятир, эцл апар,
Данышмагнан доймарыг,
Эял дилимдян дил апар.
МАЩНЫ ЙАРПАГЛАРЫ
ЙЕЛЛЯНЪЯКДЯ ЙЕЛЛЯННЯМ
Йеллянъякдя йеллянням,
Сынды белим, а йар-йар.
Йар ки йара баб олмады,
Олду зцлм, а йар-йар.
ДАМЛАР ЦСТЯ ХОРУЗ БАНЛАР
Дамлар цстя хоруз банлар,
Онун дилин кимляр анлар?
103
Анам эяляр, цзцм данлар,
Оьлан, дур эет сабащ олду,
Йанды баьрым кабаб олду.
ЭЯЛМИРСЯН
Яляйи мащна еляйиб,
Саъа нийя эялмирсян?
Эеъяляр эцндцз олуб,
Эеъя нийя эялмирсян?
Ятрийандан ъан бяслядим,
Бизя нийя эялмирсян?
ЭЯЛИНИЗ АРТЫРАГ БАЗАР ГИЙМЯТИН
Эялиниз артыраг базар гиймятин,
Касыб
эюрсцн
бярякуйларын
щюрмятин.
Биз бярякуйлар ня эцня галмышыг,
Бош хуръуну чийнимизя салмышыг.
Чатлады баьрым, гадан алым сянин,
Мян дя сянин кими гадан алым сянин.
МЯНИМ АДЫМ МИСИРДИ
Мяним адым Мисирди, Мисир,
104
Алтымда вар бир парча щясир.
Айаьымы гандал кясир,
Мяни эюрян аналар аьласын,
Эюзял йарым Зющря аьласын!
АЙ ГЫЗ, СЯНИН ЯДАЛАРЫН
Ай гыз, сянин ядаларын,
Ня хош эялир сядаларын.
Йара эялсин гадаларын,
Сюзцмя гаил оласан,
Анама эялин оласан.
ЗАЛЫМ ЪЯЛЛАД
Залым ъяллад, ня кясибсян йанымы,
Бялкя йазан беля йазыб йазымы?
Сындырарсан сядяфлиъя сазымы,
Йарябб, эюрян бир дя кимляр
чалаъаг?!
ФЯЛЯЙИН БАЬЫНДА
Фяляйин баьында якдирдим кялям,
Эедирдим гцрбятя, гайыдам эялям.
Дярйалар мцряккяб, мешяляр гялям,
Гялям дя олмаса, йаза билмясян,
Бир нечя кялмяйнян дил мяня
эюндяр.
105
БИРИ МЯНЯМ
Цряйимдя дцрлц-дцрлц йара вар,
Тябиб эялся, Йарябб, она чара вар,
Бу дцнйада ики бахты гара вар,
Бири мяням, Йарябб, бири ким ола?
М И Ф Л Я Р
ОВЧУ ПИРИМ ДАШ ОЛДУ
Овчу Пирим адында бир киши варыйды. Бир
эцн бу киши ова эедир. Эюрцр ки, ики илан
далашыр. Иланын бири аь иди, бири гара. Овчу
Пирим тцфянэини галдырыб гара иланы вурмаг
106
истяйир. Амма гара иланын явязиня аь иланы
йаралайыр. Иланлар гачыб эедирляр.
Овчу Пирим евиня гайыдыр. Бир эцн ики илан
эялиб Овчу Пиримя дейир ки, иланларын
падшащы сяни йанына чаьырыр. Овчу Пирим
иланларла эедир. Йолда иланлар овчу Пиримя
дейирляр:
- Иланларын падшащы сяндян ня истядийини
сорушаъаг. Онда дейнян ки, щеч ня истямирям,
еляъя мяним аьзыма цч дяфя тцпцр. Иланлар
падшащы дейяъяк ки, ахы сян инсансан, мян илан.
Аьзына тцпцрсям юлярсян. Де ки, сян тцпцр,
юлмярям.
Овчу Пирим иланлар иля эялиб иланлар
падшащынын йанына чыхыр. Иланлар падшащы
овчу Пиримдян сорушур ки, нийя мяним гызымы
йараламысан? Овчу Пирим эюрцр ки, щямин
йараладыьы аь илан орада йатыр. О, иланы
эюрмямязлийя вурур. Овчу Пирим ъаваб верир ки,
мян гара иланы вурмаг истяйирдим, эцлля аь
илана дяйди.
Иланларын падшащы щеч ня демяйиб бцтцн
иланлары бир йеря йыьды. Сонра овчу Пиримдян
сорушду:
- Бах эюр гара илан бунлардан щансыдыр?
Овчу Пирим бахыб деди ки, щямин илан
бурада йохду. Иланларын падшащы вязиря
буйурду ки, эюр щансы илан бурда йохду? Вязир
гара иланын бурада олмадыьыны сюйляди.
Иланларын падшащы ики ганадлы илан йоллады
ки, эедиб гара иланы эятирсинляр. Бир эюз
гырпымында эятирдиляр. Иланларын падшащы
гара иланы юлдцрдц. Сонра овчу Пиримдян ня
истядийини сорушду. Овчу Пирим деди ки, сяндян
107
щеч ня истямирям. Сян мяним аьзыма цч дяфя
тцпцр. Иланлар падшащы деди:
- Сян инсансан, мян илан. Аьзына тцпцрсям
юлярсян.
Овчу Пирим ял чякмяди, йеня деди:
- Сян тцпцр, юлмярям.
Иланлар падшащы овчу Пиримин аьзына цч
дяфя тцпцрдц, юзцня дя бярк-бярк тапшырды:
- Бах бу сирри щеч вахт, щеч кимя ачма.
Ишди сирри кимяся ачсан, дюнцб даш олаъагсан.
Бир дя йадында сахла: ким сяни чаьырса ъаваб,
вермя.
Овчу Пирим евиня гайыданда эюрдц ки,
бцтцн даьлар, дашлар, отлар, эцлляр, щейванлар
щамысы ону чаьырыр. О, щеч кимя ъаваб
вермяди, йолуна давам етди. Эялиб евиня чатды.
Овчу Пирим башына эялянляри арвадына
сюйляди. Бу сирри ачдыьына эюря Овчу Пирим
даш олду.
ОЪАХ ИЛАНЫ
Бир евдя оъах иланы йашайырмыш. Юзцнцн
дя бир нечя баласы вар имиш. Бир эцн ев сащиби
аьыр хястялянир. Гоншу гадын хястяйя баш
чякмяйя эялир. Нятяри олурса илан баласынын
бири евин ортасына дцшцр. Гоншу гадын иланы
эютцрцб чюля атыр. Илан йувасына гайыданда
баласынын бирини тапа билмир. Еля билир
юлдцрцбляр. Щейфини чыхмаг цчцн отаьын бир
кцнъцня гойулмуш гатыг газанына йахынлашыр,
ичиня зящяр тюкцр. Гайыдыр юз йувасына. Буну
эюрян гоншу гадын ящвалаты ев йийясиня
108
данышыр. Ев йийяси иланын баласыны эятириб
дцшдцйц йеря гойур. Илан баласынын саь
олдуьуну эюрцб йувасына апарыр. Сонра йенидян
отаьа дцшцр. Гатыг газаныны доланыб ону тюкцр.
ЙЕДДИГАРДАШ ИЛАН
Бир киши йолнан эедирди. Эюрдц ки, ики
илан ойнашыр. Киши иланын бирини юлдцрцр.
Сян демя, бунлар йеддигардаш илан имиш. О
бири илан кишини эцдцр. Киши буну баша дцшцб
ордан кючцб эедир башга йеря.
Бир эцн бир дявя карваны эедир. Дявялярин
бели йцклц иди. Илан эирир дявялярдян биринин
белиндяки йцкцн ичиня. Карваны апаранлар иланы
юлдцрмцр. Онлар йол цстцндя бичинчилярин
тахыл бичдийини эюрдцляр. Бичинчилярдян бири
йаныглы сясля охуйурду. Илан сяси ешидян кими
йцкцн ичиндян чыхды, щямин сяся гулаг асмаьа
башлады. Сонра йцкцн цстцндян дцшцб эетди.
Карваны сахладылар, эюрдцляр ки, илан эедиб
бир су ъцрдяйинин ичиня эирди. Эедиб су
ъцрдяйинин аьзыны мющкям баьладылар.
Ъцрдяйи дя эютцрцб бичинчилярин йанына
эялдиляр. Ящвалаты сюйлядиляр. Охуйан киши
иланын ону эцддцйцнц баша дцшдц. Адамлар
ъцрдяйи оъаьын ичиня тулладылар. Ъцрдяк
партлады. Иланын сцмцйцнцн бир гырыьы
кишинин эюзцня дцшдц. Кишинин эюзц кор олду.
109
ГАРА ПИШИК
Шямкирдя бир Алы киши вар имиш. Бир эцн
Алы кишини гоншу кяндя тойа чаьырырлар. Киши
эялир тойа. Тойда эюрцр ки, танымадыьы бир
гадын ортайа чыхыб ойнайыр. Яйниндяки палтар
да арвадынындыр. Алы киши галыр мящяттял.
Ахырда ялини йаьлы хюряйя булайыб чякир
палтарын кцряйиня. Гадынын хябяри олмур.
Ахшам киши евиня гайыдыр. Арвадына дейир
ки, сяня алдыьым о ипяк палтары бура эятир.
Арвад сябябини сорушанда киши дейир:
- Сянин щямин палтарыны бу эцн тойда
танымадыьым бир адамын яйниндя эюрдцм.
Ялими йаьа батырыб кцряйиня вурдум.
Арвад палтары эятирир. Эюрцрляр ки,
щягигятян дя кцряйи йаьлыды. Алы кишинин
евиндя бир гара пишик вар имиш. Киши бунлары
данышанда пишик айаьа дуруб кишинин цзцня
тцпцрцр , гейбя чякилир.
УЪУБУНУХ
Дейирляр Уъубунух адында чох узун бир
адам олуб. Уъубунух о гядяр узунуймуш, ялини
салыб дярйанын дцз дибиндян балыг тутармыш.
Щямин балыьы Эцняшдя гызардыб йейярмиш.
БЯХТ ЙАЗАН
Бир киши варыйды. Бу киши щяр эцн апарыб
бир гуйуйа чюряк гырынтылары тюкярди.
110
Эцнлярин бир эцнцндя киши юлцр. Юляндя оьлуна
вясиййят еляйир ки, апарыб о гуйуйа чюряк
тулласын. Оьлан дядясинин вясиййятиня ямял
еляйир. Бир эцн юз-юзцня дейир бу гуйуйа дцшцм
эюрцм орда ня вар ки, атам щяр эцн ора чюряк
тюкцрдц. Оьлан эирир гуйуйа. Бир аз эедяндян
сонра чатыр гуйунун дибиня. Гуйунун дибиня
чатанда эюрцр бурада бир нурани киши отуруб.
Габаьындакы каьызлара ня ися йазыр. Оьлан
кишидян ким олдуьуну сорушур. Сорушанда киши
дейир:
- Оьул, мян бяхт йазанам.
Оьлан бир дя сорушур:
- Онда де эюрцм мяним бяхтими неъя
йазмысан?
Нурани киши ъаваб верир:
- Инди ки, билмяк истяйирсян, гой дейим.
Дцнян эеъя нахырчынын бир гызы олуб. Ону сяня
йазмышам.
Оьлан дейир:
- Мян бу йазыны позарам.
Киши дейир:
- Оьлум, бу йазыны позмаг олмаз. Йазыйа
позу йохду.
Оьлан гуйудан чыхыр. Эедир щямин
нахырчынын евиня. Онларда эеъяляйир. Сящяр
тездян йухудан галхыр. Ушаьын анасы чюля
чыханда тез бяляйи ачыр, чаьанын бир
бармаьыны гырыр. Юзцнц дя ханчалнан
йаралайыб гачыр.
Нахырчынын арвады евя эяляндя эюрцр ушаг
ган ичиндяди, бялякдян ган ахыр. Билир ки, бу иш
гонаьын ямялиди. Бундан ушаьа щеч ня олмур.
Йекяляниб ярлик гыз олур.
111
Ай ютцр, ил доланыр, бир эцн оьланын йолу
йеня щямин кяндя дцшцр. Булаьын башындан
кечяндя эюрцр бир гыз сящянэини долдурур. Гыза
баханда бир кюнцлдян мин кюнцля вурулур буна.
Гыздан су истяйир. Гыз да эятириб су верир.
Оьлан суйу ичир. Гызын габына бир цзцк гойуб
верир. Елчи эюндярир. Той еляйиб гызы алыр.
Оьлан эюрцр ки, бу гыз щеч ялини ачмыр. Гыздан
бунун сябябини хябяр алыр. Гыз да мяъбур олуб
бу сирри ачыр:
- Аллащдан эизлин дейил, сяндян ня
эизлятмяли. Мян ушаг оланда евимизя бир гонаг
эялир. Эеъя евимиздя галыр, сящяр дуруб
эедяндя мяним бармаьымы гырыр. Мян дя
утандыьымдан ялими ачмырам.
Оьлан щеч ня демир. Баша дцшцр ки, гыз
щямин гызды. Биръя буну дейир ки, доьрудан да
йазыйа позу йохду.
МЯЛЕЙКЯ ВЯ ЧОБАН
Бир чобан варыйды. Алдыьы гыз мялейкяйди.
Чобанын да ня хябяри. Бир эцн чобанын анасы
юлцм йастыьына дцшцр. Мялейкя эюрцр арвад
юляъяк, тез балатыны эютцрцр гойур чюля. Юзц
дя щоппаныб чыхыр йцкцн белиня. Гары ъаныны
тапшырыр. Гарынын ъяназясини апаранда
мялейкя бяркдян эцлцр. Эюрцр бу арвадын
табутундан бир тай чарыг, бир дяня дя гырыг
сцпцрэя асылыб.
Чобанын мялейкяйя аъыьы тутур. Ялиндя
чомаг йцйцрцр гызын цстцня. Дейир:
112
- Бу цч сирри ачмасан, сяни юлдцряъям. Де
эюрцм, анам юляндя нийя йцкя щоппандын? Нийя
балатыны чыхартдын чюля? Нийя эцлдцн?
Мялейкя дейир:
- Эял бу сирри сорушма. Ачсам, пешман
оларсан.
Чобан гырсаггыз олуб йапышыр: демялисян,
вяссалам. Мялейкянин ялаъы кясилир.
Дейир:
- Чобан, инди ки беля олду, цзцнц о йана
чевир, дейим. Анан юляндя ону мал кими
боьазламышдылар. Ев гана батмамыш балатыны
эютцрдцм. Буну мяндян башга эюрян йох иди. Бу
бир. Икинъиси, йцкя чыхмаьым оду ки, ев тамам
ган иди. Цчцнъц сирр будур ки, анан о бойда йаш
йансамышды, щеч кяся бир йахшылыг
елямямишди. Биръя адама бир тай чарыгнан, бир
гырыг сцпцрэя вермишди. Буну эюряндя юзцмц
сахлайаммадым, эцлдцм. Цч сирри ачдым, бир дя
мяни эюрмязсян.
Чобан дала дюняндя эюрдц мялейкя ня
эязир? Гейбя чякилиб. Бир башына дюйдц, бир
дизиня.
ДЯВЯ КИНИ
Бир кишинин бир дявяси вар иди. Бу киши
бир эцн эедир дявяйнян одун эятирмяйя. Йолда
кишинин бярк аъыьы тутур. Башлайыр дявяни
дюймяйя. Дявя кишини юлдцрмяк истяйир. Киши
горхусундан гачыр. Эирир тцлкц йувасына. Тцлкц
йувасында бир илан йатыбмыш. Дявя башыны
тцлкц йувасына сохур ки, кишини чыхартсын. Илан
113
дявянин додаьындан тутур. Дявя башыны илан
йувасындан чыхаранда илан онун аьзында эялир.
Дявя йыхылыб юлцр. Зящярлянмиш дявя шишир,
шишир… олур дам бойда. Ахырда партлайыр.
Ганындан бир дамъы атылыр кишинин эюзцня.
Кишинин эюзц кор олур.
ЩЯЗРЯТИ СЦЛЕЙМАНЫН ЦЗЦЙЦ
Щязряти Сцлейман бир йахшы оьул олур. Бу
гушларын падшащы олур. Эцнлярин бириндя
атланыб йолнан эедирмиш. Эюрцр йолун цстцндя
бир эюзял отуруб, баханын аьлыны ялиндян алыр.
Щязряти Сцлейман дейир:
- Ай гыз, нийя бурда отурурсан?
Гыз дейир:
- Отурмушам дя.
Щязряти Сцлейман дейир:
- Эялсян сяни юзцмнян апарым.
Гыз разылыг вермир:
- Йох, эедя билмярям. Сян гушларын
падшащысан. Эедиб гушларын сцмцйцндян бир
отаг тикдир. Мяни дя апар ичиня.
Щязряти Сцлейман разылашыр. Гыздан
айрыланда гыз ондан бир нишаня истяйир.
Щязряти Сцлейман бармаьындакы цзцйц чыхарыб
верир гыза. Атына миниб эедир.
Щязряти Сцлейман эедиб бцтцн гушлара ямр
едир ки, бир йеря топлашсынлар. Гушларын
щамысы эялир бунун щцзуруна. Биръя щоп-
щопдан башга. Щязряти Сцлейман алабахтаны
она миннятчи эюндярир. Алабахта дейир:
114
- Ай, щоп-щоп, эял эедяк. Щярямиз бир наьыл
сюйляйяк. Инди пайызды. Наьыл гуртаранатан йаз
олар. Щярят Сцлейман да онатан бир аьыла
долар. Бизи гырдырмаз.
Гушлар йыьылыр башбаша. Отуруб щяряси
бир наьыл данышыр. Йаз ачылыр. Дуруб эялирляр
Щязрят Сцлейманын йанына. Щоп-щоп дейир:
- Ай аьа, гушун сцмцйцндян отаг олармы?
Сян эял бир беля гушун ганына вайис олма.
Щязряти Сцлейманын аъыьы тутур. Атына
миниб дцшцр йола. Гызын йанына эедир ки,
цзцйцнц алсын. Эедиб эюрцр ки, цзцк вердийи
йердя бир чиркин гыз отуруб. Щязряти Сцлейман
дейир:
- Ай гыз, сян кимсян, нячисян, бурада
отурмусан?
Гыз дейир:
- Мян сяни эюзляйирям. Сян мяня цзцк вериб
эедибсян.
Щязряти Сцлеман инанмыр. Дейир:
- Сян о гыз дейилсян.
Гыз дейир ки, щямин гызам. Щязрят
Сцлейман дейир:
- Та мян сяни истямирям, гайтар мяним
цзцйцмц!
Гыз дейир:
- Эет эир о дахмайа. Ичяридя балаъа бир
сандыг вар. Цзцйцн сандыьын ичиндядир. Тап
апар.
Щязряти Сцлейман эирир дахмайа. Сандыьы
ачыр. Эюрцр чохлу цзцк вар. Цзцклярин
щамысына Щязряти Сцлейман йазылыб. Дейир:
- Ай гыз, эял мяним цзцйцмц тап вер.
Гыз эцлцр:
115
- Ай саь олмуш, бурадан сянин кими нечя-
нечя Сцлейманлар кечиб эедиб, бирини эютцр
апар.
Щязряти Сцлейман эюрцр ки, бу гыз
Шейтандыр. Цзцйцн дя гойуб эедир.
ЙЕРНЯН ЭЮЙ
Бир арвад даьда йуха салырмыш. Бу йуха
салан вахты эюрцр ушаг юзцнц булайыб. Тез
ялиндяки йуханын бирини эютцрцр, ушаьы
тямизлясин. О заманлар Йернян Эюй битишик
имиш. Аллащ инсанын щяр ямялини эюрцрмцш.
Тез эюйдян бир йайлыг ендирир арвада. Арвад
бахыр йайлыьа. Эюрцр чох эюзялди. Гатлайыб
гойур ъибиня. Йеня йухайа ял атыр. Бу дяфя
икинъи йайлыг дцшцр йеря. Арвад эюрцр бу о
бирисиндян дя эюзялди. Буна да щейфи эялир.
Йуханы бир дя эютцрцр. Бир дя бахыр цчцнъц
йайлыг енди. Бу йайлыг лап эюзялийди. Арвад
буну да гыймыр. Алыр йуханын бирини ялиня
башлайыр ушаьы силмяйя.
Аллаща аьыр эедир арвадын бу щярякяти.
Туфан гопур. Йер-Эюй лярзяйя эялир, харщахар
бир-бириндян айрылыр.
116
117
ЯФСАНЯЛЯР, РЯВАЙЯТЛЯР,
118
ЩЯДИСЛЯР
ОЗАН
Дейирляр юлцмцндян горхан бир арвад вар
имиш. Эцнлярин бир эцнц арвад цзцнц яриня
тутуб дейир:
- А киши, аьлыма бир фикир эялиб. Эялсяня,
юлцмцн ялиндян гачаг.
Киши дя ъавабында гайыдыр ки, арвад, сян
ня данышырсан, щеч юлцмдян гачмаг олар?
Арвад ики айаьыны бир башмаьа сохуб
дедийиндян дюнмцр ки, дюнцр:
- Ахтаран тапар дейибляр, киши, эял ел-ел,
оба-оба дцшцб эязяк, щарда гябристанлыг
эюрмясяк орда йашайаг. Йягин ки, гябир олмайан
йердя юлцм-итим дя олмаз.
Арвадын дедийи сюз кишинин бейниня батыр.
Икиси дя бир-бириня гошулуб башлайырлар
кяндбякянд, шящярбяшящяр эязмяйя. Щансы
йердя гябристанлыг эюрцрлярся, дабанларына
тцпцрцб гачырлар. Узун сюзцн эюдяйи, чох эязиб
доланандан сонра эялиб чатырлар Озана. Щяр
йана эюз эяздирирляр, эюрцрляр гябристанлыг
адында шей йохдур. Арвад севиндийиндян билмир
нейлясин. Кишийя дейир:
- Бах киши, бура ясил мян дейян йерди.
Эюрцрсянми буранын адамлары юлмцрляр. Эял
инди юзцмцзя йурд-йува дцзялдяк.
Яр-арвад икиси дя Озаны бяйянирляр.
Башлайырлар Озанда йашамаьа. Бир эцн киши
арвадыны евдя гойуб иш далынъа эедир. Бу
эедяндян сонра неъя олурса арвад бир балаъа
нахошлайан кими олур. Тез Озана хябяр йайылыр
119
ки, бяс филанкясин арвады созалыр, дурмайын
эялин.
Кянддя мямя дейяндян пяпя йейяня кими ня
гядяр адам варыйдыса, щамысы йыьылыр. Бир
эюз гырпымындаъа арвадын башыны кясирляр.
Ятини дя алышма еляйиб щамыйа пайлайырлар.
Ахшам дцшцр, киши гайыдыр евиня. Эюрцр,
ай дади-бидад, арвад ня эязир? Кишинин сясиня
гоншу юзцнц йетирир, башлайыр дил-аьыз
елямяйя :
- Бой, ай гоншу, сян ня щалал адамсан! Бир
тикя чюряйин овсаната дцшдц, арвадын аз
галмышды мурдар олсун. Еля зорнан бычаьа
эялди. Еля йаьлы, еля ширин яти варыйды, щеч
йеря дцшмяди. Сян Аллащ, бизи баьышла,
йадымыздан чыхыб, сяня пай сахламаг. Бир дя
бахдыг арвадын тякъя башы галыб. Одей ону да
асмышыг тяндирдя гайнайыр.
Киши газана тяряф бахыб дейир:
- Ай арвад, ня эязирдин Озанда,
Башын гайнайыр газанда!…
ЪОМЯРД ГЯССАБ
Имамларымыз заманында Эянъя шящяри
Имамзаданын йахынлыьында олуб. Щямян вахты
Эянъядя Ъомярд Гяссаб адында иманлы,
сяхавятли бир гяссаб йашайыб. Гябри бу
йахынлара кими дурурду. Бу адамын Щязрят Яли
ялейщиссалама севэиси о гядяр эцълц иди ки,
онун адына айрыъа отаг тикдирмишди. Гапысыны
да баьламышды. Юзц дя ящд елямишди ки щямин
отаьа илк дяфя Щязрят Яли ялейщиссаламын
120
мцбаряк гядямляри тохунсун. Щязрят Яли
ялейщиссалам ясабяси Гулу Гянбярнян Эянъя
шящяриня эялир. О билирди ки, Ъомярд Гяссаб
онун адына отаг тикдириб. Бир сиккя вериб Гулу
Гямбяря дейир:
- Эедярсян Ъомярд Гяссабын дцканына.
Дейнян аьам дейир мяня бир эирвянкя ят версин.
Гулу Гямбяр эялир дцкана. Пулу узадыб
щямин Ъомярд Гяссаба ки, аьам дейир бир
эирвянкя ят версин. Ъомярд Гяссаб яти тярязийя
гойуб чякмямиш верир:
- Аьам Яли ешгиня ня артыг олмаз, ня яскик.
Гулу Гямбяр яти эятирир Щязрят Ялинин
йанына. Яли ялейщиссалам буйурур:
- Гайтар яти, сиккямизи ал эятир. Дейнян
лазым олмады.
Эятирир щямян Гямбяр яти верир Ъомяр
Гяссаба ки, аьам дейир лазым олмады, сиккямизи
гайтарсын. О да дахылдан пулун бирини эютцрцб
верир Гулу Гямбяря. Гулу Гямбяр эятирир
аьасынын йанына. Щязрят Яли пулу ялиня аланда
эюрцр о верян пул дейил. Дейир:
- Эет деэинян аьам дейир мян верян сиккяни
гайтарсын.
Ъомярд Гяссаб о сиккяни айры йеря
гоймушду. Гулу Гямбяр бир дя гайыдыр. Сиккяни
истяйяндя щямин пул сычрайыб дцшцр дцз
Ъомярд Гяссабын овъуна. Ъомярд Гяссаб Гулу
Гямбяря дейир:
- Эет аьана де ки, бу эеъя мяним гонаьымды.
Ахшам дцшцр, гонаглар эялирляр. Щямян ев
ки, Ъомярд Гяссаб Щязрят Ялинин адына
тикдирмишди, гапысындакы гыфыл юз-юзцня
ачылыр. Гонаглар эирирляр ичяри. Ъомярд Гяссаб
121
гонаьын ким олдуьуну билиб дюшянир Щязрят Яли
ялейщиссаламын
айагларына.
Бунлар
башлайырлар сющбятя. Бирдян Ъомярд Гяссабы
чаьырырлар. Дуруб эедяндя эюрцр бир
йящудидир. Ялиндя дя бир шцшя вар. Йящуди
башлайыр йалвармаьа:
- Сяни анд верирям аьан Ялийя! Мяня
мцсялман ганы лазымды. Бир шцшя мцсялман
ганы верясян.
Ойду ки, йящуди аьасы Ялинин адыны чякди,
Ъомярд Гяссаб йох дейя билмяди. Биръя оьлу вар
иди. О бири отагда башыны кясиб ганыны
шцшяйя долдурду. Верди йящудийя. Мейдин
цстцня бир палаз чякиб кечир Щязрят Ялинин
отаьына. Отаьа дахил оландан сонра орталыьа
тяам эялир. Ъомярд Гяссаб ялини сцфряйя
узадыр:
- Аьа, тяам еля!
Щязрят Яли ялейщиссалам дейир:
- Ъомярд Гяссаб, сянин оьлун ки, вар, о
эялмяся, мян бу тяама ял вуран дейилям.
Ъомярд Гяссаб йеня тяклиф еляйир:
- Йа аьа, буйур тяам еля, ушагды эяляр.
Щязрят Яли ялейщссалама щяр шей аэащ
иди. Сцфряйя тяряф бахмыр. Белядя Ъомярд
Гяссаб наялаъ галыр:
- Йа аьа, Аллащдан эизлин дейил, сяндян ня
эизлин? Ушаьын башыны кясдим, ганыны да
аьамын ешгиня йящудийя вердим.
Аьам Щязрят Яли ялейщссалам эялир о бири
отаьа. Палазы эютцрцр ушаьын цзцндян. Дястямаз
алыр, ики рцкят щаъят намазы гылыр. Аьзынын
лигабындан чякир ушаьын боьазына. Ушаг
асгыгыр, галхыр айаьа.
122
Ъомярд Гяссаб ясил Яли ашиги олдуьуну
сцбут еляйир. Щамы эялир аьам Ялинин
зийарятиня. Щязрят Яли Гулу Гямбяри дя эютцрцб
сцвар олур Ярябистана.
ГАРАЬАЪ
Быр гызнан бир оьлан бир-бирини севир. Щяр
ики тяряф буна разылыг вермир. Беля оланда гыз
оьлана гошулуб гачыр. Гощумлар бунларын
далынъа дцшцр. Оьланнан гызын ялаъы кясилир.
Аллаща йалварырлар:
- Ай Аллащ, еля еля ки, биз бурда йох олаг.
Аллащ оьланла гызын дуасыны ешидир.
Щямин йердя ики аьаъ битир. Бюйцйц оьлан, бир
аз балаъасы гыз. Инди щямин аьаъа гараьаъ
дейирляр.
АЬ ГОЧ, ГАРА ГОЧ
(Мурьуз даьынын башындадыр)
Бир чобан гойун отарырды. Бярк
сусамышды. Су тапаммады. Аллаща йалварды:
- Йа Аллащ! Бурдан бир су чыхсын, сяня бир
аь гоч, бир дя бир гара гоч гурбан веряъям.
Бирдян тяпянин башындан су поггулдайыб,
гайнайыр. Чобан севинир. Юзц дя су ичир,
гойунлары да. Ичиб дойандан сонра вердийи сюз
йадына дцшцр. Йахасындан ики бит тапыр; бири
аь, бири гара. Битляри юлдцрцб, дейир:
- Йа Аллащ, бу да сянин гурбанын!
123
Аллащын чобана аъыьы тутур. Чобаны да,
сцрцсцнц дя даша дюндярир.
ДЯВЯ
Гоч, юкцз, дявя йолдашлы эедирляр. Бирдян
эюрдцляр йола бир баь от дцшцб. Цчц дя йцйцрдц
ки, оту йесин. Дявя деди:
- Йох, беля олмаз! Эялин щамымыз юз
йашымызы дейяк. Кимин йашы чохдуса, от онунку
олсун.
Бу шяртнян щамы разылашды. Гоча дедиляр
ки, инди йашыны деэинян. Гоч деди:
- Бах, Мина даьында Исмайылын явязиня
гурбан эялян гоч гузу вар ща, мян щямян гузунун
бюйцк гардашыйам.
Юкцз деди:
- Щавахт ки, йер гызыл юкцзцн цстцндя
бяргярар олду, мян дя щямян о юкцзцн бюйцк
гардашыйам.
Дявя фаьыр ьюрдц ки, та демяйя бир сюз
галмады, юзцнц сындырмады. Тез бойнуну узадыб
оту йердян эютцрдц:
- Инди сизин демяйинизнян дявя ушагды?..
ИНСАН
Эцнлярин бириндя Эябрайыл Ялейщиссалам
Мящяммяд пейьямбяря Аллащ -Тааладан вящй
эятирди:
- Йа Мящяммяд, йер цзцндя еля эцълц
инсанлар олаъаг ки, тикдикляри бина мин
иллярнян учмайаъаг, дямири бир-бириня
124
бирляшдиряъякляр, эюйя учаъаглар. Анъаг бунлар
щеч вахт цч шейи билмяйяъякляр: Гисмят, Гяза,
Юлцм.
СЮЗ ЙАРАСЫ
Бир эцн бир айы иля бир киши дост олур.
Киши чюряк йейяндя айыйа дейир ки, даща мян
сяннян чюряк йемяйяъям, чцнки сянин аьзындан
су тюкцлцр. Бу сюз айыйа чох пис тясир едир. Бярк
дяйярлянир. Айы кишйя дейир:
- Тез ол, бир даш тап, вур мяним
башыма,йохса бу саат сяни парчалайаъам.
Киши ялаъсыз галыб айынын тапшырыьына
ямял едир. Айы башындан ган аха-аха чыхыб
эедир. Арадан бир мцддят кечир. Киши юз-юзцня
фикирляшир ки, мян вуруб айынын башыны
йардым, эюрясян инди диридирми? Эедим бир
баш чяким. Киши айынын маьарасына эялир.
Эюрцр ки, айы маьарада отуруб. Башында щеч
бир из галмайыб. Амма кефи йохдур. Айы кишини
эюрян кими таныйыр. Дейир :
- Эюрцрсян, даш йарасы саьалар, амма сюз
йарасы саьалмаз. Сян мяним цряйими
парчаламысан. Одур ки, мян дя сяни
парчалайаъам.
Айы буну дейиб кишидян гисас алыр.
ДАШ ЩЯДИЙЯ ДЮНЯНДЯ
125
Дейир бир киши Щяъъ зийарятиня эедирмиш.
Шяр гарышыр, эеъялямяк цчцн бир евин гапысыны
дюйцр:
- Ай ев йийяси, Аллащ гонаьы истямязсянми?
Гапыйа бир гадын чыхыр:
- Аллаща да гурбан олум, гонаьына да. Эял,
хош эялибсян!
Киши ичяри эирир. Сакитъя бир тяряфдя
яйляшир. Эюрцр будур ща арвад эюйдян бир гара
даш асыб. Ушагларын щамысы эюзцнц зилляйиб
щямян даша. Тез-тез дя сорушурлар:
- Ана, йемяк бишмяди, бяс ня вахт бишяъяк?
Арвад щяр дяфя ейни ъавабы верир:
- Даш щядийя дюняндя.
Ушаглар дашын щядийя дюнмясини эюзляйя-
эюзляйя мцрэцляйирляр.
Бунлар йатандан сонра киши дюзя билмяйиб
дейир:
- Ай баъы, бир мяни бу сирдян аэащ еля… О
дашы нийя эюйдян асыбсан?
Арвад ъавабында гайыдыр:
- Гардаш, Аллащдан эизли дейил. Сяндян ня
эизли. Евдя щеч ня йохду. Ушагларын башыны
йозмаг цчцн о дашы эюйдян асмышам.
Киши щеч ня демяйиб чюля чыхыр. Йол
хяръи цчцн эютцрдцйц пулларын йарысыны
хялвятъя баъадан ичяри туллайыр. Арвад
пуллары эютцрцб эедир базара. Щяр шей алыб
эятирир, ушагларын гарныны дойдурур, гонаьы да
лайигинъя йола салыр. Киши башлайыр йол
эетмяйя. Йолда гулаьына сяда эялир:
126
- Ей Аллащын бяндяси! Сянин зийарятин
артыг гябул олунуб. Даща Щяъъя эетмяйин
артыгды.
ЩАРАМЛЫГ
Ики дост олур. Бунлар нювбяйнян узаг
юлкяляря сяфяря эедиб-эялир, алвер еляйирляр.
Юзляри дя сюз верирляр ки, майайа щарам
гатмайаъаглар. Таъирин бири Багьад сяфяриндя
арвадына шярикли пулдан бир гызыл тясяк габаьы
алыб эятирир. Шярики дейир:
- Гардаш, сян майайа щарам гатмысан.
Тясяк габаьы алан бойнуна алмыр, о бири
дейир:
-
Бах, бу эюрдцйцм гарышгалар индийя
кими гыш азугялярини чюлдян ичярийя
дашыйырлар. Инди ися ичяридян чюля
дашыйырлар.
Киши бу ишя мат галыб эцнащыны бойнуна
алыр, бунунла да достлар айрылырлар.
ЧОБАН НАМАЗЫ
Дейир пейьямбяр йолнан эедирди. Эюрдц
чобан сцрцсцнц даьын дюшцня йайыб, намаз
гылыр. Еля икиъя сюз дейир:
- Аь гойун, гара гойун,
Башыны йеря гой, гойун!
127
Пейьямбяр эюзляди. Чобан намазыны гылды,
гуртарды. Пейьямбяр буна юз гылдыьы намазы
юйрятди. Чыхыб эетди. Бир даьын далындан
ашанда эюрдц чобан гараняфяс эялир, ня эялир.
Пейьямбяр дайанды. Чобан эялиб чатды.
Чомаьыны щярряди буна тяряф. Деди:
- Гардаш, сян юйрядян намаз йадымда
галмады. Щяля цстялик юз намазымы да
йанылдым. Йа бу саат мяним намазымы юйрят, йа
да бу чомагла сяни язяъям.
Бирдян пейьямбярин йадына чобанын
намазы дцшдц. Тез деди:
- Бах беляйди: Аь гойун, гара гойун, башыны
йеря гой, гойун.
Чобан севиндийиндян атданыб-дцшдц. Деди:
- Йахшы ки, йадына салдын. Аллащ цзцня
бахды.
Чобан гайытды дала. Пейьямбяр цз тутду
Аллаща: «Йа Аллащ, бу ня иш иди мяним башыма
эялди»? Аллащдан сяда эялди: «Йа пейьямбяр,
бил вя аэащ ол. Чобанын чобан намазы олар,
пейьямбярин пейьямбяр».
ЛАЛЯ
Дейир бир овчу марал изиня дцшцр. Маралы
нишанлайыр. Марал йаралы-йаралы коллуьа сары
гачыр. Баласыны коллугда эизлятмишди. Ща ъан
атырса баласына чатаммыр. Дцзцн ортасында
ганы сел кими ахыр. Маралын ганындан ал
лаляляр битир. Лалянин баьрындакы гара хал
маралын баласыны эизлятдийи гара коллугду. Ел
арасында беля бир байаты да вар:
128
Язизийям баьры ганды,
Лячяк ал, баьры ганды.
Лаля чох йахшы эцлдц,
Онун да баьры ганды.
ТОЙУЬУН ДЯРДИ
Тойуьа дейирляр:
- А тойуг, сянин ня дярдин вар?
Тойуг дейир:
- Ещ, ян бюйцк дярд мянимкиди. Гыз доьурам
эцнцм олур, оьлан доьурам ярим.
ЭЯЛИН ГАЙАСЫ
(Кяпяз даьындадыр)
Бир эцн бир эялин башыны йуйурмуш.
Бирдян гайнатасы ичяри эирир. Эялин
хяъалятиндян билмир нейлясин. Аллаща
йалварыр ки, мяни даша дюндяр. Эялин
йериндяъя даш олур. Эялинин йанында даш
ушагнан даш сандыг да вар.
ГАРА ИНЯК ЗАЬАСЫ
(Дашкясян району, Хачбулаг кяндинин Ямирвар
йайлаьындадыр)
Бир йетим гыз варймыш. Бу гыз чох эюзял
имиш. Аналыьын эюзц гызы эютцрмязмиш. Гызы
129
щяр эцн дюйярмиш, сюйярмиш, ял бойда гуру
чюряк верярмиш.
Гызын бир гара иняйи вар имиш. Щяр эцн
аьлайа-аьлайа иняйини юрцшя апарармыш. Иняк
дя мещрини гыза салыбмыш. Гыз аьлайанда иняк
онун эюзцнцн йашыны йалайырмыш. Дилини ота
вурмазмыш. Юэей ананын буна пахыллыьы тутур.
Ахшам кишиси евя эяляндя дейир:
- Киши, йа бу иняйи кяс, йа да мян чыхыб
эедирям дядям юйцня.
Киши чох дил тюкцр. Арвад ики айаьыны бир
башмаьа диряйиб дурур. Кишинин ялаъы кясилир.
Разылыг верир. Гара иняк буну ешидир, гачыр.
Йетим гыз да иняйин далынъа. Иняк эирир бир
заьайа. Гыз да инякнян бир йердя. Киши гызнан
иняйи чох ахтарыр, тапа билмир. О замандан
заьанын йанында дюрд булаг гайнайыр. Булаьын
щяряси иняйин бир ямъяйидир.
ТОРПАГ ГАЛА
(Товуз районунун Бозалганлы кянди
йахынлыьында, Кцр чайынын сащилиндядир)
Торпаг гала бюйцк бир кянд имиш. Бу кянддя
бир баъы, бир гардаш варыймыш. Гыз чох эюзял
имиш, щям дя аьыллы. Гардаш да ахмаьын бири.
Бир эцн баъысына эюзц дцшцр. Гыз буну дуйур.
Цзцнц эюйя тутур, Аллаща йалварыр:
- Ей Танрым, мяни даша дюндяр! Беля
йашамаг юлцмдян бетярди.
130
Аллащтаала гызын сясини ешидир. Гыз
дюнцб даш олур.
Бу ишя Аллащын гязяби тутур. Кянди йерля
йексан едир. Зялзяля олур. Евляр учуб даьылыр,
тякъя диварлары галыр. О вахтдан щямин кяндя
Торпаг гала дейирляр.
ОВСУНЧУ ГЯБРИ
(Мурьузаллар дцзцндядир)
Бир касыб оьлан вар имиш. Дювлятли бир
кишинин гызына вурулур. Гыз да оьланы севир.
Гызын ата-анасы гызларыны лцтцн бириня вермяк
истямир. Оьлан чох фикирляшир, чох баш
сындырыр, ахырда газанъ йолу тапыр. Дейир бир
торба тикдирим, илан торбасы. Дцшцм дцзляря
илан тутум, дишлярини торбайа салым. Гапы-гапы
эязиб ойсунчулуг еляйим.
Оьлан анасындан иъазя алыр, эедир
пешясинин далынъа. Бир-ики илан тутур. Дишини
чыхарыб, салыр торбайа. Дцшцр кяндлярин
ъанына. Башлайыр ъамааты ойсунламаьа. Щяр
ойсунладыгъа да пул алыр. Ща беля-беля, ща
беля-беля, йаваш-йаваш касыблыьын дашыны
атыр.
Эцнлярин бир эцнцндя оьлан йеня эедир
илан тутмаьа. Дейир бу дяфя эедим иланлар
мяляшян Мурьузаллар дцзцня. Иланлар бу ишдян
дуйуг дцшцр. Оьлан ялини илана узадан кими
иланлар бирляшир. Щамысы оьланы чалыр, тас-
тас еляйир. Щеч кясин хябяри олмур. Оьлан юлцр,
мейди дя галыр дцзцн ортасында.
131
Арадан бир хейли вахт кечир. Оьландан сяс-
сораг чыхмыр. Бир чобан дцздя гойун отаранда
оьланын ъырыг-ъырыг олмуш палтарыны, бир дя
сцр-сцмцйцнц тапыр, эялир кяндя, ъамаата хябяр
верир. Оьланын анасы бир башына дюйцр, бир
дизиня. Щамы эедир щямян йеря. Оьланын
ъырылмыш палтарыны, сцр-сцмцйцнц йыьыб
басдырырлар. Цстцня о гядяр торпаг тюкцрляр ки,
олур тяпя. Тяпяйя дейирляр Овсунчу гябри.
Адамлар щямин тяпянин торпаьындан эятириб юз
щяйятиня сяпир. Овсунчу торпаьы щара тюкцлся,
алты ил щямян йеря илан эялмяз.
САВАЛАН ДАЬЫ
Дейир отуз алты илдян бир Савалан даьында
эурулту гопур. Бу сяс цч эцндян сонра кясир. Сяс
кясилян кими йекя бир йарраьан ачылыр. Лилли су
ахмаьа башлайыр. Цч эцнцн тамамында йарраьан
ачыланда гопан йекя бир даш юз йериня дцшцр.
Су да башлайыр думдуру ахмаьа.
ЯШРЯФ ОЪАЬЫ
(Йевлах району Гархум кянди)
Гархум кяндиндя Яшряф адында бир сейид
варыймыш. Бу сейид сынаглы сейидлярдян имиш.
Сейид Яшряфин дуалары аьыр хястяляря шяфа
верярмиш. Юляндян сонра гябри зийарятэаща
чеврилиб. Сейидин гябри цстцндя нязир-нийаз
пайлайырлар.
132
Оъаьлыг верилир сейидин гызына. Бир дяфя
бир илан гызын дизинин цстцня чыхыб йатыр.
Адамлар иланы сейидин гызындан араламаг
истяйирляр. Гыз тярпяндикъя илан даща бярк
сарылыр. Щамы горхуйа дцшцб сясини кясир. Бир
мцддятдян сонра илан юзц сцрцшцб эедир. Илан
тез-тез эялир, гызын дизляри цстцндя йатыр. Илан
гыза вурулубмуш. Бу мюъцзяни эюрянляр Сейид
Яшряфин гызына да сейид ювлады кими инанмаьа
башлайырлар.
Эцнлярин бириндя сейидин гызына елчи
эялир, той олур. Гыз гоншу кяндя яря эедир.
Щямин кянддя дя гыза инанырлар. Илан бир хейли
эюрцнмцр. Гыз башлайыр ращат йашамаьа. Чох
чякмир илан йеня гызы тапыр. Эцндя бир дяфя
гызын дизи цстцндя йатыр. Илан тез-тез эялдикъя
гыз башлайыр горхмаьа. Горхусундан юлцр. Гызы
да атасынын йанында басдырырлар.
ГЫЗ ГАЛАСЫ
(Ханлар району, Кюшкц кянди)
Дейиляня эюря гядим Эянъя вахтыля Кямянд
даьынын ятякляриндя олуб. Бу даьын белиндя
уъа гала щасарлары, кешикчи гцлляси варыймыш.
Гала диварлары гайа цстцндян чякилиб. Галанын
суйу Сарыйал даьындан сахсы боруларла
эялирмиш. Сонралар бу галаны даьытмышлар.
Варлы-щаллы бир тайфанын гызы учан гцлляни
тязядян тикдирмишдир. Дцшмянляр басгын
еляйяндя гцлляйя од вурмушлар. Галанын
дашлары цзяриндя оьузларын ял изляри дурур. Бу
галайа Гыз галасы дейирляр.
133
НОВРУЗ БАЙРАМЫ
Новруз бир касыб кишийди. Щяр байрамда
тязя палтар эейярди, йумурта бойайарды, Шах
бязяйярди. Дедиляр:
- А Новруз, нийя беля бязянмисян?
Новруз деди:
- Бу байрам ян язиз байрамды. Лап беля бир
тойуьум да олса, сатыб бязяняъям.
Новрузун сюзц Аллащтаалайа хош эетди.
Она бинясиб бу байрамын ады Новруз
байрамыды.
ГАРЫНЫН БОРЪУ
Дейир гарынын бир сцрц оьлаьы варыйды.
Ил эцмращ эялибмиш. Байрамдан сонра кюбяляк,
домбалан щамысы чыхыбмыш. Щяр йан эюмэюй
имиш. Гары оьлаглары бурахыр эюй ота. Дейир:
-
Март, эюзцня бармаьым,
Дярд, эюзцня бармаьым.
Йаза чыхды оьлаьым.
Март буну ешидир. Йаздан он эцн боръ
алыр. Бир туфан, бир чалпой еляйир, эял эюрясян.
Гарынын оьлаглары гырылыр.
Он эцн сонра щава ачылыр. Гары отларын
цстцндя чялщим чякир. Юз-юзцня дейир:
- Отла, эюзцм, отла!
ЩАЧА ГАЙА
134
Щязрят Яли Ялейщиссалам щцндцр бир
гайанын йанында мцщасиряйя дцшцр. Эюрцр
кечмяйя йер йохду. Зцлфцгары эютцрцб гайанын
башындан чалыр. Гайа цч йеря бюлцнцр,
щачаланыр. Гайанын ады галыр Щача гайа.
Щача гайа чох сынаглы оъагдыр. Ондан бир
аз аралыда Щязрят Ялинин намаз гылдыьы йер
вар: дизляринин вя алнынын изи дурур.
Имам мцсибяти эцнляриндя Щачагайа
аьлайар, гайадан ганлы эюз йашлары
дамъылайыр.
БИР ТИКЯНИН ОВСАНАТЫ
Ъаван бир гыз Мящяммяд пейьямбярин
йанына эялиф дейир ки, йа пейьямбяр, мяня йаш
тяйин еля. Мяним нечя йашым олар?
Пейьямбяр Ялейщиссалам гыза бахыф дейир
ки, гызым, сянин отуз йашын олар. Гыз гайыдыр
ки, йа пейьямбяр, дцздцр, мяним отуз йашым вар.
Юзцм дя он беш яря эетмишям, амма гызам.
Мящяммяд пейьямбяр гызын сюзцня мящяттял
галыр:
- Ай гыз, сян бу сирдян мяни аэащ еля эюрцм,
бу неъя олан ишди?
Гыз дейир:
- Йа пейьямбяр, ъаным сяня фяда, мян дя
беля бядбахтам. Индийя кими щасы оьлана
эетмишямся, той эежяси мана ялини вурмамыш
йатыф, савах йухудан галхмыйыф, юлцф.
Пейьямбяр Ялейиссаламын ясавасы Абузяр
дя онларын йанындейды. Мящяммяд пейьямбяр
Абузяря дейир ки, сян бу гызы оьлуна алмалысан.
135
Бу сюзц ешидяндя Абузярин гарнына санъы
долур. Амма онун ня щядди варыйды пейьямбярин
сюзцнц чюйцрсцн. Дейир:
- Йа пейьямбяр, сян буйурандан сонра мян
някяря-йям? Ал дейирсян, алым.
Эцн о эцн олур ку, Абузяр оьлуна той елийяси
олур. Той эцнц бир дя эюрцлляр ки, бир кор гары
эялир, нявяси дя йедяйиндя. Адамларын йанына
чатанда гары йалварыр:
- Ажам, ъылпаьам, Аллащ ирзасына мана
кюмяй еляйин.
Абузяр гарыны да, нявясини дя йахшыъана
дойуздурур, пулдан- парадан вериф йола салыр.
Гары Абузярин юзцня дя, оьлуна да алхыш охуйа-
охуйа чыхыф эедир.
Эежя тцшцр, той соьулур, та ноласыдыр,
адамлар эялини бяйя тафшырыф даьылышдылар.
Еля бу вядя гызын о бири нишанныларыны
юлдцрян гара илан эеня юзцнц йетирир. Сцрцня-
сцрцня оьланнан гызын йатдыьы дюшяйин
алтындакы эявянин арасына эирир. Аллащдан
олан кими бурдажа иланы йуху тутур.
Савах цзцнцзя хейыррыхнан ачылсын, савах
ачылыр. Бу ишин щамысы пейьямбяря аэащыйды.
Пейьямбяр Ялейщиссалам дейир:
- Эедин бяйнян эялинин цстцндя йатдыьы
эявяни пцкцлц мана эятирин!
О саат эедиф эявяни эятирилляр. Мящяммяд
пейьямбяр ялиндяки чубухла эявяни дюйяшдийир.
Бир дя эюрцлляр буду ща эявянин арасындан бир
гара илан йеря тцшдц. Пейьямбяр Ялейщиссалам
илана дейир:
-Ей Аллащын дилсиз-аьыссыз щейваны, сян
бурда нейняйирсян?
136
Илан дейир:
- Пащо-вай, савах ачылыб! Щеш мяннян
чыхмайан иш, нятяри олуф ки, индийянятян йатыф
галмышам? Йа Пейьямбяр, аэащ ол, о гызын
атасы мяним еркяк тайымы юлдцрцф. Мян йазых
нечя иллярди тякям. Онунчун да анд ичмишдим,
нечя ки, ъанымда ъан вар, эяряк онун гызыны яр
цзцня щясрят гойам.
Пейьямбяр Ялейщиссалам адамлара буйурур
ки, дуз-чюряк эятирин. Дуз –чюряйи иланын
гаваьына гойуф дейир:
- Сяни анд верирям бу дуз-чюряйя, о
ъаваннардан ял чяк! Юзун дя эет, филан баьчада
бир гара илан вар, арвады юлцф. Бах онун
йанына. Сяни она вердим!
Илан сцрцня-сцрцня чыхыф эедир.
Мящяммяд Пейьямбяр цзцнц адамлара тутуф
дейир:
- Бах Абузярин оьлуну юлцмдян гуртаран о
кор арвадын алхышыды. Абузярин вердийи бир
тикя чюряк осаната кечиф.
ИМАМ ЩЯСЯНИН АРВАДЫ
Эцнлярин бир эцнцндя нятяри олурса Аллащ
нящлят елямиш Йезид, Имам Щясянин арвадыны
йолдан чыхарыр. Ону юйрядир ки, ярини
юлдцрэцнян сяни оьлума алым. Арвад да
хялвятъяня су ъцрдяйиня зящяр тюкцр. Эежя
137
Имам Щясян бярк сусуйуф ъцрдяйи башына чякир.
Еля ордаъана ъийары доьраныф юлцр.
Имам Щясян юляннян сонра Йезид арвады
юйцня эятирир. Шяр гарышыр, арвад юйдяки
чырахлары эюрцф сорушур:
- Бу няди беля йандырыфсыныз?
Дейирляр бу чырахды, биз эежяляр мунун
ишыьында отуруруг. Арвад да гайыдыр ки, биз
щамымыз эежяляр Имам Щясянин ишыьына
йыьышардых. Онун цзц эцн кими шох саларды.
Арвадын бу сюзцня Йезидин бярк гязяви тутур:
- Сян ки, ишыьына отурдуьун кишинин
гядрини билмядин, мяним оьлумун гядрини
щардан биляъяксян?
Муну дейяннян сонра арвады гатырын
гуйруьуна баьлатдырыр. Дейир гатыр щяля дя о
арвады юзцннян щяррийир, даьда, дашда
сцрцтмяш чякир. Ончун да яйах цстя су ишмяк,
яли-ял цстя чатагламах эцнащ сайылыр. Онда
гатыр дайаныр, щямин о лянятдямя арвадын
йорнуьу чыхыр.
ЭЯНЪЯ
Яли щюкцмлц пящливан олуб. Атам-анам,
балаларым Ялийя гурбан. Эянъяйя Яли шящяри
дейирляр, Имам Щцсейн шящяри дейирляр.
Бир эцн ъаным гурбан олмуш Ялийя
Аллащдан нида эялди. «Эет филан йеря биня
бас», Эялди биня басмаьа. Эюрдц бир чобан гойун
отарыр. Салам-калам еляди. Деди:
- Ай чобан гардаш, бурда биня басмаг
истяйирям. Нятярди?
138
Чобан деди:
- Чох эюзял. Амма бир аз эянъ еля. Йаны
эенъя олсун.
Яли деди:
- Ай ъамаат, бу шящярин адыны Эянъя
гойдум.
139
ТАПМАЪАЛАР
Бир атым вар мещрибан,
Кюксц суда щяр заман.
Эеъя-эцндцз кишнямяз,
Арпа-саман истямяз.
(гайыг,
эями)
Бир балаъа адаъыг,
Ичи долу аь мунъуг.
(аьыз,
дишляр)
Бу эцн шянбядир,
Кцйлямя, дцшянбядир.
Од йох, оъаг йох,
Газанда бишян нядир?
(пендир
)
Гычлары вар, яли йох,
Йанлары вар, габырьасы йох.
(сяндял
и)
Даш цстя дайлаг ойнар.
(долу)
Мяънунда йохду,
Лейлидя вар.
Йусифдя йохду,
Зцлейхада вар.
140
(«Л» щярфи)
Тахъадан дцшдц тапп еляди,
Эцлсяням ону щапп еляди.
(сичан вя
пишик)
Ай эедяр ща, ил эедяр,
Эеъя-эцндцз йол эедяр,
Ня дили вар, ня аьзы,
Нярилдяр аслан эедяр.
(су)
Алты даш, цстц даш,
Арасында чятяням
Газанда бишян дузсуз
Ашымды мяним.
(сямяни
щалвасы)
Бир атым вар аь алаъа,
Юзц эедяр, йящяри галар.
(кюрпц алтында
су)
Бири эялир,
Бири отурур,
Бири йатыр.
(чай, аьаъ,
торпаг)
Эюйдя доьулур,
Йердя боьулур.
(торпаг)
141
Цч гардашым вар,
Бири сулуйур,
Бири цфцрцр,
Бири битирир.
(йаьыш, йер,
эцняш)
Дюрд гардашын бир папаьы,
Щамысы бирдян гойур.
(стол)
Тапдым бир щача,
Лазымдыр саъа.
Атдым бир итя,
Ит дя лап гоъа.
(кюсюв)
Эюйдян йеря буз йаьыр,
Эюрцн неъя дцз йаьыр.
Дары бойда, гоз бойда,
Эюрмядим гарпыз бойда.
(долу)
Ел-оба йатды,
Юлц гычын узатды.
(ъяфтя)
Елями ган айаьы,
Кяклийин ган айаьы.
Ашыг бир щикмят эюрцб,
Цч башы, он айаьы.
(саьыъы, иняк вя
дана)
Саьсаьан сякяр,
142
Гуйруьун бцкяр.
Газ гыгылдар,
Илийин тюкяр.
(нещря)
Бир иняйим вар: щаны-щаны,
Буйнузлары сцбщаны.
Ону саьанын яли эяряк,
Дямирдян голу эяряк.
(илан)
Даьдан эялир даь кими,
Голлары будаг кими,
Яйилир су ичмяйя,
Бяйирир оьлаг кими.
(араба)
Эюйдян эялир йаьыш кими,
Суйуну дадмаг олмаз.
Тохуйур Ъулфа шалы,
Ону да эеймяк олмаз.
(щюрцмчяк)
Бу даьлар кюмцрдянди,
Кечян эцн юмцрдянди.
Гардашым бир мейвя йеди,
Саплаьы дямирдянди.
(шиш вя
кабаб)
Сяфяр бу евдя йатыр,
Гол-ганадын о бири евя атыр.
(бостан)
143
Атасы донгар Яли,
Анасы йасты Пяри,
Гызы елляр эюзяли,
Оьлу щамыдан дяли.
(тяняк, йарпаг, цзцм,
шяраб)
Газан алдым,
Ичиня гуйруг салдым.
Газан яриди,
Гуйруг галды.
(айаг, айаггабы)
Ялим ятдя,
Эюзцм сцддя,
Башым йунда.
(гойунун
саьылмасы)
О нядир ки, эюбяйиндян налланыр.
(пул)
Дярйада бир эцл битиб,ады йох,
Ширинликдян йемяк олмаз, дады йох.
(йени доьулмуш
ушаг)
Ана бир гыз доьду,
Ня яли вар, ня айаьы.
(йумурта)
О нядир ки, узун щоггар,
Ону тапмайан олсун чаггал.
144
(гарьыдалы)
Лякдя йатыр мышыл-мышыл,
Чичяйи сары, юзц йашыл.
(хийар)
Бир дярядя йедди тяпя,
Бир тяпядя йедди дялмяк,
Бир дялмякдя йедди тцлкц,
Бир тцлкцнцн йедди баласы,
Ейляйир нечя щамысы?
(ийирми сяккиз тцлкц
баласы)
Илим-илим илмяси,
Илмя хатун дцймяси,
Щяр кяс ону тапмаса,
Йедди илин хястяси.
(цзяррик)
Силдим, сцпцрдцм,
Эял ойнайаг, а дывраг.
(ъящря)
Биздя бир киши вар,
Кюндялян йатышы вар.
(фармаш)
Гараъа-гараъа гаьалар
Биздян сизя йорьалар.
(саъ)
145
Биздя бир киши вар,
Саггалы йер сцпцряр.
(сцпцрэя)
Кяклийин ган айаьы,
Дашлара ган айаьы.
О нядир ки,
Цч башы, он айаьы.
(иняк саьан, иняк,
бузов)
Щяшядян, ай щяшядян,
Бир сяс эялир мешядян.
Атанын беш оьлу вар,
Щамысы бир пешядян.
(ъораб
милляри)
Эедяр- эяляр,
Евя эирмяз.
(гапы)
Йердя доьар, эюйдя юляр.
(тцстц)
Гашыгда отурур, айагларыны
саллайыр.
(яриштя)
Чяпярдян бир киши бахыр,
Аьзындан айран ахыр.
(булаг)
146
Аь йумаг,гырмызы йумаг,
Ня вахт эялди бизя гонаг.
(халча)
Дямирдян ат, шейтан милчяк,
Аллащдан гцдрят.
(тцфянэ)
Эеъя гызарар,
Эцндцз бозарар.
(чыраг)
Щап-щапы,
Дямир гапы.
Шащ юлкяси,
Хан баьы.
(щамам)
Евимиздя бир киши вар,
Аьзында гырых диши вар.
(ораг)
Аьаъ башында галыр,
Тахдады далы.
(хирник)
Хяъъябаны, Хяъъябаны,
Алты гычы вар, ики дабаны.
(тярязи)
О нядир ки, суйа эиряндя даьылар,
Судан чыханда, йыьылар.
(ат гуйруьу)
147