Вячэра манекенаў

РАМАН НЕ РАМАН, А ПРЫЕМНА

He спіцца. Усё выдае на блізкую навальніцу. У кватэры душна. Але не гэта прычына бяссоння. Вечарам на нейкую гадзіну забегла даўняя знаёмая. Яшчэ гады тры-чатыры назад я па-добраму зайздросціла ёй. Танюткая, смяшлівая, з нязменнай чароўнай усмешкай, яна уся дыхала «духамі i туманамі». Нярэдка тымі часамі я пыталася ў яе:

— Ты зноў на нейкіх незямных крылах?

Яна залівалася смехам, ківала галавой:

— Угу-у... Я закахалася! Мне сорамна перад дзецьмі, перад маім Пецькам, але... бэзавая замець у пачуццях! Во-о-дарна! I здаецца, я люблю гэты ўвесь наш горкі свет!

Яе шчасліваму шчабятанню не было канца. I вось сённяшні вечар... Непазнавальна змучаны твар знаёмай i яе скаргі... Гэткія як i ва ўсіх: на ўсё нашае зямное жыццё!

Сапраўды, большасць жанчын жыве аднолькава. Нібыта яны ўсе разам, адначасова абваліліся ў нейкую чорную касмічную дзірку i ніхто не ведае, як з яе выбавіцца. I разам з тым, калі табе жаляцца, ты, як умееш, суцяшаеш. Я суцешыла:

— Ды адыдзі ты неяк ад гэтай змрочнасці. Ну, хаця б закахайся, як раней!

I мая знаёмая амаль абурылася:

— Ты што, сур'ёзна?! Ды якое ўжо тут каханне! Я нават усялякіх дурных серыялаў не гляджу...

За акном бліснула маланка. Чую праз дзверы, як у суседнім пакоі заварушылася дачка. I міжволі думаю, што яшчэ ледзь заўважна, але ў ёй ужо прачынаецца жанчына. То яна лішні раз пакруціцца перад люстэркам, то пачырванее i адвернецца, калі па тэлевізары паказваецца чыёсьці не ў меру адкрытае i палкае каханне. Яна ўжо ведае, што ў нашым свеце ёсць нешта вельмі таемнае, i гэтае тэлевізійнае «прыадкрыванне заслоны» яе, натуральна, бянтэжыць. I дзякуй Богу, хай i надалей адварочваецца i бянтэжыцца. Хай жыве з чаканнем таямніцы, якая аднойчы расхінецца трапятлівасцю закаханасці...

Зноў у думках вяртаюся да сваей знаёмай, не да цяперашняй з яе скаргамі, а да той, даўнейшай, укручанай у бэзавую замець. Не, там не было нiякай здрады. Знаёмая заўсёды была добрай маці i надзіва клапатлівай жонкай. Яна ўсё нешта купляла свайму Пецечку. Свет для яе пераварочваўся, калі ён хварэў. I ў гасцях не любіла доўга затрымлівацца. Пасядзіць, пасядзіць i падхопліваецца:

— Во-ой, там жа Пеця адзін з дзецьмі!

Дык што ж адбывалася з маёй знаёмай? Толькі цяпер я магу адказаць на гэтае пытанне, але для гэтага мне спатрэбілася адна сустрэча — дзесяць гадзін начнога падарожжа ў рэйсавым аўтобусе...

У мяне быў адпачынак. На некалькі дзён вырашыла паехаць у невялічкі райцэнтр да сваякоў. Каб не марнаваць часу, абрала для падарожжа начныя гадзіны, маўляў у аўтобусе i пасплю. Напачатку мне гэта ўдалося. Але сон быў кароткі. Ці то яркі бляск месячнага святла, ці паўшэпт маладой пары, што размясцілася непадалёку, разагналі яго. Кінула позірк за акно i адхінулася ад здзіўлення: ну ўсё роўна бы снег лёг сярод лета! Як кінуць вокам — бялюткая-бялюткая бясконцасць...

— Грэчка цвіце,— пачулася побач.— А я ўжо прыкідваў дзе, на якім прыпынку скажу вам «добрай раніцы».

Гэта азваўся мой сусед. Калі садзілася ў аўтобус, здаецца, я i не бачыла яго. Ага-а... сапраўды, месца побач было вольнае. Пэўна, ён заняў яго ўжо тады, калі я спала. Пры месячным святле адзначыла, што ў суседа прыемная знешнасць. I хаця распачынаць гаворку асабліва не хацелася, адказала:

— Спачатку, відаць, мне давядзецца сказаць вам «добрай ночы!».

— Я ў дарозе не сплю! — коратка сказаў ён.

I праз якую гадзіну мне здавалася, што я ўсё сваё жыццё праехала ў тым аўтобусе. Хацелася толькі аднаго: каб рэйс гэты быў без апошняга прыпынку. Мы размаўлялі i размаўлялі... Пра што? Выразна i не ўспамінаецца. Так, пра жыццё. Але было штосьці асаблівае ў гэтай начной гаворцы. Была нейкая загадкавасць, нібыта дзесьці побач сваволілі два амуры. I не тое каб шпурлялі ў нас свае стрэлы, а яшчэ толькі прымерваліся, шукаючы самыя слабыя месцы для стрэл. У нейкае імгненне я злавіла сябе на думцы, што менавіта гэты чалавек i ёсць тып майго мужчыны, але хто ж ён? Быў момант, калі мы загаварылі пра палотны Эль Грэка, i мне падумалася, што ён мастак. Але гэтая думка адразу адпрэчылася. Магчыма, юрыст? Не-не, проста звычайны служачы ў нейкай адміністрацыі. Але якая розніца, чым ён займаецца, дакарала я сябе за цікаўнасць на нейкім прыпынку. I пад прывакзальным ліхтаром хуценька прыпудрывала свой твар... Так, мне хацелася яму падабацца.

Відаць, ён бачыў гэтае маё «прыпудрыванне». Таму што, калі аўтобус зноў зрушыўся з месца, сказаў:

— Вось паспрабуй разабрацца, што нам падабаецца ў жанчынах. Знешнасць, душа, інтэлект, манера трымаць сябе? Думаю, не тое, не другое i не трэцяе. А нейкая «зачэпка», маленечкая-маленечкая адметнасць, чаго няма ні ў якай іншай жанчыны. Злавіў, заўважыў гэтую адметнасць i прыкіпеў, i ўжо сыходзіцца свет клінам... Эротыка, секс, на чым любіць засяроджвацца людства,— гэта ўсё ад нявыхаванасці нораваў. Вазьміце летні пляж, дзе ўжо такая адкрытасць усіх жаночых прывабнасцей! I ніякага пачуцця яны не выклікаюць, вельмі звыклая карціна. A калі раптам дзесьці на мосце паперадзе цябе ідзе жанчына i свавольны ветрык вышэй дазволенага прыўзніме краёк яе сукенкі, якое пачуццё можа ўскалыхнуцца! Прыадхінецца не сукенка, а нейкая таемнасць, якая i чаруе спрадвек у жанчыне.

«Божа, якая банальнасць!» — не без іроніі думалася мне, i было радасна адчуваць, што аўтобус рухаецца, а наперадзе кіламетры i кіламетры... Але, як вядома, у кожнай дарогі ёсць свой канец. Таму, калі аўтобус спыніўся ля вакзальчыка, дзе мяне ўжо чакаў сваяк, хоць i не хацелася, а давялося развітацца.

— Мяне таксама чакаюць сваякі,— сказаў мой спадарожнік.— I, дальбог, зачакаліся.— I тут жа запытаўся: — А што ў вас у Мінску? Дом? Сям'я?

— I дом, i сям'я,— адказала я.

— А тэлефон? Хаця...

— Ёсць i тэлефон...— заспяшалася адказаць яму.

... Дзесьці праз месяц, напярэдадні нейкага свята, нязвыкла залівіста зазваніў тэлефон i ў трубцы я пазнала гэты спакойны, роўны голас:

— Наш аўтобус яшчэ рухаецца, а вось віншую з тэлефоннай будкі... Калі хочаце, з паралельнага свету!

У маім узросце ўжо не гаворыцца пра сёмае неба, але над нечым вельмі будзённым я ўзляцела. I настрой памяняўся, i захацелася падысці да люстэрка, i часцей заўсміхалася мужу. А самае галоўнае, жыццё ўяўлялася не такім змрочным: хацелася кветак i музыкі. Ад гэтага майго настрою пасвятлела ў доме.

— У цябе, відаць, сёння нейкая прэмія?— шчасліва адазваўся муж.

Дачка, назіраючы за маёй усмешлівасцю, папрасіла тысячу на марожанае і, вядома ж, атрымала яе. «Наш аўтобус яшчэ рухаецца!» — кожная рэч у доме адзывалася гэтаю фразай. I ён не спыняе свайго руху ўжо другі год. Я ніколі больш не сустракалася са сваім спадарожнікам, хоць у мяне нярэдка і з'яўляецца такое жаданне. Тады падчас нашых тэлефонных размоў я, затаіўшы дыханне, пераходжу на шэпт:

— А можа, сустрэнемся?

Ён звычайна доўга маўчыць, пасля адказвае:

— Я гатовы днямі, месяцамі стаяць у тэлефоннай будцы, адкуль тэлефаную, але гэтая будка знаходзіцца ў паралельным свеце...

I застаюцца толькі размовы, якіх для таленавітага чалавека хапіла б на цэлую аповесць. Калі ж часам задумваюся пра аўтобус, які ўсё «рухаецца i рухаецца», міжволі ў сябе пытаюся: «Дык што ж гэта робіцца ca мною, што адбываецца?» Раман не раман, а прыемна! Аднак тлумачальны слоўнік сцвярджае, што раман — гэта любоўныя адносіны паміж жанчынай i мужчынам. А тут... Тут нейкая салодкая мроя, якая то падступаецца, то адступае. Проста чароўная паўза, цудоўныя ўцёкі ад рэалій быцця ў асалоду i шчасце, хацелася б сказаць, у паралельны свет, але...

За акном ужо бушуе навальніца. Што за ёю? Сон ці кароткі тэлефонны званок: «Аўтобус рухаецца...»! I нашаму свету чамусьці цяжка зразумець, што без гэтага руху нялёгка жыць, a галоўнае, быць жанчынай.

P. S. I ўсё ж паралельны свет... У маім жыцці калі-нікалі здаралася: сяджу за пісьмовым сталом ці стаю ля акна i раптам на руку падае буйная кропля. Уздрыгваю! Азіраюся па баках, гляджу на столь — нідзе ніякай вады... Дрыжыкі прабягаюць па руцэ. I амаль з падсвядомасці выкручваецца: a ці не з паралельнага свету гэта?!

А бывае яшчэ... Займаешся нейкімі хатнімі справамі, ходзіш з пакоя ў пакой i ў нейкі момант... заміраеш ад адчування нябачнага дотыку. Быццам хтосьці нябачны праходзіў блізенька-блізенька побач i не змог размінуцца: сутыкнуліся два светы! У гэтым свеце засталося трапятанне... A ў тым?! Не ведаю... Мне, зямной, не дадзена пра гэта ведаць акром таго, што дзесьці там, у нейкай невядомасці, ёсць тэлефонная будка... I самотны ці не зусім самотны мужчына час ад часу заходзіць у яе, каб адтуль сказаць, паведаміць мне, што наш аўтобус яшчэ рухаецца.

1994