Вячэра манекенаў

КАХАННЕ ДЫСІДЭНТА

...Цяжка паднялася з канапы, уражаная: да чаго б гэта? Гадоў дваццаць не сніўся i раптам з'явіўся ў сне, нібыта выплыў аднекуль, каб сказаць адну-адзіную фразу: «Я забяру ў цябе свой фотаздымак!»

Ягоны фотаздымак сапраўды быў у яе. Днямі наткнулася на яго ў альбоме, шукаючы свой. Наколькі памятае, ён не любіў здымацца, i гэтае фота было ў яго ці не адзінае, на ўсе выпадкі жыцця. Такое самае дзесьці напрыканцы шасцідзесятых яна бачыла ў вітрыне невялічкай «ксенгарні» на вуліцы Фоксаль у Варшаве. I гэты ж здымак у чорнай рамцы гады тры таму назад прамільгнуў на экране тэлевізара па нейкай тэлевізійнай праграме. «У Швецыі, недалёка ад Стакгольма, у гарадку Н. пaмёр вядомы кінарэжысёр...» — удакладніў тады дыктар, нібыта расшыфроўваючы ёй тую чорную рамку. I вось гэты сон. Навошта? Дзеля чаго? Падняла з падлогі п'есу, якую намервалася чытаць перад тым як заснула. Спынілася позіркам на назве «Уніз па рацэ, альбо Развітанне з радзімай». Можа, нейкім чынам гэты сон звязаўся з назвай п'есы, але да чаго тады тут яго фота?

На дзвярах вісела запіска, якую прымацавала дачка: «Ма-а, я пайшла на шэйпінг!» Ну вось, праз якую гадзіну-дзве збяруцца яе хатнія, а яна пакутуе над гэтай фразай: «Я забяру у цябе свой фотаздымак!» Як гэта ён можа яго забраць — чалавек, якога не стала тры гады таму назад? Глупства нейкае! Проста глупства. А тым часам штосьці ў яе думках адкручвалася назад, да нейкага не зусім яшчэ выразнага «стоп!». Фотаздымак... Фотаздымак... Ага-а... Вось яно што!..

Яна лёгенька падымаецца па лесвіцы. Нарэшце дзверы з маленькай металёваю шыльдачкай «Вадзім Ізмайлаў». Шукае ў сумачцы ключ i ніяк не можа знайсці яго. Дзесьці згубіўся. I Вадзіма цяпер няма. Якая роспач! Але на ўсялякі выпадак націснула на кнопку званка. I там, за дзвярыма, пачуліся крокі. Дзверы расчыніліся...

— Вадзя-я,— выдыхнула радасна — А я згубіла ключ. I адразу ў пярэднім пакоі высыпала на падлогу усё, што было ў сумачцы, можа, усё-ткі ён знойдзецца? I ключ сапраўды знайшоўся. Усё, што высыпала, пачала запіхваць назад у сумачку.

— Што гэта ў цябе ў руках? — запытаўся ён.

— Фотакартка!

— Чыя? Замялася:

— Ат... Валяецца! Знаёмы аднакурснік.

— Парві.

I яна парвала, хутка, на дробныя-дробныя шматкі. Ён прыціснуў яе да сябе. З нейкай сумнай іроніяй пасміхнуўся:

— Неразумніца... Я пажартаваў. Хіба ж так можна? Вось i мае фота калі-небудзь парвеш i выкінеш. Зробленае аднойчы мае звычку паўтарацца.

Яна расплакалася. Слёзы нагарнуліся раптоўна.

— Гэта ж толькі аднакурснік. А ты... Ты... Я памру, як цябе калі-небудзь не стане. Я сапраўды памру. Ты не верыш?

...Сарвала з дзвярэй запіску дачкі. Незразумелае пачуццё гняло неймаверна. Туды-сюды пахадзіла па пакоі. Спынілася ля акна. На балконе ў гаршчэчках ад лета чарнелі даўно высахлыя кветкі. «Лянотнаю ужо нейкаю стала. Даўно трэба было выкінуць гэтыя сухія стаўбуны!» I што ж такое на яе найшло? Ніяк не можа адкараскацца ад гэтага сну! Ну, прысніўся... I хай сабе. У яе, во-о, балкон непрыбраны. I п'есу трэба прачытаць да заўтрашняй раніцы, а тут... Зараз пазбіраюцца ўсе: муж, сын, дачка. I ўжо ўвесь вечар трэба будзе круціцца: таму падай, таму паднясі, з тым паразмаўляй. Узяла п'есу, прысела на канапу... Не, чытаць яна відавочна не можа!

Цікава, хто цяпер жыве ў той кватэры? Маленечкая «хрушчоўская» аднапакаёўка. Пісьмовы стол, кніжныя паліцы, камін з белай цэглы. Яна ўсё хацела паставіць на яго кветкі, звычайныя хатнія вазоны, ды так i не паставіла. Што цяпер з тым камінам? Можа, яго разбурылі, а можа, паставілі кветкі? Ды якая ёй розніца! Каб на цяперашні розум, яна па-свойму абсталявала б там кухню. Замяніла б фіранкі. Жоўты колер не надта пасаваў да колеру сцен. Тую маленькую кухню яна любіла. Былі тыдні, калі яна была проста яе пакоем. Адно кепска, не было дзе прылегчы. Зрэдку нехта прыходзіў. Ну, скажам, Эдзік, знаёмы Вадзеў урач. Яна нібыта зноў апынулася там, за тым белым столікам. Насупраць сядзеў Эдзік.

— Ты толькі ўспрымай усё правільна,— казаў ён.— Гэта нават не алкагольны запой, а хвароба...

Даўняя хвароба нашай інтэлігенцыі. У Вадзіма яна асаблівая.

Яна кіўнула галавой:

— Угу-у... За пяць дзён дзевятнаццаць пляшак вермуту.— Узяла з падлогі пляшку,— «Ружовы. Адзін рубель трыццаць пяць капеек».,. Вадзя зусім слабы, ужо i ўстаць сам не можа.

— Я сёння ўкалю яму што-небудзь сардэчнае. Слухай, а ты кепска выглядаеш. Бледная. Магла б пакінуць яго аднаго на дзве гадзіны. Тут дзесьці паблізу кінатэатр... Паўсюдна ідзе прэм'ерны фільм «Белае сонца пустыні».

З пакоя пачуўся лёгкі шоргат, рыпенне канапы i хрыплае, ледзь чутнае, амаль неразборлівае:

Девять граммов в сердце

постой — не зови...

Не везет мне в смерти,

повезет в любви!

— Прачнуўся! Я найду да яго.

— Чакай... Калі б ты змагла ўгаварыць яго хоць што-небудзь з'есці, усё пайшло б на спад. Паспрабуй, га-а? Ну, хоць некалькі лыжак булёну.

— Зараз звару...

Потым яна сядзела перад Вадзем на старэнькай, ледзь не праваленай канапе з міскай булёну. Каб яго не раздражняла святло, зацягнула акно цяжкой шторай i ўключыла маленькі цьмяны начнічок, падарунак польскага пісьменніка, што адзін з першых у тыя далёкія шасцідзесятыя выехаў у Ізраіль. Яна сама прывезла гэты начнічок з Варшавы.

— Вадзя... Вадзечка... Я ж адчуваю, ты не спіш. Расплюшчы вочы. Я табе булёну прынесла. Паеш. Прашу цябе.

Ён нязгодна паматаў галавой:

— Бр-р-р...

— Вадзя, ну давай, зусім трошкі. Адну лыжачку. Тады я скажу табе, хто самы мудры, самы разумны.

Ён прыўзняў галаву, падаўся да яе. Булён праліваўся, але нешта ён праглынуў.

— Во-о i добра. А самы мудры, самы разумны ў нас Вадзя. Вадзім Ізмайлаў. Цяпер яшчэ адну лыжачку, i я скажу табе, хто самы таленавіты. Вадзя... Вадзечка самы таленавіты. А самы прыгожы? Ну... Ну яшчэ лыжачку!

Яна адставіла міску. На донцы засталося толькі трошкі варыва. На ягоным ілбе выступілі кропелькі поту, але твар памякчэў разгладзіўся... Ён зноў спаў. I сон гэты быў доўгі. Але вось страпянуўся, уздрыгнуў...

— Што? — схілілася над ім,— Табе кепска?

— Прыбяры пляшку,— нечакана сказаў ён роўным ціхім голасам.— У мяне пачынаюцца кашмары. У сне. Ляж да мяне i раскажы што-небудзь цікавае, каб я не спаў.

— Я не ведаю, што расказаць.

— Што-небудзь. Можаш са свайго дзяцінства. Раскажы пра горад, дзе ты жыла раней. Я баюся заснуць...

Яна лягла побач i пачала расказваць, пакуль яе не змарыў глыбокі сон. Але i праз сон адчула ягоны позірк на сваім твары. Расплюшчыла вочы.

— Які сёння будзе дзень? — папытаўся ён.— Чацвер? Зразумела. А дванаццатай калегія. Я павінен быць на студыі. Апошні шанц, што разгледзяць маю заяўку.

— Ты зможаш паехаць?

— Паспрабую,— I праз паўзу пацікавіўся: — Чым ты туг харчавалася?

— Ела катлеты...

— Я ж цябе прасіў... Гэты васьмікапеечны паўфабрыкат мне падыходзіць. А ты жанчына. Табе трэба есці натуральны прадукт. Нармальнае мяса, каб захаваць колер скуры на твары.

Яна паціснула плячамі, расшмаргнула штору, расчыніла фортку. Даўкае цяжкое паветра пачаў свідраваць скразняк. Досвітак толькі займаўся. Адзін за адным ішлі першыя тралейбусы.

— Навошта я табе? — пачула ягоны голас.— Я нічога не магу табе даць. Мне ўжо амаль сорак. Пакінь мяне. Я хачу, каб ты мяне пакінула.

— Ты кажаш няпраўду,— падышла да яго. Абняла. Ён разняў яе рукі.

— Мне трэба памыцца. Цела бы пераехалі. Ты зможаш мяне пагаліць?

— Думаю, што змагу

Ён раптам заплакаў...

— Вадзя... Вадзечка...

— Я нават жанчыны ў табе не адчуваю. Ты — святая... Ты — больш чым дачка,— i ён неяк няўклюдна ўкленчыў перад ёю, абняў яе калені,- Ты сапраўды мяне не пакінеш? Ніколі-ніколі?

...Яна чула, як у пярэднім пакоі звоніць тэлефон. Апошнім часам нічога яе так не раздражняла, як тэлефонныя званкі. Але ўсё-ткі пайшла на званок. Трубку падняла дачка.

— Ты ўжо вярнулася з шэйпінгу?

— Як бачыш. Толькі што. Яшчэ не паспела зняць абутак,— i зноў загаварыла да некага ў трубку. Яна прайшла на кухню. Ну, усё! Хопіць. Пракляты фотаздымак! Трэба ж было заснуць на нейкія паўгадзіны, каб пачуць гэтую недарэчную фразу! П'еса не чытаная. Халадзільнік пусты.

— Ліна, мо збегаеш у магазін?

— Я званіла бацьку. Ён прынясе прадукты,— адазвалася дачка.

Потым прыйшоў з працы сын, папрасіў памыць кашулю. Да яе дадалося яшчэ нешта, i вось ужо ванны пакой ператварыўся ў пральны.

— Ma, цябе да тэлефона! — зазірнула дачка.

— Хто?

— Не ведаю. Не назвалі сябе.

...Голас у трубцы сапраўды быў незнаемы.

— Алена Хведараўна, прашу прабачэння, што турбую. Хацеў бы ўзяць у вас інтэрв'ю. Я яшчэ студэнт. Праходжу практыку ў штотыднёвіку «Культура». Шмат разоў бачыў вас у розных спектаклях. Вы мая любімая артыстка.

Яна не любіла даваць інтэрв'ю. Заўсёды атрымлівалася не так, як хацелася, з-за таго, што не ўмела расказваць пра сябе, ды i не было асаблівай ахвоты рабіць гэта. Але голас быў такі малады. Ну вядома, сгудэнт-практыкант i, можа, гэтае інтэрв'ю першае ў ягоным жыцці.

— Мне хацелася б сустрэцца з вамі заўтра, калі можна. Вы не супраць? А якой гадзіне вам больш зручна?

— А дзевятай.— I дадала: — Прыязджайце да мяне дамоў. Думаю, што нейкую гадзіну мы зможам паразмаўляць. Пасля адзінаццатай я ўжо буду занята. У тэатры першая чытка п'есы. Адрас? Запісвайце...

I пасля, познім вечарам, калі ўжо ляжала ў ложку i амаль дачытвала п'есу, яна чамусьці ў думках вярнулася да гэтага хлопчыка-практыканта. Нешта ў ім кранула яе: зусім яшчэ хлапечы голас ці прызнанне, што яна ягоная любімая артыстка. Як тут можна было адмовіць, расчараваць у найлепшых парываннях?! «Ніколі не трэба расчароўваць людзей...» I бы спатыкнулася. Зноў Вадзім... Гэта ягоны выраз. Цікава, а што сталася з тою маленькаю шыльдачкай на дзвярах: «Вадзім Ізмайлаў»? Можа, яна i да гэтага часу знаходзіцца там, а гаспадары кватэры даўно іншыя? Не, Вадзім павінен быў адарваць яе, вырваць з дрэвам, каб ніякага следу... Штосьці тоненька зашчымела, насунулася. Перад ёю вымалёўваўся зноў той пакойчык...

— Я, відаць, усё-ткі з'еду. Мяне гатовы прыняць у Швецыі...

— Ты добра ўсё ўзважыў? — папыталася яна.

— У адказ мне хацелася б расказачь табе прытчу. Слухай. Да аднаго мудраца прыходзіць юнак i пытаецца: «Скажы мне, шаноўны, які ўрад самы лепшы?» Мудрэц трошкі падумаў i адказаў: «Той, што нічога не плаціць рознага кшталту творцам, пісьменнікам, мастакам, кампазітарам... за іхнюю працу». Юнак не зразумеў гэтых слоў, i мудрэц яму растлумачыў: «Іхнія творы бясцэнныя. Яны не маюць свайго сапраўднага кошту. Ix ацаніць можа толькі час»,— «Але ж творцы жывыя людзі,— запярэчыў юнак— Iм трэба нешта есці, купляць апратку i гэтак далей... Іншымі словамі, неяк жыць. Што ж рабіць у такім выпадку творцам?» Мудрэц падумаў i адказаў «Змагацца з урадам!» Але я... Асабіста я... Вадзім Ізмайлаў я ніякім чынам не змагаюся з ім! Гэта ўрад ca мною змагаецца: ён узяў i перакрыў мне кісларод... Апусціў перада мною чырвоны шлагбаум, які ўжо ніколі не падымецца. I гэты ўрад рады мяне выпусціць куды заўгодна, абы мяне не было тут!

— Чаму ты так думаеш?

— Я не думаю, я ведаю. Гэтаму ўраду не патрэбны таленавітыя людзі. Таленавіты чалавек неардынарны, ён нязручны ва ўсіх адносінах. Ён хоча рабіць тое, што яму хочацца, а не тое, што прадпісана аднекуль зверху. Яго не прымусіш, з ім трэба лічыцца, трэба няньчыцца. Я не ўпісваюся ў гэты лад. Я не ўмею расказваць на кухні анекдоты пра абвешанага ордэнамі старца i адначасова дзесьці там... на сваім службовым месцы выконваць ягоныя загады. А яшчэ лепш пад воплескі сабе падобных ствараць эпахальныя творы, за якія даюць ордэны, прэміі, пасады... Гэтыя людзі навучыліся прыстасоўвацца. Пабачыш, яны ўпішуцца ў любы час. Ген у ix такі, бальшавіцкі. Яны апраўдаюцца тымі анекдотамі: маўляў, мы ўсё разумелi, толькі чакалі зручнага моманту, каб усё перавярнуць з ног на галаву. Я іншы, даруй. У мяне адна магчымасць — з'ехаць! Пакуль яшчэ выпускаюць.

— А я? Вадзя, як жа я? — Яна нецярпліва камячыла краёк лёгкага халаціка.

Ён адказаў не адразу, але, несумненна, быў гатовы да такога яе пытання.

— Ты вернешся да сваіх...— Памаўчаў — У цябе ёсць маці, бацька, малодшыя браты. Я не маю ніякага права рызыкаваць табою, таму што не ведаю, што ў мяне будзе там. Я буду адно што вольны i не хачу ні ў чым падстаўляць цябе. Ты ж таленавітая, толькі трэба раскапаць гэты талент. Ты здолееш. Я не хачу, каб ты ахвяравала чымсьці, што дадзена табе Богам, дзеля мяне.— Ён зглынуў нейкі даўкі камяк,— Я сталы чалавек i ўсё гэта вельмі добра разумею.

Яна адчула, як падлога выслізгвае з-пад яе ног. Усё вакол бурылася, крышылася, правальвалася...

Але свет не згінуў. Раніца наступнага дня была лёгкай i прыўзнятай. Сын адмовіўся ад сняданку, папрасіў пяцьдзесят тысяч, якіх да нечага яму не хапала, i падаўся на працу. Дачка пайшла ў ліцэй. Муж абмежаваўся бутэрбродам i нечакана прапанаваў:

— У мяне сёння квартальная прэмія. У цябе роля ў новай п'есе, дык, можа, адзначым? Пасядзім вечарам у якім-небудзь прыгарадным рэстаране, трошкі расслабімся. Дзеці? Бог мой, яны дарослыя!

Сышліся на тым, што ён заедзе па яе ў тэатр. Прапанаваў падвезці у горад, але яна гэтай раніцай нікуды не спяшалася.

— Да мяне зараз прыйдуць браць інтэрв'ю. Студэнт-практыкант. Я чакаю...

— Ну, чакай, чакай,— сказаў муж на выхадзе.— Да вечара!

Праўда, чакаць ёй доўга не давялося. Яшчэ не паспела як след прывесці сябе ў належны выгляд, a ў дзверы ўжо званілі...

— Праходзьце...

Студэнт-практыкант быў падобны на падлетка, i яна перайшла на «ты». Запыталася:

— Мінчанін?

— Не, з раёна. Жыву ў інтэрнаце.

— Значыцца, галодны. Здымай куртку, ідзі вунь у той пакой, а я прыгатую чай з бутэрбродам.

Ён не адмовіўся, толькі папрасіў:

— Учора вы сказалі, што ў нас будзе адна гадзіна на размову, дык, можа, каб не траціць часу, пакуль вы будзеце заняты, я выберу нейкі ваш фотаздымак. Інтэрв'ю звычайна друкуецца з фота.

— Ніякай праблемы! Ты сядай... Зараз прынясу табе некалькі альбомаў. Выбірай на свой густ.

...З ім было легка, з гэтым студэнтам-практыкантам. I пытанні ён задаваў простыя, не заганяў яе ў кут.

— Вы шчаслівая?

А як жа іначай? Несумненна! У яе добрыя дзеці, цудоўны муж, пра якога ён нават мог дзесьці чуць. Прозвішча вядомае — Дзяніс Лінчук, галоўны архітэктар горада. У ix трывалая сям'я. Усё астатняе дадаецца.

— Што б вам хацелася вярнуць з мінулага?

Як ні дзіўна, дзяцінства. Цёплую руку мамы, стрыманую пяшчоту бацькі.

— Муж — гэта вашае першае каханне?

Тут трошкі задумалася... Было, што ёй падабаліся хлопчыкі ў школе. A ўвогуле, яна не падзяляе каханне на першае, другое, трэцяе... Дзяніс — той мужчына, які ва ўсіх адносінах яе задавальняе. Яна яго цэніць, па-свойму захапляецца ім i, вядома ж, любіць.

Яшчэ трошкі пагаварылі пра тэатр, трошкі ўвогуле пра жыццё... I студэнт-практыкант сказаў ёй: «Вялікі дзякуй!» Паабяцаў пазваніць, як толькі інтэрв'ю з'явіцца ў штотыднёвіку.

Потым яна была на першай чытцы п'есы ў тэатры, куды па яе, як i дамовіліся, своечасова заехаў Дзяніс. Яны правялі някепскі вечар у рэстаране з заманлівай назвай «Качка з яблыкамі ў Антона». I тыя «антонаўскія» яблыкі з чарачкай каньяку дадалі прыемнага настрою, які ўжо не пакідаў яе да позняй ночы.

— Не заводзь будзільніка, паспі раніцай лішнюю гадзіну,— сказаў ёй Дзяніс, калі яна ўжо ляжала ў ложку,— Я сам пабуджу дзяцей. Ну, спакойнага сну...

I сон яе сапраўды быў спакойным ажно да раніцы. Яна ўжо гатова была прачнуцца, ужо чула голас Дзяніса з суседняга пакоя, i на кухні чайнік адзываўся свістком, мабыць, дзеці пачыналі снедаць. А пасля — бы правалілася некуды. Ненадоўга, але гэтага было дастаткова, каб вымалевалася аблічча, пра якое яна ўжо паспела забыцца. Вадзім Ізмайлаў... Ён неяк нязвыкла загадкава пасміхаўся. У вачах паблісквалі хітрынкі, маўляў a ў мяне сакрэт! Які? «Я ўсё-ткі забраў у цябе свой фотаздымак!»

Яна падхапілася імгненна. Ну ці не насланнё?! Але якая паслядоўнасць! «Раней ноччу ён мне сказаў, што забярэ сваё фота, а сёння, аказваецца, ужо i забраў!» Э-э, не! З ёю ў такія гульні не пагуляеш. Зараз жа яна знойдзе гэтае фота... Дзе тыя альбомы, што давала студэнту-практыканту? Тут яны... Так i засталіся ляжаць на стале... I, здаецца, вось у гэтым бачыла яна Вадзеў фотаздымак. Перагарнула старонку за старонкай — няма! Значыцца, памылілася. Узяла другі альбом, але i там толькі сямейныя здымкі. Яшчэ раз пагартала старонкі... Ягонага фота i сапраўды не было. I раптам узарвалася ў думках: «Пракляты студэнт!.. Ну, вядома, гэта ён... Ён узяў Вадзева фота! А чаму б i не? Славуты кінарэжысёр. Вадзю ведаюць i ў Нью-Йорку, i ў Парыжы, i ў Лондане... Пра ягоныя фільмы апошняе дзесяцігоддзе гаворыць увесь свет. Як было не спакусіцца?! I ўсё-ткі яна пакажа гэтаму студэнту... Практыканту няшчаснаму. Яна пазвоніць галоўнаму рэдактару «Культуры», i ён прымусіць яго вярнуць ёй гэты фотаздымак!»

Пайшла на голас дачкі... У пярэднім пакоі тая раскручвала бігудзі i штосьці гаварыла бацьку. Узрадавалася, убачыўшы яе:

— Ма-а, я пазнюся! Пачысці мае туфлі.

— Яшчэ чаго не хапала! Чым ты займалася ўчора?! Вось трэба было i пачысціць!

— Я ж па-добраму, ма-а, а ты крычыш.

— Не чапай маці,— адазваўся з кухні Дзяніс,— У яе пачынаюцца творчыя пакуты, уваходзіць у новую ролю,— I ўжо да яе: — Лена, каву будзеш?!

Кавы яна выпіла, i гэта яе трошкі супакоіла, але ідэя пазваніць галоўнаму рэдактару засталася. I як толькі дачка з Дзянісам сышлі з дому, узялася шукаць старыя нумары «Культуры», дзе ўжо раней пісалі пра яе. Там жа, на апошняй старонцы, павінен быць тэлефон рэдактара. Адразу i набрала ягоны нумар.

— Алё-ё... Вам тэлефануе Алена Лінчук. Добрай раніцы... Тут у мяне такая справа. Учора заходзіў да мяне ваш студэнт-практыкант... Пагутарылі... Дала яму альбомы, каб выбраў мае фота, а ён знёс яшчэ адно... Чаго вы не разумееце?! Ваш... Ваш студэнт-практыкант прыходзіў браць інтэрв'ю. Як гэта — няма ў вас ніякага практыканта?! А хто ж тады прыходзіў?..— паспешліва пачала развітвацца, хоць рэдактар гатовы быў да доўгай размовы. Калі яшчэ пазвоніць вядомая артыстка!

...Потым яна доўга сядзела ў крэсле. «Сапраўды, чаго я крычала на Ліну? Хай бы ўзяла i пачысціла яе туфлікі». Яна нават не падумала пра тое, што адбылася нейкая неверагоднасць. Нешта ўціскала i ўціскала ў крэсла. Было такое адчуванне, нібыта калісьці, даўно ёй далі алмаз i яна схавала яго. А цяпер вось разгарнула той схоў а там... шчопаць попелу.

«Чаго ж я сяджу? Трэба збірацца ў тэатр. Не, спачатку памыю посуд». Але замест гэтага падышла да тэлефона, набрала нумар і, калі ў трубцы папула голас, запыталася:

— Дзяніс, ты не шкадуеш, што пражыў ca мною ўсе гэтыя гады?..

1997