Выбраныя вершы

Цешыць нас, што ў родных хатах

Сустракаем нашы святы

І адвечны наш абрад,

Што з душэўнай асалодай

Адзначаем мы заўсёды

Свята слаўнае Каляд.

Згодна з праваслаўнай верай

Да Каляднае вячэры

Людзі з гарадоў і сёл,

Сыну Божаму на славу

Спажываць супольна стравы

Селі за святочны стол.

У святую ноч не спіцца,

І ў царкву, каб памаліцца

Едуць, сеўшы ўсе на воз.

Зоркі бліскаюць таемна,

Нарадзіўся недарэмна

На збавенне нам Хрыстос!

Урачысты Святы вечар

Распачаўся пахам з печы.

У кутку пад абразамі,

Што прыбраны ручнікамі,

Жменя сонечных калоссяў,

Каб багата нам жылося.

Традыцыйна ў беларусаў

Водар сена пад абрусам.

Села ўжо сям’я на лавы.

На стале дымяцца стравы.

Смачны боршч з баравікамі,

Што сабралі ў лесе самі,

Смачна пахнуць з печы грушы,

Вараць іх, калі насушаць.

З панцаку куцця ў каструлі,

Сподак смажанай цыбулі,

На стале стаяць грыбочкі,

Агурочкі проста з бочкі,

Міска квашанай капусты,

Тут і страва з рыбай тлустай,

Селядцоў ажно чатыры,

Бульба побач, у мундзірах,

Горба блінчыкаў духмяных

І кісель з мукі аўсянай.

Вось, нарэшце, бацька рэжа

Аржаны хдябочак свежы.

Як застолле заціхае —

Цэркаўка людзей чакае.

Сустракае люд вясковы

Нараджэння дзень Хрыстовы.

Каляда, Каляда!

Свеціць пад акном звязда.

Са звяздою ходзяць дзеці,

Хоць і дзьме марозны вецер.

— Заспяваць ці не спяваць?

Кажаце, калядаваць?

— Калядуйце, песняры!

Просяць іх гаспадары.

І прыгожыя такія

Льюцца песенькі святыя

Да самюсенькіх нябёс:

Нарадзіўся нам Хрыстос!

З хаты пазірае ёлка

Шматкалёрнаю вясёлкай.

Свята — госці за сталом,

Весяліцца кожны дом.

Ходзіць па сяле звязда,

Каляда, Каляда!

З васьмікутнаю звяздою

Дзеці цэлаю гурбою

Выйшлі сёння на мароз.

З канца вёскі на змярканні

Пачалі калядаванне:

Нарадзіўся нам Хрыстос!

Ад хаціны да хаціны

Да гаспадароў гасцінных

З каляроваю звяздой

Ходзяць радасныя дзеці,

Пад акенцам звязда свеціць,

Так прыгожа, Божа мой!

Цешыць сёння ўсё Падлессе

Прыгажосць калядных песнь,

Той адвечны наш абрад.

Вось і радуе заўсёды

Сэрца нашага народа

Свята слаўнае Каляд.

Праспявалі пад акенцам,

Дзверы заскрыпелі ў сенцах,

Выйшаў з хаты гаспадар.

І з душэўнай асалодай,

Уручае, як заўсёды,

Дзецям свой грашовы дар.

Грошыкі падзеляць дзеці,

Шчаслівейшыя на свеце,

І ласункаў купяць шмат.

Будуць жыць, нібы надзеяй,

Гэтай светлаю падзеяй,

Будуць зноў чакаць Каляд.

Усявышні нам рашэнне

Весткай радаснай прынёс,

Што для нашага збаўлення

Нарадзіўся нам Хрыстос.

У спрадвечнай моцы Бога

Будзе наш няўхільны лёс.

Каб прыходзіць з дапамогай,

Нарадзіўся нам Хрыстос.

Хай плывуць хутчэй калядкі

Да самюсенькіх нябёс.

Славім Божае Дзіцятка:

Нарадзіўся нам Хрыстос!

Ад хаціны да хаціны,

Хоць і на дварэ мароз,

Богу аддаем павіннасць:

Нарадзіўся нам Хрыстос.

Вадохрышча ў маёй старонцы.

Скаваў рачулку тоўсты лёд.

Вада ў прасечанай палонцы,

Навокал тоўпіцца народ.

І крыж перахрысціўшы знакам,

Вадзіцу асвянціў святар,

У Іардане — разам з дзякам

Прыгожа заспяваў трапар.

Вада канчаецца ў вядзерцы

І чэрпаюць яе ізноў.

Каб радасць захаваць у сэрцы,

Яе нясуць хутчэй дамоў.

Грамніцы, Грамніцы,

Палова зіміцы! —

Пачулі мы зноўку,

Ішоўшы ў царкоўку

З Хрыстом на сустрэчу.

Святар свенціць свечы.

З настроем прыўзнятым

Нясем іх дахаты,

І значым іх дымам

Мы крыж над дзвярыма.

Адводзяць грамніцы

Грамы, бліскавіцы,

Пажар, градабоі

І ўсё, што ліхое.

Гарыць свечка тая,

Як хтосьці ўмірае,

Ды ў хвілю разлукі

Даем свечку ў рукі.

І сімвал грамніцаў —

Хрыстос наш Збавіцель.

Парой вясноваю,

Бесперапынку,

Нясуць вярбовыя

Ў царкву галінкі.

І мноства коцікаў

На іх пушыстых,

Жоўтажывоцікаў

І серабрыстых.

Свянціць вадзіцаю

У храме будуць,

Паводле звычаю

Нашага люду.

Галінкі гэтыя

Таты ці мамы

Заткнуць з прыкметаю

За абразамі.

Каб мы між нівамі,

У родных хатах,

Былі шчаслівымі,

Жылі багата.

Калі ж у Вербніцу

Нас б’юць вярбою —

Няхай нам верыцца,

Каб збыцца мроям.

Вялікае ў нас сёння свята

Прыносіць на зямлю Хрыстос.

За нас Ён, на крыжы распяты,

Уваскрос,

Уваскрос.

Зрабіў ён смерці разбурэнне,

Узнёсся ў славе да Нябёс.

Ён, каб усім нам даць збаўленне,

Уваскрос,

Уваскрос.

За род людскі памёр бясспрэчна,

Пакут нямала перанёс.

Ён, каб тут з намі жыць навечна,

Уваскрос,

Уваскрос.

Дык людцы верныя, лікуйце!

Ад Бога наш залежны лёс.

Вялікдзень весела святкуйце,

Хрыстос Уваскрос,

Хрыстос Уваскрос!

Вясна! Цудоўная пара,

Усё у развіцці, квітненні.

Нішто не думае ўміраць,

Прырода ў стане ўваскрашэння!

Збавіцель наш, Ісус Хрыстос,

Які за нас пакутваў многа,

Таксама з мёртвых уваскрос,

Каб потым узысці да Бога.

Каб стаць пасрэднікам ён мог

Між ім і грэшнаю зямлёю

Узяў Хрыста ўладарны Бог

У царства вечнае, святое.

Вучняў узрадаваў Хрыстос

І хрысціян зямной планеты.

Узнёсся ў славе да нябёс,

Як Божы Сын, Збавіцель свету.

Яблыкі даспелі на галінах

У праменнях летняе пары.

Людзі Божы дар нясуць няспынна,

Яго ў храмах свенцяць святары.

Грабарка — ідуць хутчэй маліцца

Вернікі з крыжамі на плячах.

П’юць вадзіцу са святой крыніцы

З вобразам Збавіцеля ў руках.

Аб’явіўся на гары Фавор

Вучням дарагім Ісус Хрыстос.

У праменнях сонца, бляску зораў

Навіну ім Боскую прынёс.

Ён сустрэўся з вучнямі сваімі

Як двуіснасць — Бог і чалавек.

Будзе жыць навечна са святымі,

Божы дух праславіўшы навек.

Людзі руплівымі рукамі

Даспелае сабралі збожжа

І паняслі свянціць у храме

Дажынкавы вянок прыгожы.

Ужо прырода памірае,

Красу сваю штодзённа траціць.

З красой прыроды пакідае

Зямельку Прасвятая Маці.

Ды ёй не дадзена памерці,

Яна знаходзіцца ва ўспенні.

Ёй невядомы подых смерці,

Перадсмяротнае цярпенне.

Жыццё хвіліннае на свеце

Яна з Хрыста звязала лёсам.

З жыцця зямнога ў Назарэце

У вечнае пайшла ў нябёсах.

Ілля Святы і Цудатворац —

Апекуном людзей у Моры.

І на Іллю ў сваю капліцу

Яны ўваходзяць памаліцца.

І я збіраюся ў дарогу

Заўсёды на Іллю Святога.

Вядзе мяне Ілля Святы

У дом бацькоўскі — ўжо пусты.

Бацькоў сваіх цяпер знаходжу

Я за магільнай агароджай.

Пасля турбот спакойна спіцца

Ім за цвінтарнаю капліцай.

Я над магіламі малюся

Свайго татулькі і мамусі.

Прашу за тое мне прабачыць,

Што быў я рэдка ў роднай хаце,

Што ад’язджаў я як найдалей.

Яны ж чакалі ўсё, чакалі...

Прабач і Ты, Святы Ілля!

Спачну ж калісьці тут і я.

Над дошкаю схіліўся Міша,

Твар у яго такі натхнёны,

З вялікім хваляваннем піша

Ён візантыйскую ікону.

І ажывае раптам дрэва

Пад майстра спраўнаю рукою,

І вось царкоўныя ўжо спевы

Чутны пад постаццю святою.

І твары мрояцца манахаў

У даўніх манастырскіх келлях,

Што з творчым велічным размахам

Іконы распісаць умелі.

З трымценнем сэрца, асалодай

Стварае вобраз ён Ісуса.

І будуць перад Ім заўсёды

Маліцца людзі Беларусі.

Была ў нас святасцю ікона,

Яна жыла заўсёды з намі.

Маці малілася з паклонам

Перад святымі абразамі.

І нас, малых дзяцей, вучыла

Не забываць ніколі Бога.

І многа аддавала сілы,

Каб не сысці нам з той дарогі.

Вайны грымела кананада

І дым клубіўся чорнай хмарай

Ад частых выбухаў снарадаў,

Што пагражалі ўсім пажарам.

І, не зважаючы на тое,

Што смерць гразіла безупынку,

Маці з іконаю святою

Абходзіла наўкол будынкі.

Калі спакойна стала ў хаце,

Фронт адышоў далей на захад,

Паверылі мы: Божа Маці

Спасла нас ад ваенных жахаў.

Прайшло жыццё матулі з Богам,

І ў час жалобы і разлукі

Ёй у апошнюю дарогу

Іконку мы далі у рукі.

На гарызонце лесу готыка.

А я іду ў лясную гушчу,

Пад лесу царскія вароты,

Да хараства спрадвечнай пушчы.

І прычашчаюся ў крыніцы,

У крышталічным ізумрудзе.

Кадзільны пах і дух жывіцы

Струменіцца бясконца ў грудзі.

Не моўкне гоман шматгалосы,

Спеў жыхароў лясных аблогаў,

Што падымаюць пад нябёсы

На крылах радасць і трывогу.

Пазнаць бы дрэва мне заўчасна,

Што дасць мне дошкі ў хвілі скону.

Я перад ім упаў бы шчасна

І цалаваў бы, як ікону.

Мо лепш на вечны адпачынак

З карэннем дрэваў мне зрадніцца.

Магутнай прарасці ялінай

І ачышчаць людзей жывіцай.