Сярэбраная табакерка

Рыцары Смерці

Уночы ўнукі снілі цыгана і скрыпача. Яны снілі музыку і прачнуліся спяваючы. Дзед хацеў раззлавацца, ды не мог. Ён рашыў купіць дзецям губны гармонік і балалайку. I ён папрасіў унукаў:

— Не спявайце. Тата і мамка прачнуцца. Яны так напрацаваліся за дзень. Раніцой я вам нештачка ў краме куплю. Ідзіце ка мне!

Унукі перасталі спяваць і на дыбачках пайшлі ў дзедаву каморку. Калі яны ўжо ляжалі пад цёплай коўдрай, дзед шэптам пачаў:

— Мы пакінулі мяленькую Люсеньку ў Дзіда-дзедавай хаце. Сірацінкя спала. Спаў Дзіда-дзед. Спаў лес. У ім не асталося нават камара. Бо, як вы помніце, усё жывое ўцякло з лесу, калі Дзіда-дзед пастрашыў людзей, што выпусціць Смерць з табакеркі.

Люсенька, якая прывыкла раней спаць дзе папала — пад шук і грукат, прачнулася ад непрывычнай цішыні. Ёй стала страшна. Яна пачала прыслухоўвацца і раптам пачула:

— Тук-тук! Тык-тык! Тук-тук! Тык-тык!

Яна падумала, што гэта маленькі гадзіннік — маленькі, як пазурок. Аднаго разу Люсенька бачыла такі малюсенькі гадзіннічак у адной багатай дзяўчынкі, якая мае і тату і маму.

Люсенька доўга шукала цудоўны гадзіннічак, які туркатаў блізка, ці то на падушцы, ці пад коўдрай. Потым яна яго знайшла. Гэта ж яе ўласны вечнага дзіннічак... Гэта яе сэрца стукатала ад страху.

Люсенька заенуць не магла. Яна, каб не было так страшна, вочы зажмурыла і ціха ляжала. Раптам уздрыгнула...

— Ой... хто гэта рыпнуў дзвярыма? Люсенька чуць-чуць расплюшчыла вочы.

— Ой... Чые гэта такія злыя і круглыя вачышчы гараць у пацёмках? Ой... Хто гэта асцярожна, як цень, ходзіць па хаце?

У Люсенькі ад страху язык адняўся.

— Хто гэта?

Яна хацела крыкнуць і не магла. А пара змяіных вачэй прыблізілася да ложка новага таткі Люсенькі... Люсенька здагадалася, што гэта злодзей. Ён, мабыць, хоча ўкрасці табакерку ў яе новага таткі. Каб хоць адно слова крыкнуць, самае лёгкае слова...— падумала Люсенька. I дзяўчынка крыкнула на ўсю Дзіда-дзедаўскую хату:

— Ма-а-ма-а-а!!!

Прачнуўся Дзіда-дзед. Ён адразу схапіў рукамі злодзея. Люсенька здагадалася запаліць лучыну. У моцных руках Дзіда-дзеда шыпела і кіпела ад дрызот пані Сарачынская. Яна кусалася, драпалася і крычала. Дзіда-дзед не выпускаў яе з рук ды ўсё пытаўся ў Сарокі:

— Што мне з табою, гадаўка, рабіць? Смерці ж на волі няма. Ні агонь, ні вада, ні сякера цябе не возьмуць. Хіба трымаць цябе ў клетцы, як Смерць у табакерцы? Не! Залішне для мяне клопату.

Сарока ад злосці магла прагаварыць толькі адно:

— Кра-кра-кра. Урэшце Дзіда-дзед сказаў:

— Я ўжо ведаю, што з табой рабіць, і зараз жа зраблю!

Дзіда-дзед пачаў скубці пер'е з крылляў Сарокі. Потым з хваста. Ён гэта рабіў спакойна і акуратна, па аднаму клаў пер'е ў рэшата. Сарока сарамліва апусціла вочы і маўчала. Гэта ж з яе зрывалі вопратку. Калі Дзіда-дзед выскуб апошнія дробныя пер'і і ўзяўся было за пух, Сарока ўзмалілася і так сказала:

— Мне будзе сорамна на ўвесь лес. Пакінь мне, пане Заяц, хоць кашулю...

— Добра! — прамовіў Дзіда-дзед,— пакіну кашулю.

Люсенька хоць дрыжала ад страху, але ўвесь час свяціла лучынай.

Не выпускаючы Сарокі з рук, Дзіда-дзед вынес яе ў сенцы, выкачаў Сароку ў карыце з дзёгцем і выкінуў на двор. Пані Сарачынская выкрыквала страшныя пракляцці, але Дзіда-дзед толькі смяяўся і звярнуўся да Люсенькі:

— Надалей ты мяне ўсё ж ткі не заві мамай, а татам. Я ж не ў спадніцы. А я цябе буду зваць дачушкай. Згодна? Дык чаму ж ты маўчыш? Ты — што? Плачаш?

Люсенька заплакала ўголас:

— Мне Са-са-сарокі шкада-а-а... Дзіда-дзед пагладзіў Люсеньку па галоўцы:

— Не плач, малая-ўдалая, яна ж хацела ўкрасці ў мяне табакерку, выпусціць Смерць на волю і зрабіць маленечкіх дзяцей на ўсім свеце сірацінкамі... Разумееш? Яна хацела асіраціць увесь свет... Разумееш?

— Разумею, але цёці Сарацінскай будзе х-х-хо-ладна і с-с-сорамна голай...

— Глупства! — сказаў' Дзіда-дзед.— Такая зладзейка не сёння, дык заўтра сама б выскубла сабе пер'е, каб украсці ў каго-небудзь новае, прыгажэйшае. Добра ведаю зладзейку!

— Калі так, дык больш плакаць не стану,— сказала Люсёнька і адразу павесялела.

— Здагадваёшся, дачушка, у каго Сарока ўкрадзе ўбранне?

— У каго, татка?

— У прыгожай Павы. Напэўна! Ведаю шмат такіх сарок, што называюць сябе павамі. Ходзяць сарокі павамі па зямлі, круць-верць хвастом і так фанабэрацца, што блізка не падступіся! О-го-го! А дурныя вароны на іх глядзяць, і млеюць, і нізка кланяюцца.

Люсенька здзівілася:

— Ці ж вароны не пазнаюць, што гэта не павы, а сарокі?! Дзіда-дзед засмяяўся:

— На тое ж яны вароны! А я пазнаю іх. Бо як яны не мажуцца рознымі духмянамі, ад іх на тры мілі пахне дзёгцем. Сарочына пер'е, дачушка, выкінь на сметнік. Хай вецер разносіць па ўсяму лесу, каб памяталі іншыя пані Сарачынскія.

Пакуль Люсенька вынесла пер'е, Дзіда-дзед дастаў для яе з печы пірог з мёдам і гарачае малако. Калі Люсенька ела, Дзіда-дзед глядзеў на яе з замілаваннем і сказаў так:

— Каб не ты, дзеўчанё маё, пані Сарачынская ўкрала б нашу табакерку. Сваім крыкам «мама» — ты выратавала ад пагібелі ўвесь свет! Цэлы свет! Разумееш? Еш яшчэ, каток ты мой!

— Дзякую, татка, наелася.

— Калі ты ўжо сыценькая,— сказаў Дзіда-дзед,— дык лезька мне на калені! Вось так... добра... Цяпер запяём з табою так, як мы ўмеем!

Дзіда-дзед заспяваў... А Люсенька падцягвала вераб'іным галаском:

Яны спявалі гэтую песню да самай раніцы. Потым Дзіда-дзед спусціў дзяўчынку з каленяў і сказаў:

— Будзем віцца, плотачка мая, вакол магутнага дуба вечнага жыцця, і ніякія вятры Смерці нам не страшны. Абыдземся без паганіцы. Няхай яна ў табакерцы дрыхне... Няхай наве...

Дзіда-дзед спыніўся на паўслове і давай прыслухоў вацца. Паківаў ён галавой і здзіўлена прамовіў:

— Было ціха як у магіле, а раптам зноў... Выскачы, браток Люсенька, паглядзі, хто там шуміць у лесе.

Люсенька паслухалася і праз пару хвілін ускочыла ў хату збянтэжаная і засопшыся. Яна паведаміла:

— Ой, татка! У лесе, ух, як шмат мамаў і татаў! I ўсе яны сюды ідуць і едуць. Хто пехатой, хто конна, а хто ў карэце. Ух, колькі там дзяцей у капелюшах і шапках! Апранутыя ў чорнае, у сіняе, у шэрае! Аж у вачах мігаціцца — ух! А над іх галозамі — ай-я-яй, прыгожая якая павачка лятае, ды на ўсіх паглядае, ды спявае, спявае: «Табакерка-керка-керка...» Ух, весела як!

Дзіда-дзед стукнуў кулакамі па каленях і з грызотай сказаў:

— Так яно і ёсць! Пані Сарачынская паспела ў адну ноч пераапрануцца ў Паву і сабраць супроць мяне войска... Цікава, чаго гэтыя паночкі ад мяне хочуць?

Выйшаў Дзіда-дзед з дзяўчынкай на двор, паглядзеў на чорныя і шэрыя хвалі разнастайных капелюшоў, плюнуў і звярнуўся да Люсенькі з такімі словамі:

— Гэта не народ, а так сабе, з боку прыпёку! Мог бы я іх пагнаць адразу аж на той канец свету. Аднак яны пазіраюць на мяне такімі вочкамі, нібы я абаранак, і ім хочацца паспрабаваць мяне на смак. Усе яны, як тыя вожыкі, у якіх аднялі ножыкі. Хочуць калоць, рэзаць, а няма чым і няма каго.

Калі шумная людская навала падышла бліжэй, Дзіда-дзед замахаў рукамі, крыкнуў на ўвесь голас:

— Пачакайце, госцікі!

Навала паслухмяна спынілася і сціхла. Пані Сарачынская ў вопратцы Павы схавалася сярод галін высокіх дубоў ля Дзіда-дзедавай хаты.

Да Дзіда-дзеда прыбеглі ўстрывожаныя, запыленыя і ўспацелыя Саўка і Юрка. Завёўшы іх у хату, Дзіда-дзед запытаў:

— Што гэта за народ?

— Не народ, а розны зброд,— сказаў Саўка.

— Адно гора з гэтымі людзьмі,— дадаў Юрка.— Яны моцнай дратвай звязаны са сваёй каралевай Смерцю і прыйшлі сюды вызваляць яе.

— Так, так, так! — пацвердзіў Саўка.

— Звар'яцелі яны, ці што? — здзівіўся Дзіда-дзед. Ён хадзіў туды і сюды па хаце ў вялікім хваляванні. Урэшце ён спыніўся і звярнуўся да Саўкі і Юркі: — У чым усё ж такі справа? Чаму ім так хочацца вызвалення Смерці?

— Мы з Саўкам гэтым цікавіліся,— сказаў Юрка.— Мы з імі гутарылі, пане Заяц, доўгі час. Саўка запісваў гутарку. Па парадку растлумачу пану Зайцу, хто яны, а наш Саўка будзе чытаць з кніжкі іх вымаганні.

Дзед на хвіліну спыніў апавяданне і сказаў унукам:

— Памятайце! Юрка тлумачыць Дзіда-дзеду на памяць, што за людзі, а Саўка чытае з запісной кніжкі, чаму яны хочуць вызвалення Смерці. Цяпер пачынаю:

Юрка. Суддзі, адвакаты, пракуроры, следчыя.

Саўка. Яны скардзяцца, што, паколькі цяпер людзі будуць вечна жыць, заблытаны ўвесь кодэкс законаў і выпаў зусім пункт аб кары смерцю. Крымінальных і іншых злаўчынкаў будзе менш, дык юрыстам астанецца адна толькі праца — пасвіць камароў на балоце.

Юрка. Разбойнікі, галаварэзы, шпіёны, міністры, каты, мяснікі, маладыя медыкі ды іншыя такія дзядзькі.

Саўка. У сувязі з запаланеннем Смерці ў табакерку іх прафесіі страцілі ўсю пышнасць і бляск. Яны астаюцца без працы.

Юрка. Многія з каралеўскіх вайсковых началь нікаў.

Саўка. Без Смерці нельга абараняць бацькаў шчыну. Вымагаем неадкладнага адчынення табакеркі, каб аднавіць хараство ваенных маршаў.

Юрка. Фабрыканты вайсковай зброі, майстры атруты.

Саўка. Лепш, кажуць яны, быць смяротнымі багачамі, чымся неўміручымі беднякамі...

Юрка. Прадаўцы рэлігійных цацак, хвалебшчыкі раю і страшыльшчыкі пеклам: папы, рабіны, ксяндзы, пастары, мулы, шаманы, знахары, чараўнікі, шаптухі, манахі, манашкі, выдумшчыкі цудаў.

Саўка. Без Смерці, кажуць яны, няма жыцця, без Смерці яны ўсе — жывыя нябожчыкі. Без Смерці, кажуць яны, божай пугі няма на зямлі. А божая пуга — іх матка карміцелька. Яна дае гэтым дабрадзеям пірагі і мёд, катлеткі і шоўк, маёнткі, віно, золата і ўсялякія радасці і асалоды.

Юрка. Трунаробы, далакопы, спевакі псалмоў, плакальшчыцы, некралогапісцы, саванасшывальшчыкі, хаўтурнікі і розныя іншыя майстры з сусветнай славай па апрацоўцы нябожчыкаў.

Саўка. Смерць — іхняе жыццё, кажуць яны. Адна маленькая табакерачка, кажуць яны, аграбіла іх вялікае жыццё.

Юрка. Дзеці багатых бацькоў.

Саўка. Яны ўвесь час з нецярплівасцю чакаюць смерці бацькоў, часам нават шчыра дапамагаюць у гэтым старому бацьку, любімай мацеры. А цяпер нейкі лясны Заяц, разбойнік і злодзей, адняў у іх спадчыну.

Юрка. Дзеці цароў і каралёў, розныя прынцы і прынцэсы ды іншыя наследнікі кароны і скіпетра.

Саўка. Умаляюць пана Зайца, каб ён выпусціў Смерць толькі на хвілінку, пакуль яны, венцаносныя дзеткі, кінуць атруту ў ежу бацькоў-венцаносцаў...

Юрка. Розныя мільянеры і мільярдэры, каралі найвялікшых на ўсім свеце трэстаў.

Саўка. Яны крычаць у адзін голас, што пан Заяц пасадзіў у табакерку цывілізацыю.

Юрка. Некаторыя хімікі.

Саўка. Яны ўмаляюць яго светласць Зайца, каб снім адсыпаў некалькі шчапоткаў тытуню з табакеркі, у якой сядзіць Смерць — і яны змайструюць з гэтага нешта такое, што зробіць цэлы пераварот у навуцы і тэхніцы.

Юрка. Лісіцы, ваўкі, каршуны, расамахі, ільвы, змеі, гадзюкі, шакалы і шмат іншых драпежнікаў.

Саўка. ...Ім крыві хочацца, а не вадзічкі дажджавой. Свайго ўласнага хваста не пераскочыш,— кажуць яны.

Юрка. Прыслалі пісьмо акулы і шчупакі.

Саўка. Яны пішуць, што ў іх выпадаюць зубы ад ціха-мірнага жыцця. Апрача пяску ды травы, яны не маюць чаго глытаць. Хацелі б ад маркоты памерці, дык няма Смерці.

Юрка. Гэта яшчэ толькі пачатак спіска.

Саўка. У мяне запісана дзве кніжачкі іх розных прэтэнзій да пана Зайца.

— Годзе! — крыкнуў Дзіда-дзед.— Больш слухаць не хачу. У кожнага з іх кішка на паўтара мяшка. А дзіравага мяшка не напоўніш. I ўсе яны прыйшлі да мяне ў лес?

— Хто прыйшоў, а хто прыехаў. Іх тут некалькі тысяч,— сказаў Юрка.

— На ўсім свеце іх набярэцца некалькі мільёнаў,— дадаў Саўка.

Дзіда-дзед, светлай памяці, быў вельмі ўсхваляваны. Доўга ён хадзіў па пакоі моўчкі, у вялікай задумёнасці, цёр сабе лоб, стагнаў, уздыхаў і быў вельмі сумны. Урэшце ён звярнуўся да Саўкі і Юркі з такімі словамі:

— Можа, я сапраўды зрабіў вялікі злаўчынак сваёй табакеркай? Можа, я сапраўды нарушыў вечную раўнавагу на зямлі? Можа, я найвялікшы на свеце разбойнік? Можа, аддаць ім табакерку? Выпусціць палонніцу — і гара з плеч? Што рабіць? Аддаць ім яечка ды яшчэ аблупленае?

Дзіда-дзед схапіўся рукамі за галаву, і вялікія сумненні рвалі на кавалкі яго сэрца. Потым ён звярнуўся да Люсенькі з такімі словамі, якія плылі з глыбіні яго сэрца:

— Ты, Люсенька, нявіннасць і чыстата. Ты, Люсенька, дачка зямлі і сонца. У твае маленечкія ручкі перадаю лёс усяго свету. Як скажаш — так я зраблю.

Люсенька ўтаропіла ў Дзіда-дзеда здзіўленыя васільковыя вочы.

— Скажы, Люсенька, што лепш — жыццё ці смерць? — запытаўся ў яе Дзіда-дзед.

Дзяўчынка ўстрапянулася.

— Не люблю Смерці,— сказала яна.— Смерць ў мяне мамку і татку адняла. Не аддавайся, новы мой татка, мілы мой татка, у рукі Смерці. Не трэба! Не трэба! — і Люсенька ад абурэння тупнула нагой.

Дзяўчынку супакойвалі Юрка і Саўка.

— Не гневайся... Не гневайся...— сказаў Юрка.— На табе яблычак...

— Супакойся, міленькая...— сказаў Саўка.— Я табе зраблю стрэльбачку...

Абурэнне дзяўчынкі змыла з сэрца Дзіда-дзеда ўсялякія сумненні. Ён цвёрдым голасам сказаў:

— Няхай жызе ўвесь свет! Трэба берагчы табакерку, як зрэнку вока. Я да гэтых рыцараў Смерці не выйду. Кот цюціка не баіцца, але не любіць з ім сварыцца. Ты, Юрачка, вызвалі лес ад усёй гэтай смяртэльнай ганні! I ты, Саўка, таксама.

Юрка і Саўка зірнулі адзін на аднаго і мнагазначна ўсміхнуліся.

— Без табакеркі, як без рук,— сказаў Юрка.— Але ў пана бога хлопчыкаў многа.— I Юрка палез да сябе ў кішэнь і выцягнуў табакерку.

У Дзіда-дзеда аж лоб успацеў. Ён паміма волі схапіўся рукой за пазуху. Табакерка была на месцы. Дзіда-дзед здзівіўся:

— Цюцелька ў цюцельку, як мая.

— Работа тутэйшага майстра,— сказаў Саўка.— Глядзі, пане Заяц!

I Саўка таксама дастаў з кішэні табакерку.

— Ах,— сказаў Дзіда-дзед.— Тры Яначкі адной мамачкі.

— Цяпер толькі аднаго трэба пільнавацца,— папя рэдзіў Юрка,— не зблытаць табакерак. Новыя клопаты, але нічога страшнага. Ты, пане Заяц, пакуль што паснедай і накармі маннай кашкай Люсеньку, а мы з Саўкам прагонім з лесу рыцараў Смерці. Каб мог, дык задушыў бы іх добра насмоленай дратвай! Але абманем іх гэтымі табакеркамі, падумаюць, што са Смерцю. Абы шапкі — дурныя галовы знойдуцца.

Юрка і Саўка высунуліся на двор, дзе іх глушыў гул вялікага натоўпу. Пані Сарачынская ў пер'ях Павы сядзела на даху Дзіда-дзедавай хаты. Саўка ёй хітра міргнуў, і яна да яго зляцела. Ён падсунуў ёй табакерку і сказаў на вуха:

— Толькі што сцібрыў у пана Зайца. Уцякай і нікому аб гэтым ні слова!

Пані Сарачынская ўзмахнула крыллямі і гайданула ўдаль. У небе яна драбнела, драбнела — пакуль схавалася з вачэй.

Юрка Дратва падышоў да рыцараў Смерці і сказаў урачыстым голасам:

— Вяльможныя панове-джэнтльмены, графы і графіні, князі і княгіні, паны і магнаты і дробныя паняты, святыя манахі і іншыя божацкія страхі! Яго светласць пан Заяц адчувае сябе сёння не зусім добра. У яго жылках і паджылках — нейкая дохтурская дратвачка трэснула. Але ён цалком і ў раздроб згодзен з вашымі благароднымі патрабаваннямі. Вы гаворыце, дарэчы, як войтавы дзеці. Вось вам ад пана Зайца падаруначак — ваша ўцеха, вашы надзеі, ваша шчасце — ешце і нюхайце на сваё поўнае здароўечка! Як потым пойдзеце жабраваць, скажыце мне,— буду вам вароты адчыняць,— і кінуў табакерку ў самую гушчу чорных капе люшоў, цыліндраў і шапак.

Крыкі і вохканні грамады былі такія шчырыя, нібы Юрка кінуў у іх гранату, якая зараз выбухне. Пачалася таўканіна, беганіна, лямант і вар'яцкае галёканне.

— Свінні якія! Шкада бальзаму на рэдзьку! — сказаў Юрка, заткнуў пальцамі вушы і ўцёк у хату, дзе ля акна стаялі Дзіда-дзед з Люсенькай на руках і Саўка. Яны рагаталі да колікаў, да болю.

— Табакерку падхапіў адзін манах,— сказаў Дзіда-дзед.— Што ты палажыў у гэту табакерку? — запы таўся ён у Юркі.

— Некалькі рослых тараканаў,— адказаў Юрка.

— Малайчына! — пахваліў Дзіда-дзед.— А ты, Саўка, у сваю табакерку?

— Белую ружу і любоўную запісачку пані Сара чынскай, падпісаную тваім прозвішчам, пане Заяц. Трэба ж было нечым пацешыць пані Сарачынскую за выскубанае пер'е.

— Ну і жулікі вы, мілыя жулікі! — смяяўся Дзіда-дзед.— А адкуль жа ты, Савачка, так хутка даведаўся пра начны візіт пані Сарачынскай у мой палац?

— Вельмі проста,— тлумачыў Саўка.— Другая сарока бачыла праз акно і раструбіла на ўсю аколіцу.

I Юрка Дратва дадаў:

— Таму мы ўночы за вялікія грошы абсталявалі ў майстра залатых цацак дзве новыя табакеркі, каб выратаваць Смерць ад волі, жыццё ад Смерці і пана Зайца ад няпрошаных гасцей.

— Усё ж такі прыйдзецца ўзяць лахі пад пахі і дзе пебудзь схавацца ад сарок усяго свету,— сказаў Дзіда-дзед і адразу пачаў выбіраць са сваіх манатак самае каштоўнае, лёгкае і патрэбнае ў дарогу. Саўка і Юрка таксама далі згоду не пакідаць яго.

Дзед спыніў апавяданне і выцер успацелы лоб. Тое самае зрабілі ўнукі.

— Ты спацеў, апавядаючы,— сказаў унук.

— А мы, слухаючы,— сказала ўнучка.

— Вы, шпунты, яшчэ не снедалі! — успомніў дзед.— Апранацца, памыцца і снедаць! Вось тры першыя ранішнія абавязкі дзяцей. Потым вы будзеце пісаць у вашых сшытках літары, толькі зграбныя і без клякс, а я пайду ў краму, дзе нешта для кагосьці куплю. Эге!

Удзень, калі дзед вярнуўся з крамы і дзеці паказалі яму зроблены ўрок, ён дастаў са свайго вялікага кошыка губны гармонік і балалаечку.

— Во!.. Маеце!..

Дзеці адразу абрадаваліся і тут жа засумавалі. Кожнаму з іх хацелася і гармонік і балалаечку. Калі справа ў іх дайшла да кулачкоў, дзед зноў усунуў руку ў вялізны кошык, у якім мог бы змясціцца ўвесь свет, дастаў яшчэ адзін гармонік і яшчэ адну балалаечку.

— Адкуль ты ведаў, дзядок, што мы захочам так многа адразу? — зацікавіліся дзеці.

— На тое я вядун! — смяяўся дзед,— Гэта добра, што вы так многа жадаеце. Хто шмат жадае, той шмат чаго рабіць будзе. З-за такіх унукаў мне чырванець не прыйдзецца. Буду мець шмат прыемнасцей.

Першыя прыемнасці дзед адчуў зараз жа. Унукі ўзяліся за музыку, а дзед заткнуў вушы і ўцёк у сваю каморку. Унукі пагналіся за ім у каморку. Тады дзед выскачыў на двор. А малыя з інструментамі — за ім.

Калі дзед пабачыў, што ніякага паратунку няма ад малых, ён сказаў:

— Я такі стары вядун і не дадумаўся, што без пары аглохну з-за вас, дзеткі. Лепш кіньце сваю капелю, і я тут жа, не адкладваючы, буду вам далей апавядаць гісторыю нашага Дзіда-дзеда, калі зацірка забелена, ды і есці велена!

Малыя адказалі са смехам:

— Гэтага мы дабіваліся сваёй музыкай! Гэтага мы і хацелі!