Шклоўскія страсці

ВЫКЛІКАЦЬ У СУД ЛУКАШЭНКУ

У гэтай хуткацечнай бітве Анатоль Канстанцінавіч быў маральна звалены: літаральна пакладзены на лапаткі нардэпам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Аляксандрам Рыгоравічам Лукашэнкам. Але важкі вопыт працы ў праваахоўных органах абуджаў у ім непахісную веру ў Яго Вялікасць Закон. І, моцны па характару, целаскладу, ён раскручвае новы віток барацьбы — падае іск у Шклоўскі народны суд пра абарону свайго гонару і годнасці на журналістаў мясцовай газеты — Міхася Бабка і Вольгу Паўлаву (мяне), якія ў сваіх публікацыях прынізілі яго. Ісцец прасіў суд спагнаць з адказчыкаў па два мільёны рублёў з кожнага (у 1993 годзе гэта была сума вельмі значная).

Але прыцэл быў на Аляксандра Лукашэнку. І вось чаму. Журналісты райгазеты ў сваіх матэрыялах, выкладаючы "справу Якімцова", заведзеную ў слоўных баталіях нардэпам і дапоўненую АБГ (адна баба гаварыла), спасылаліся на выказванні дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь. Сам гэты статус служыў як бы гарантам высокай маральнасці і даваў носьбіту гэтага звання высокую меру адказнасці за свае словы і ўчынкі. У што верылі журналісты і чаго на самай справе не было. Вось і спадзяваўся А. Якімцоў на тое, што суд адчуе гэты фактар і, прафесійна раскруціўшы справу, пакарае сапраўдных віноўнікаў, а дакладней, віноўніка. Ну, а раённая газета "Ударны фронт" павінна была, паводле ўмовы істца, надрукаваць абвяржэнне і публічна папрасіць у яго, Анатоля Канстанцінавіча Якімцова, прабачэння. Такім чынам, на яго думку, і будзе спынена зацяжная вайна, якая вызначыць сапраўднага пераможцу. І гэта будзе менавіта ён.

... Я атрымала павестку прыкладна за тыдзень да суда. Расхвалявалася. Патэлефанавала У.М.Канаплёву (Уладзімір Мікалаевіч Канаплёў да прэзідэнцтва Лукашэнкі — выкладчык Шклоўскай спецшколы для дзяцей з аслабленым зрокам. Пасля — галоўны памочнік Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.)

— Супакойся, заўтра раніцай я пад'еду ў рэдакцыю там пра ўсё і пагаворым, — сказаў ён.

І сапраўды, назаўтра У.М.Канаплёў сустрэў мяне разам з М.Ф.Бабком каля лесвічнай пляцоўкі. Прывітаўшыся, жартаўліва сказаў:

— Ну і спіш ты, Вольга. На цэлых пятнаццаць хвілін спазнілася на работу.

І дадаў ужо сур'ёзна:

— Я ўчора патэлефанаваў самому (А.Р.Лукашэнку), ён сказаў, каб вы не вешалі насоў. Мы вас у крыўду не дадзім. Рыгор Кісель з "Магілёўскіх ведамасцей" прышле на пасяджэнне свайго журналіста. (Рыгор Кісель: да прэзідэнцтва — рэдактар Магілёўскай абласной грамадска-палітычнай газеты "Магілёўскія ведамасці", пасля — старшыня Беларускай нацыянальнай тэлерадыёкампаніі). Так што атрымаецца ўсё як па пісанаму: справу раскруціць Якімцоў, а хвост яму накруцім мы. Усё, Вольга, вышэй галаву і — на працу. Да суда! — па-ленінску ўзняў ён над сваім плячуком руку і памахаў ёю.

Дні праляцелі хутка, і хоць я ўвесь час думала пра судовае пасяджэнне, на якім упершыню ў жыцці мелася выступаць у ролі адказчыка, усё ж не была да яго гатова; час дарэмна растраціла не на падрыхтоўку, а на эмоцыі. У рэдакцыю зайшла за гадзіну да пачатку суда. Там ужо сядзелі радасна ўзбуджаны М.Ф.Бабок і У.М.Канаплёў. Убачыўшы мяне, абодва падняліся і накіраваліся насустрач:

— Хадзем, Вольга, у твой кабінет і там пагутарым, — прапанаваў Уладзімір Канаплёў.

Калі за нашай тройкай зачыніліся дзверы, У.М.Канаплёў загаварыў:

— Дык вось, джэнтльмены, о, пардон, і лэдзі, галоўнае — не хвалявацца. Сёння Саша тэлефанаваў, прывітанне вам прасіў перадаць. Сказаў, што журналісты вы вопытныя, — падліслівіў ён, — так што баяцца не трэба наконт сваіх аратарскіх здольнасцяў. Наша задача такая: ператварыць Якімцова з пакрыўджанага — у крыўдзіцеля. Усыпце яму, даражэнькія, так, каб і рота больш нідзе не раскрываў гэты...

Нецэнзурных слоў у запасе ў Канаплёва было шмат. І толькі потым стала мне зразумелай гэтая агрэсія. Аказваецца, да работы ў спецшколе Уладзімір Мікалаевіч Канаплёў працаваў інспектарам па справах непаўналетніх пры Шклоўскім РАУС. Але, як нярэдка бывае, паміж радавым міліцыянерам і начальнікам райаддзела (а ім у той час быў А.К.Якімцоў) адбыўся канфлікт, у выніку якога малады супрацоўнік міліцыі палічыў за лепшае развітацца з міліцэйскай формай і перайсці працаваць выкладчыкам у спецшколу. Уладзімір Мікалаевіч у свой час скончыў Магілёўскі педінстытут, так што выбар новай спецыяльнасці быў апраўданы.

У памяшканні суда было вельмі холадна. А тут яшчэ інтымная падрабязнасць: пры хваляванні я літаральна калею. А калі на ўвесь зал прагучала: "Устаць! Суд ідзе!", мяне ўвогуле прабралі дрыжыкі да касцей. Старшынявала на судзе Таццяна Антанінаўна Кашкіна. Яна знаёміла прысутных са справай, а сінхронна яе словам я ляскала зубамі, беспаспяхова робячы ўсё новыя спробы прывесці сябе ў нармальны стан. Нават прыцягнула да сябе ўвагу бухгалтаркі В.А.Раманюк, якая сядзела побач. Яна разам з рэдактарам Л.М.Анціпенкам пажадала прыйсці на пасяджэнне суда.

Не ведаю, як у такіх выпадках водзіцца, а ў той момант мы ўмоўна былі падзелены на дзве катэгорыі ўдзельнікаў "справы": "за" і "супраць" Якімцова. "Заісты" — А.К.Якімцоў і журналіст рэспубліканскай газеты Анатоль Гуляеў — сядзелі на правым баку, "праціўнікі", а іх было каля дзесятка чалавек — на левым. Тут жа на ўсякі выпадак прытуліліся і проста цікаўныя. Два Анатолі сядзелі плячо ў плячо, быццам імкнучыся аб'яднаным намаганнем прарваць нарэшце зачараванае кола, у якім па іроніі лёсу апынуўся ва ўсіх адносінах некалі магутны чалавек.

Пасля істца слова было дадзена адказчыку — Міхасю Бабку. Хто ведае гэтага чалавека, зразумее, колькі намаганняў давялося прыкласці сакратарцы суда, каб паспець запісаць яго выказванне. Некалькі разоў і сама суддзя рабіла спробу прыпыніць яго прамову, штосьці ўдакладніць. Але дзе там! Міхаіл Фёдаравіч, здаецца, нічога не чуў і не бачыў, акрамя тоўсценькага стосіка паперы, шчыльна спісанай уласнай рукой: ён усё гнаў і гнаў. А напрыканцы, калі дарэшты змардаваныя старшыня і сакратарка суда ўжо і не разлічвалі спыніць ягоныя тлумачэнні, Міхась Бабок узяў паўзу і, павярнуўшыся да істца, пераможна крыкнуў:

— Бессаромны ты злодзей, рабаўладальнік!

Анатоль Канстанцінавіч не прамарудзіў выказаць пратэст. Суддзя, спусціўшы канфліктную сітуацыю на тармазах, хуценька дала слова мне. Бабкова даўжэзная "споведзь" супакоіла мяне, і цяпер мой унутраны стан выдавалі толькі шчокі, якія пунсавелі пераспелымі па памідорамі.

— Няхай жыве шклоўскі суд — самы справядлівы суд У свеце! — гучна працытавала я перафразаванымі крылаты выраз, чым здзівіла служыцеляў Феміды. А далей пачала адбівацца ад прэтэнзій істца, спасылаючыся на тое, што ў сваіх радыё- і газетных матэрыялах я выказвала абвінавачванні ў ягоны адрас, спасылаючыся на выказванні дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь А.Р.Лукашэнкі, які афіцыйна заяўляў аб быццам бы існуючай ужо "справе Якімцова", асноўныя паказанні якой пакуль што, у інтарэсах справы, трымаюцца ў сакрэце. Але якія, маўляў, ведаюць правяраючыя і ён, нардэп Лукашэнка.

— А я веру больш дэпутату Вярхоўнага Савета, — сказала я і, павярнуўшыся ў бок істца і ўбачыўшы яго бледна-нервовы твар, памякчэла:

— Хоць і вельмі хочацца паверыць у невінаватасці Анатоля Канстанцінавіча.

"Ой, што гэта я раблю, — мільганула ў галаве думка — Гэты чалавек дабіваецца прызнання мяне вінаватай прысуду мне фантастычнага штрафу, а я ўжо раскісла ад сумненняў. Падумаеш, ашпарыўся чалавек. А мне якая справа!" І, накруціўшы сябе такім чынам, я з пафасам мовіла, у паўабарота павярнуўшыся ў прастору паміж гаспадарамі працэсу і істцом:

— Калі Анатоль Канстанцінавіч Якімцоў паклянецца перад богам і судом у тым, што ён ніколі нічога ні ў людзей, ні ў дзяржавы не браў, то я, нават не чакаючы рашэння суда, добраахвотна аддам гэтыя спаганяныя з мяне два мільёны рублёў.

Так, я бравіравала. Бо была ўпэўнена ў надзейнасці тылу.

А суд зайшоў у тупік. У арсенале вопытнай суддзі Т.А.Кашкінай такая справа была першай. У роспачы яна, парушаючы судовы этыкет, з лёгкай разгубленасцю спыталася, прама гледзячы ў залу:

— Дык што ж рабіць?

3 залы пачуліся спачатку нясмелыя, потым больш рашучыя аднолькавыя прапановы:

— Выклікаць у суд Лукашэнку і няхай ён дасць свае паказанні.

Суд аб'явіў перапынак і поўным складам пайшоў раіцца. Праз некалькі хвілін з вуснаў старшынюючай Таццяны Антанінаўны Кашкінай прагучала:

— Справа адкладваецца да запрашэння ў суд дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь А.Р.Лукашэнкі.

Дамоў ісці не хацелася. Хоць у гэты дзень мы былі вызвалены ад работы, накіраваліся ўсе ўчатырох у рэдакцыю: я, Уладзімір Канаплёў, Міхаіл Бабок і карэспандэнт "Магілёўскіх ведамасцей" Барыс Лагоўскі (Барыс Лагоўскі: да прэзідэнцтва Лукашэнкі — намеснік рэдактара магілёўскай абласной грамадска-палітычнай газеты "Магілёўскія ведамасці", пасля — яе рэдактар). Па дарозе памочнік дэпутата Лукашэнкі Уладзімір Канаплёў дзяліўся ўражаннямі:

— Ну, малайчына ж ты, Фёдаравіч! Гаварыў, бы той Цыцэрон. Ты, Вольга, таксама старалася, толькі, прабач, хвастом віляла: і аднаго табе шкада, і другога каб не пакрыўдзіць. Баб'ё, адным словам. А вось Фёдаравіч не разгубіўся, як след усыпаў гэтаму прайдзісвету...

У бліжэйшым нумары абласной газеты "Магілёўскія ведамасці" сапраўды з'явілася пашыраная інфармацыя Б.Лагоўскага з залы суда. Там ён цытаваў і мяне. Прызнацца, гэта цешыла маё самалюбства, і я, зачытаўшы тую інфармацыю да дзірак, вывучыла ўласную цытату назубок. І часта, калі прачыналася сярод ночы, мае губы замілавана яе вышэптвалі. А сэрца ў той момант не мясцілася ў грудзях: яно білася гучна-гучна, быццам маючы намер і ўвогуле выскачыць вон, каб прама тут жа са мною побач, ад радасці пусціцца ў скокі.

Але чым больш я мусоліла ў памяці той судны дзень і сваю прамову, тым усё мацней пачынала адчуваць нейкі дыскамфорт. Штосьці, бы тая стрэмка, пачынала балець з цягам часу нават ад успаміннага дотыку да ўсёй гэтай гісторыі. І я ўжо больш не адчувала сябе пераможцай. Некалькі разоў рабіла адчайную спробу змахнуць ружовыя акуляры, якія добраахвотна ўздзела на свой кірпаты нос, і паглядзець на ўсё аб'ектыўна. Прымусіла сябе нават успомніць і тую зношаную якімцоўскую кішэню, і далёка не першай маладосці ягоны аўтамабіль, рухавую постаць гэтага начальніка райаддзела міліцыі, яго адкрыты твар і манеру заўсёды вітацца першым, пра абмяклую бездапаможнасць, з якой ён пакідаў залу суда... Ці ж можа так быць, што чалавек, якога вельмі многія шчыра паважалі ў раёне, вось так, на поўную катушку стаў дэмаралізаваным элементам, якім паказаў яго нардэп Лукашэнка і ўсе мы, ягоныя памагатыя? Думала: не, даражэнькая мая, штосьці ў гэтай справе не так, і ты, прызнайся, узяла на сваю душу грэх, цкуючы чалавека. А цяпер думай, як гэтую памылку выправіць.

На шчасце, у Шклоў завітаў Аляксандр Рыгоравіч. І я заспяшалася да яго, быццам па выратавальную саломінку. Развейце, кажу, мой непакой. Месца не знахожу сабе ад таго, што пачынаю шкадаваць Якімцова і лічу яго не такім вінаватым, як уяўляла сабе раней. Ды і доказаў прамой віны злоўжывання службовым становішчам, пра якое вы гаварылі, дагэтуль няма. Калі ж ягоная справа будзе нарэшце завершана?

— А ты што, ужо і шкадаваць гэтага мафіёзі надумалася? Запомні, Вольга, менавіта з-за такіх вось якімцовых і жабруе наша Беларусь. Думае, калі ён нейкі там начальнік міліцыі, дык ужо і пуп зямлі? Э, не, браце, жыві, як і ўсе астатнія, на сваю зарплату. Сваю! Разумееш? І не ідзі ты на павадку ў чыста жаночых эмоцый. Ты — журналістка, слуга народа, значыць. Вось і служы, а не прыслужвай.

У голасе Аляксандра Рыгоравіча Лукашэнкі я адчувала раздражненне. Стала раптам сорамна за сябе, за свае хістанні. На сэрцы яшчэ больш пагарчэла, толькі ўжо за ваганне, сваю прафесійную бездапаможнасць.

... Аднойчы, калі я падымалася па лесвіцы ў Доме Саветаў на другі паверх, мяне ледзь не збіў з ног, саскокваючы праз дзве прыступкі, Анатоль Якімцоў. Аказаўшыся выпадкова на такой блізкай адлегласці ад мяне, рэзка адхіснуўся. І хутчэй за ўсё па звычцы, а не ад чыстага сэрца сказаў:

— Добры дзень! Потым, уцягнуўшы галаву ў плечы, зрабіў намер праскочыць паміж мною і поручнямі. Я рашуча яго "тармазнула", паклаўшы на іх руку. Ён, здзіўлены такой бесцырымоннасцю, моўчкі паглядзеў мне прама ў вочы. Я вытрымала гэты погляд і сказала:

— Анатоль Канстанцінавіч, я не знаходжу спакою, адчуваю сябе вінаватай. Я ведаю, што ў прафесійнам плане паказала сваю поўную бездапаможнасць у гісторыі з вамі. 3 гэтым я змірылася, бо сапраўды зорак з неба не хапаю. Але ж чаму тады ў мяне душа баліць за вас? У чым мая віна, скажыце? Што Лукашэнку паверыла? Дык не ягонаму прозвішчу я паверыла, а дэпутату Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь Лукашэнку. І, даруйце, веру і цяпер. Таму, што ён не можа, не мае права не толькі што дрэннае рабіць, але і не гаварыць нічога, акрамя праўды. А калі гэта не так, то чаму вы не абскардзіце ўсё ў судзе?

Ён засмяяўся. Дзіўна так засмяяўся: з вачэй ліюцца слёзы, рот курчыцца ў грымасе болю, а горла выдае рагатлівыя гукі... Ніколі такога ў жыцці не бачыла. Але ён вельмі хутка справіўся з сабою і, выцершы слёзы, як хлопчык — рукавом, прапанаваў:

— Давайце спусцімся ўніз.

Мы плячо ў плячо падышлі да акна каля "чорнага" выхаду і, быццам вартавыя, занялі пазіцыю абапал яго. Прагна, не міргаючы, глядзелі адзін аднаму ў твар. Дзённае святло высвятляла яго запалыя вочы, вялікія кругі пад імі. Губы сцяў ў нітачку, ад чаго яны пабялелі... Божачка, прамільгнула ў галаве, ён мне зараз дасць у морду... Не, не толькі ў морду. Ён мяне сатрэ з твару зямлі.

Паралізаваная гэтай думкай, я не адразу заўважыла метамарфозу: вейкі яго вачэй часта-часта заміргалі, імкнучыся ўтрымаць няпрошаныя слёзы, сківіцы сціскваліся ўсё шчыльней і шчыльней, быццам моцна, да самага злому, хацеў пакараць свае зубы. Не было ніякіх сумненняў у тым, што цаной нечалавечых намаганняў ён хацеў перамагчы раптоўную слабасць. Але яна прабілася гарачымі слязамі, якія хвастатымі кропелькамі паімчаліся ўніз па твары, амываючы яго шыю і губляючы свой след у каўняры кашулі... Палкоўнік плакаў. Маўклівым узрыдам заплакала і я. Мы не зважалі на людзей, якія праходзілі міма. Апамяталіся толькі, калі адзін мужчына падышоў да Анатоля Канстанцінавіча, каб павітацца за руку і здзіўлена-разгублена пахітаў галавой, пераводзячы позірк то на аднаго з нас, то на другога.

— Усё ў парадку, — перамог сябе і ўсміхнуўся яму А.К.Якімцоў. — Бывае, прабач.

І, калі той пайшоў прэч, на ўсялякі выпадак азірнуўшыся некалькі разоў, сказаў:

— Гэта звычайная помста. Не ведаю, можа, і раней калі пакрыўдзіў Канаплёва, у рабоце ўсё бывае. Але, што называецца, сеў яму на хвост у час выбарчага бегу Лукашэнкі — гэта сапраўды так. Ён жа быў яго даверанай асобай і, цяп-ляпнуўшы работу, распісаўшыся ў ведамасці па зарплаце, збягаў да яго, каб каруселіць па раёнах. А так нельга: хто за яго справу рабіць будзе, а? Вось я і намыліў яму некалькі разоў шыю. Кажу, ці працуй у мяне, ці ў Лукашэнкі. Выбірай. Але ён хацеў уседзець адразу на некалькіх крэслах. Не, так не бывае. І я пра панаваў яму звольніцца. Пакрыўдзіўся на мяне, прыгразіў расквітацца потым... Ну, калі б яшчэ дапамагаў ён якому-небудзь сапраўды заслужанаму чалавеку, я, сказаць па праўдзе, можа, і не так чапляўся б да яго. А то — Лукашэнку. Я яго ведаю, гэтага балбатуна, як аблупленага. І па маральных якасцях не цягне ён на дэпутата. Заблытаўся чалавек у каханках пры жывой жонцы. Я гэта прама гаварыў пра Лукашэнку на пасяджэннях, адкрыта ўдзельнічаў у байкатаваннях пры яго спробе прабіцца ў дэпутацтва. Гаварыў, лепш няхай парадак навядзе ў саўгасе "Гарадзец" і сваёй сям'і. Ягоныя хлопчыкі мне пагражалі потым, маўляў, разбяромся з табой. А я, дурань, не баяўся.

— Што вы маеце на ўвазе?

— Што? — перапытаў ён. — Ну, паабяцаў Лукашэнка, што звольніць мяне з пасады начальніка райаддзела міліцыі — стрымаў слова. Сказаў, што "вылечу" і з новай працы — сапраўды, фініш і тут ужо бачны. Мае сябры з міністэрства папярэдзілі, што Лукашэнка разгарнуў супраць мяне сапраўдныя баявыя дзеянні. Але гэта — паўбяды. Самае дзікае ў тым, што я ба-ю-ся. За сям'ю. Перыядычна, і ўначы, і ўдзень, мне тэлефануюць і пагражаюць. Ды так, што мароз па скуры прабягае. Учора, напрыклад, жонка зняла трубку, а ёй мужчынскі голас "паведамляе":

— Мы цябе, сцерва, згвалтуем прама на вачах у твайго выблядка.

Анатоль Якімцоў змоўк і сцяў губы так, што яны акаймавалі рот танюсенькай звілінай.

— Я не ведаю, куды ад гэтых пагроз схавацца, куды кінуцца? — праз некалькі хвілін прамовіў, быццам прастагнаў Анатоль Якімцоў.

— Вы што, лічыце, што на гэтую брыдоту здольны Уладзімір Канаплёў ці Аляксандр Лукашэнка? Ніколі ў гэта не паверу, яны, дзякуй богу, нармальныя людзі. Лукашэнку ведаю горш, а Валодзя, здаецца, чалавек добры.

— Я расказаў вам толькі пра тое, што адбываецца на самай справе. Нічога агулам сцвярджаць не магу, таму што, як кажуць, не спайманы — не злодзей. Можа, сапраўды пад шумок якія-небудзь Пецькі-Ваські помсцяць за былыя мае службовыя абавязкі. Колькі парушальнікаў-злачынцаў перасаджаў за час міліцэйскай працы ў турму!

Нейкі час я стаяла ў разгубленасці. А потым няўпэўнена прапанавала:

— А вы звярніцеся да каго-небудзь па дапамогу, кансультацыю...

— Да каго, напрыклад? — з нейкай злосцю спытаў у мяне Якімцоў. — Я цяпер добра ведаю, што ніхто нікому ні ў чым дапамагчы не зможа. Хіба што сам сабе дапаможаш.

— Дарэчы, а калі будзе працяг суда па вашаму іску не ведаеце? — спыталася я.

Ён паціснуў плячыма:

— Сам дзіву даюся, днямі забягу, спытаюся. Ужо ўсе тэрміны прайшлі, а павестку не дасылаюць. Дарэчы, свае прэтэнзіі да вас я здымаю: не трэба мне ні вашых мільёнаў, ні прабачэнняў, Бог вам суддзя. А што тычыцца Бабка, то справу давяду да канца. І Лукашэнка разам з ім цяпер адкажа. Калі пакласці руку на сэрца, мне і ад іх грошай не трэба — рукі-ногі ёсць, зараблю. А вось прызнаць сваю віну ў ачарніцельстве праз газету, з якой яны палівалі мяне брудам, прымушу. Я не хачу, каб шклоўскі люд баяўся мяне як чорт ладана і думаў пра мяне немаведама што з-за гэтых плеткароў.

— Тады скажыце, чым магу дапамагчы вам я? — запыталася ў яго.

Ён ужо даўно ўзяў сябе ў рукі. Цяпер перада мной стаяў зусім іншы чалавек: галава прыўзнята над мускулістым тулавам, плечы распраўлены, погляд вачэй смелы, дзёрзкі, нават з упарцінкай. Ні следу, ні намёку на ранейшы адчай. Такі выгляд мог сведчыць толькі аб адным — сіле гэтага чалавека.

— Нічым, — сказаў як адрэзаў ён.

Я баялася згубіць усталяваны паміж намі кантакт працягвала чапляцца да яго:

— Можа ў газету матэрыял падрыхтуем, а? У незалежную, маю на ўвазе.

Ён уважліва паглядзеў на мяне, лёгенька паціснуў плячыма. Я успрыняла гэты жэст як зачэпку: можа, я змагу яшчэ быць яму карыснай і, такім чынам, паспрабую раскруціць і давесці "справу Якімцова" да яе лагічнага завяршэння?

— Можа, прама заўтра сустрэнемся? — не даючы яму часу не роздум, а дакладней — на адмову, запыталася зноў.

— Не, заўтра не магу.

— А паслязаўтра?

— Можа.

— Тады давайце дамовімся так: роўна у дзесяць гадзін я буду чакаць вас у вестыбюлі каля вашага кабінета. Падыходзіць?

Ён без асаблівага энтузіязму кіўнуў галавой, развітаўся і хуткай хадою накіраваўся прэч. Доўга яшчэ я глядзела яму ўслед і ўздыхала — палягчэла на сэрцы дзякуючы гэтай выпадковай сустрэчы.

... Кабінет Якімцова, цяпер ужо начальніка міжраённай інспекцыі пры МУС Беларусі, знаходзіўся на трэцім паверсе Дома Саветаў. Там размяшчаліся і адміністрацыйныя службы раёна, таму было намнога чысцей і ўтульней, чым на іншых паверхах. А ў фае быў нават мэбляваны куток для адпачынку — якраз там я і прызначыла нашу сустрэчу.

3 нецярплівасцю і самым байцоўскім настроем, цяпер ужо ў абарону Якімцова, я чакала прызначанага часу. Роўна ў дзесяць гадзін спусцілася з чацвёртага паверха і тузанула ручку ягоных дзвярэй. Яны былі зачыненыя. Пачакаўшы яшчэ хвілін дзесяць, вярнулася ў кабінет і пачала накручваць дыск тэлефона, набіраючы яго нумар. Ніхто не падыходзіў. Дні праз тры даведалася, што палкоўнік Якімцоў звольнены і з гэтай пасады.

Але я не скаралася, пачала шукаць Анатоля Канстанцінавіча па яго хатнім тэлефоне — ён быў "часова" адключаны, як потым сказала тэлефаністка на мой запыт. Аднойчы я ўбачыла ягоны старэнькі аўтамабіль на вуліцы горада і радасна накіравалася да яго. У той момант Анатоль Канстанцінавіч не мог не бачыць мяне, і таму я спакойна несла яму на твары свае радасныя эмоцыі... Аднак палкоўнік Якімцоў і не думаў спыняцца, калі ўбачыў мяне. Яго машына рэзка набрала хуткасць і знікла з вачэй.

Не, не выбачыў мне Анатоль Канстанцінавіч Якімцоў. Абвясціўшы пра тое, што спыніў супраць мяне іск, ён выкрасліў увогуле мяне з сваёй памяці. Што ж, правільна: за ўсё трэба плаціць. А што да паўторнага суда па іску Якімцова, то яго не было. Не ведаю судовых тонкасцей гэтай справы, але, мабыць, знайшлася падстава яе закрыць. І сапраўды, сітуацыя склалася надзвычайная: нейкі раённы суд, няхай сабе і шклоўскі, патрабуе з'явіцца ў якасці сведкі прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, якім стаў ужо на той момант Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка. А такога не бывае. У кожным разе, у нашай маладой дэмакратычнай Рэспубліцы Беларусь.