Skrzynia na złoto

[1] Opala (ros.) – gniew, niełaska. Na dworze wielkich książąt i carów w XV-XVIII w. wyrażała się w różnych formach sankcji wobec bojarów i szlachty – od zakazu pojawiania się na dworze władcy, poprzez areszt domowy i utratę godności i urzędów oraz konfiskatę majątku, aż do kary więzienia i śmierci (przyp. tłum.).

[2] Z której nie ma powrotu (ang.).

[3] Prikazy – w Rosji XVI – pocz. XVIII w. odpowiednik ministerstw, urzędów resortowych (przyp. tłum.).

[4] Miłej podróży (przyp. tłum.).

[5] Przede wszystkim honor, reszta potem (łac.).

[6] Rosyjskie kobiety (przyp. tłum.).

[7] Rezydencja miejska (ang.) (przyp. tłum.).

[8] Słoboda (ros.) – nazwa licznych osad w państwie moskiewskim w XI-XVII w., których ludność na określony czas zwalniana była od ciężarów feudalnych. Istniały m.in. słobody wojskowe, zakonne, pocztyliońskie, cudzoziemskie, rzemieślnicze (przyp. tłum.).

[9] Właśc. krużało (ros.) – szynk, karczma (przyp. tłum.).

[10] Właśc. cełowalnik (ros.) – szynkarz (przyp. tłum.).

[11] Dwadzieścia dwa (przyp. tłum.).

[12] Trzydzieści (przyp. tłum.).

[13] Czterdzieści trzy (przyp. tłum.).

[14] Właśc. sobaczit’sia (ros.) – wymyślać sobie, kłócić się (przyp. tłum.).

[15] Właśc. łajatsia (ros.) – j.w. (przyp. tłum.).

[16] Właśc. jamszczik (ros.) – pocztylion, woźnica (przyp. tłum.).

[17] Gostinyj Dwor – w dawnych rosyjskich miastach zespół architektoniczny, służący do przechowywania towarów i do handlu, najczęściej zbudowany na planie prostokąta, zwykle z arkadami od strony ulicy (przyp. tłum.).

[18] Właśc. szczi (przyp. tłum.).

[19] Właśc. blażennyj (ros.) – nawiedzony, niespełna rozumu (przyp. tłum.).

[20] Właśc. podjaczij (ros.) – poddiaczy, pisarz kancelaryjny (przyp. tłum.).

[21] Spójrz, spójrz tylko! (niem.).

[22] „Pod Bocianim Gniazdem” (dosł. „Bocian i Koto”, niem.).

[23] Tysiąckrotnie przepraszam, szanowny (franc.-gruz.) (przyp. tłum.).

[24] Sen, sen nocy letniej (ang.).

[25] Dawniej: Fin (przyp. tłum.).

[26] W tył zwrot! (niem.).

[27] Jasne? (niem.).

[28] Z niem. Schlafbank - ława do spania (przyp. tłum.).

[29] Pałacz (ros.) – kat (przyp. tłum.).

[30] Orużejnaja Pałata – kremlowski skarbiec i zbrojownia (przyp. tłum.).

[31] A.S. Matfiejew (Matwiejew), 1625-1682; oprócz wyżej wymienionych funkcji pełnił także od 1671 r. obowiązki szefa carskiej dyplomacji. W r. 1676 popadł w niełaskę. Wrócił do Moskwy w r. 1682. Zginął z rąk strzelców. (przyp. tłum.).

[32] Synchronizacja (ang.) (przyp. tłum.).

[33] Aluzja do słynnego przemówienia propagandowego, podsumowującego osiągnięcia rozwoju gospodarczego ZSRR (przyp. tłum.).

[34] Popularna gruzińska potrawa (przyp. tłum.).

[35] Bohater poematu Lermontowa Mcyri, młody mnich gruziński, oddany w dzieciństwie do klasztoru (przyp. tłum.).

[36] Tytuł popularnego filmu radzieckiego z 1962 r. (reż. M. Romm). Główną rolę młodego naukowca odtwarzał Aleksiej Batałow (przyp. tłum.).

[37] Dawniej największy w Moskwie dom towarowy; obecnie eleganckie centrum handlowe (przyp. tłum.).

[38] Gra słów. Zołotucha (ros.) – skrofuły, zołzy, skrofuloza (przyp. tłum.).

[39] Co przystoi, co jest należne Jowiszowi (bogu) (łac).

[40] Światłość (niem.) W tytułach: jaśnie oświecony (przyp. tłum.).

[41] Pomocy! Pomocy! (niem.).

[42] pismo odręczne (ros.) (przyp. tłum.).

[43] Abrek – dawniej u ludów północnego Kaukazu wygnany ze swego rodu banita, wiodący żywot włóczęgi-rozbójnika (przyp. tłum.).

[44] Nawiązanie do tytułu popularnego filmu (Kawkazskaja plennica) w reżyserii Ł. Gajdaja. Tu chodzi o to, że wielu Rosjan pozostaje na usługach potężnych kaukaskich mafii (przyp. tłum.).

[45] Co pan tu robi, drogi panie? (ang.).

[46] Do usłyszenia (niem.) (przyp. tłum.).

[47] Chodzi o premiera Czernomyrdina. Czarnomor (ros. Czernomor) to postać z utworu Puszkina Rusłan i Ludmiła (przyp. tłum.).

[48] Mowa o bohaterach Córki kapitana Aleksandra Puszkina (przyp. tłum.).

[49] A jutro cały świat (niem.). Fragment sztandarowej pieśni niemieckich faszystów (przyp. tłum.).

[50] Rozumiesz czy nie? (niem.).

[51] Moskiewskij Ugołownyj Rozysk – Moskiewski Wydział Kryminalny (przyp. tłum.).

[52] Skrajna muzułmańska sekta izmailitów, założona ok. 1090 r., w czasie wojen krzyżowych pozostająca na usługach Seldżuków i dokonująca mordów polityczno-religijnych (przyp. tłum.).

[53] Wasza wysokość! Ja… (niem.).

[54] Źli ludzie (ang.).

[55] Mowa o szefie ochrony prezydenta Borysa Jelcyna (przyp. tłum.).

[56] Niech pan osądzi sam (ang.).

[57] W cztery oczy (ang.).

[58] To już głupstwo (ang.).

[59] Chłystowie – powstała w końcu XVIII w. w Rosji sekta religijna (przyp. tłum.).

[60] Cyt. za: Biblia Święta, to jest całe Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Brytyjskie i Zagraniczne Towarzystwo Biblijne, Warszawa 1961, Dzieje Apostolskie 1, 18. Warto dodać, że ten przekład łączy dwie wersje; fragment brzmi bowiem: „…a powiesiwszy się, rozpukł się na poły, i wypłynęły wszystkie wnętrzności jego” (przyp. tłum.).

[61] Pewny na sto procent (ang.).

[62] Chodzi o skojarzenie z dwuczłonowym nazwiskiem bardzo popularnego radzieckiego kompozytora Wasilija Sołowjowa-Siedoja. Ros. siedoj - siwy przyp. tłum.).

[63] Moja nieosiągalna miłości (franc).