Пастка для рэха

17

Бавіць час ля акна — мой новы набытак, яшчэ адна крайнасць, якую я прымаю як неабходнасць. На вуліцу мяне пакуль што не пускаюць, а тэлевізар глядзець надакучвае. Вось і даводзіцца прыдумляць забаўкі. Па ўсім відаць, мяне хутка выпішуць, аднак тое «хутка» цягнецца ўжо некалькі тыдняў. Гадзіннік свой я згубіў, напэўна, пад час сутычкі з Буднікам, там, на Палаце. І цяпер час для мяне адлічваюць ходзікі. Тыя, што вісяць на калідоры, насупраць ардынатарскай.

Шмат чаго мне давялося перажыць за апошнія дні. Але затое я цяпер ведаю, хто такі Жэнік — малады хірург з дзіцячымі рысамі твару. Ведаю я, і хто такая Тэрэза. Гэта Жэнік расказаў мне, што яго мама і мая Ліда трагічна загінула шмат гадоў таму. Сумна… Хоць смерць для мяне цяпер — паняцце адноснае.

Вядомыя мне таксама і падрабязнасці той трагічнай развязкі ў гісторыі з Буднікам. Дзяўчынку, якая выпадкова апынулася на месцы здарэння тым непагодлівым надвячоркам, завуць Настай. Яна сірата і паслушніца ў Свята-Еўфрасіннеўскім манастыры. Што прывяло яе ў тыя мясціны ў такі позні час, застаецца толькі здагадвацца. Але, як бы там ні было, гэта яна паклікала на падмогу людзей. Пра ўсё гэта пагаварыць з ёю мне не выпала яшчэ, бо, калі яна наведвала мяне ў бальніцы, я знаходзіўся тады яшчэ ў коме. Гэта пазней мне расказаў Жэнік. Буднік у той вечар жывым не даўся. Пасля крывавай разборкі ён накіраваўся на кватэру да Лупоніка. А ноччу, калі дом акружылі міліцыянеры, застрэліўся ад безвыходнасці. Вось так і магла б скончыцца гэтая сумная гісторыя маёй няўдалай вандроўкі ў далёкае мінулае, калі б не адно «але»…

Я сяджу ля вакна і пазіраю на Сафію.

— Ашукаюць хахлоў амерыканцы! — прасочваецца праз мае невясёлыя думкі бурклівы голас дзядзькі Івана, суседа па бальнічным ложку. Гэта яго тэлевізар мы глядзім цэлымі днямі. — Як піць даць ашукаюць… Купяць за «зялёныя»… У Беразоўскага на ўсіх грошай хопіць…

— Што вы ўчапіліся за тых хахлоў? — не стрымліваюся я. — Разбяруцца яны самі, што рабіць са сваёй краінай.

— Вядома, разбяруцца, — нечакана згаджаецца са мной дзядзька Іван. У голасе ніякай крыўды. — Толькі не веру я, каб вось так, у сцюжу, у холад і ні за што стаялі яны на гэтым майдане… Ты чуеш мяне?

Дзядзька Іван на хвілінку змаўкае.

— Вось ты пайшоў бы бунтаваць супраць улады?..

Адказаць яму не паспяваю. У пакой уваходзіць Жэнік. Сёння не яго дзяжурства, і таму ён апрануты не па-бальнічнаму. Павітаўшыся, ён вяртае мне пажоўклыя ад даўніны лісты і мой кішэнны гадзіннік, набыты некалі ў ламбардзе яго мамай.

— Вазьміце…

— Дзякуй, — суха вымаўляю я. Разгублена гляджу на гадзіннік — стрэлкі, нібы магніты, прыцягваюць мой позірк. Стрэлкі рухаюцца ў правільным накірунку.

— Гадзіннік быў сапсаваны, — апраўдваецца Жэнік. — Вось я і вырашыў адрамантаваць яго. Цяпер ідзе вось...

— Правільна вырашыў, — удзячна пазіраю я на яго і незаўважна падміргваю дзядзьку Івану.

Некалькі хвілін маўчым.

— Як Тэрэза? — цікаўлюся я ў Жэніка. — Памірыліся?

— Нармальна, — сарамліва ўсміхаецца той.

Голас выдае яго. І я перакананы, што ён хлусіць, аднак не падаю выгляду.

— Жыццё такое кароткае, Жэнік. Што вы з ёю не падзялілі?.. Ты ж мужчына, Жэнік… Ты першы павінен саступіць. Глядзі, каб некалі не давялося шкадаваць…

Збіраюся з думкамі, каб прадоўжыць свой спынены маналог.

— Я пастараюся… — спяшаецца Жэнік. — Я абавязкова пастараюся…

Што ж, ясна, працягваць размову на гэтую тэму няма сэнсу.

«А сам ты заўсёды правільна паступаў?.. — лаўлю я сябе на слове і сумна пазіраю ў акно. — Ці маеш ты права павучаць іншых? Хіба тваё жыццё — узор для пераймання?..»

— Некалі твая мама сказала вельмі правільныя словы, ад якіх мне і зараз робіцца не па сабе…

Жэнік пытальна ўздымае вочы.

— Шкада таго часу, які мы з табою прамаўчалі… — працягваю я і замаўкаю.

Жэнік доўга не затрымліваецца. І мы зноў застаёмся з дзядзькам Іванам удвух.

— Шчаслівы ты… Табе ёсць дзеля чаго жыць, — зайздросціць ён мне. — У цябе ёсць Жэнік. Во такі малец!.. А я — чалавек адзінокі.

Хочацца дадаць: «Не толькі Жэнік, ёсць яшчэ Настачка, Тэрэза…»

— Вам бы, дзядзька, з тыдзень у бочцы пажыць, — жартую я недарэчна.

Мужчына жарту не ўспрымае і пазірае на мяне падазрона:

— Дзе мне трэба пажыць? — перапытвае ён.

— Жартую я, дзядзька Іван. Некалі ў даўніну жыў філосаф адзін... Дыягенам звалі…

— Дык то ж філосаф, — сумна ўсміхаецца дзядзька Іван.

— Адзінота — гэта нармальнае становішча, — суцяшальна тлумачу я гэтаму сталаму чалавеку. Тлумачу, а сам гэтым тлумачэнням не веру... «Малоць языком адно, — думаю я, — а на справе зусім іншае. Чалавеку ніколі не ўжыцца са сваёй адзінотай, і мая не зусім удалая вандроўка ў сваё мінулае — пацвярджэнне гэтага. Мы здольныя шукаць усё жыццё тыя даверлівыя, родныя вочы толькі дзеля таго, каб хоць раз зазірнуць у іх… Зазірнуць і памерці…»