Пастка для рэха

5

Жэнік крочыць па калідоры, уздоўж шэрых сцен. Ад акна на іх дрыготкая палоска святла. Ён дакранаецца да яе пальцам. Святло ўелася ў атынкоўку, зрабілася неад’емнай яе часткай. Холад перадаецца ўсяму целу. Ён азіраецца. У калідоры ніводнай душы. У паветры вісіць устойлівы смуродны пах паленага тлушчу. Скупое калідорнае святло нібыта панцыр. Пад ім пашарпаныя шэрыя сцены. Што тоіцца за імі? Ён распранае вачыма цнатлівую інтэрнацкую цішыню і спрабуе ўявіць сабе, чым жывуць гаспадары гэтых невялікіх аднатыпных пакояў. Спрабуе — і не можа… Бо, каб уявіць сабе тое, што ты хочаш, трэба ведаць, што ты збіраешся сабе ўявіць…

Жэнік робіць некалькі крокаў да абітых чорным дэрмацінам дзвярэй і спыняецца. Марудзіць хвілінку-другую, выцірае пальцы насоўкай і націскае на дзвярную ручку. У пакоі накурана, і, каб праветрыць яго, нядаўна адчыненай фортачкі недастаткова. Нягледзячы на тое, што скразняк уварваўся ўжо ў пакой, цыгарэтны чад з прымессю пахаў кавы, парфумы і поту ўсё яшчэ вісіць у паветры.

— Прывітанне! Я на хвілінку…

У адказ маўчанне. Ён робіць яшчэ некалькі крокаў, і першае, на чым затрымліваецца яго позірк, гэта карціна. Яна вісіць над ложкам у прыгожай багетавай рамцы і нагадвае акно ў незнаёмы і прывідны свет: сляпое і заседжанае дзе-нідзе надакучлівымі мухамі. Паўзмрок, які валадарыць у памяшканні, не замінае яму разглядзець прыгажосць гэтай «заваконнай» казкі — казкі аб вялікім чорным сонцы. Гэта менавіта яно рассцілае ўладарна свае чорныя як смоль промні. Над лесам і над вадою, якія шчыльна акальцоўваюць з усіх бакоў крэпасць, носіцца чорная птушка. Яна і сцеражэ гэтае княства цемры. І ўсяму таму спрыяюць няўлоўны, заклапочаны рытм натоўпу дрэў, маналіт муроў вежы, строга раскрэсленыя лініі званіц і вольны размах крылаў чорнай птушкі. Палахлівае сонца коціцца за далягляд. Яно ўжо не здольнае супрацьстаяць пераможным акордам чорных промняў. Яно нават не можа прабіцца праз іх. Свет да краёў запаланёны цемрай…

Ён адрывае позірк ад карціны і аглядвае пакой. З мэблі ў ім ложак, шафа і пісьмовы столік. На дзвярах вялікае люстэрка, на сценах кніжныя паліцы. Замест кніг у іх парфума.

— Не грукай дзвярыма, — папярэджвае яго Тэрэза. — Люстра трымаецца на добрым слове і можа ўпасці…

Дзяўчына выходзіць з-за шафы і збянтэжана паціскае плячыма. Ён заўважае, як твар яе пакрываецца густой чырванню. Ён асцярожна зачыняе дзверы і заходзіць у пакой. Сэрца шчымліва сціскаецца. Сэрца хоча штосьці нагадаць. Магчыма, яно хоча папярэдзіць яго аб нечым важным. Толькі слухаць сэрца няма часу. Ён перакананы, што начаваць застанецца ў гэтым пакоі, на ложку са ўзбітымі мяккімі падушкамі.

— Магу прымацаваць, — прапаноўвае ён, скоса пазіраючы на люстэрка. — Хочаш?..

— Другім разам, — адмаўляецца дзяўчына, не хаваючы сваёй нядобразычлівасці.

У Тэрэзы залацістыя валасы з завіткамі каля вушэй. Валасы блішчаць і падобныя да апалай лістоты — той, што рассыпана па брукаваных дарожках у цэнтральным скверыку, насупраць інтэрната. Жэньку здаецца, што валасы яе вымазаны гусіным тлушчам. Наўмысна, каб зберагчы свой цнатлівы залацісты колер. Зберагчы для зімы…

— Адкуль яна ў цябе? — паказвае ён вачыма на карціну. — Раней яе тут не было… Ты пачала захапляцца жывапісам?

— Гэта Чурлёніс: «Балада аб чорным сонцы».

Жэнік падыходзіць да карціны і кранаецца палатна пальцам.

— Гэта копія, — удакладняе Тэрэза. — Арыгінал згублены…

— Адкуль яна ў цябе? — настойліва перапытвае Жэнік.

— Мастак адзін падарыў.

— Зразумела… ты стала цікавіцца мастакамі…

Тэрэза маўчыць. Ён таксама. Маўчанне намагаецца перамагчы маўчанне. Напэўна, каб нарадзіць шчырасць. Ва ўсякім выпадку, ён на тое спадзяецца.

— Што ў цябе яшчэ новенькага?

— Джынсы…

Тэрэза дэфіліруе па пакоі.

— Як?..

— Класныя, — адказвае Жэнік. У голасе несхаваная абыякавасць.

— А вочы?

— Вочы таксама класныя…

— Не, Жэнік, — сумна ўсміхаецца Тэрэза. — У іх няма ранейшага бляску, няма свежасці...

За яе пранізлівай халоднай усмешкай тоіцца нейкае глыбока схаванае расчараванне.

— Тэрэза, нам неабходна пагаварыць.

— Аб чым? — здзіўляецца яна.

— Іншы раз мне здаецца, што ты… — ён замаўкае і сумна глядзіць на Тэрэзу. — Што ты нешта старанна хаваеш ад мяне. Можа ў цябе ёсць нехта іншы? Лепшы?..

— Чаго ты хочаш? — злуецца яна.

— Я хачу, каб ты калі-небудзь закахалася ў мяне. Я пачакаю… Чуеш?

— Я і так цябе кахаю.

— Не, Тэрэза, не кахаеш... Ты толькі дазваляеш кахаць сябе…

Яна хоча дадаць нешта ў апраўданне, аднак перадумвае і збянтэжана ўсміхаецца. Яе ўсмешка агаляе адзіноту. Яго адзіноту. Ён не ведае, пра што гаварыць далей, і маўчыць. Лепшы сродак ад болю — гэта туга. Туга па сваіх пачуццях…

Калі б нехта спытаў у яго ў гэты момант, з чаго складаюцца нашы эмоцыі, ён не задумваючыся адказаў бы: з іроніі. Вечар таксама вылеплены з іроніі. А яшчэ з пацалункаў…

Усю ноч яны мілуюць адно аднаго. Раніцай разам пакідаюць цесны інтэрнацкі пакойчык. Яна ідзе на працу, ён — на пошукі ўчарашняга дня. Настрой выдатны. Калі не ўлічваць, што хочацца спаць. Аднак санлівасць хутка пройдзе. Кубачак кавы верне ўпэўненасць і бадзёрасць…