Парастак радка, галінка верша

Блакітнавокая паэзія

Маладым прыйшоў у паэзію Сяргей Ясенін, маладым адышоў з жыцця, маладым застаўся навечна жыць у літаратуры сваім трапяткім словам, сваім гранічна чыстым сумленнем, жыць у свядомасці кожнага, хто хоць аднойчы прыпаў да незамутненай крыніцы ягонай паэзіі.

Час выверыў усё патрабавальна і цвяроза, адмёў мякіну вульгарызатарскай крытыкі, мякіну, якой хацелася іншым запарушыць чыстыя вочы ясенінскай думкі, ясенінскага слова. Час ашчадзіў зерне, што, кінутае ва ўдзячную раллю ўражлівых душ, рунее, красуецца, наліваецца, нязводна паўтараючыся ў новых і новых пакаленнях.

Пасля Някрасава Ясенін бадай самы прызнаны, самы ўлюбёны паэт славянскага свету. ён глыбока рускі, а значыць, і глыбінна славянскі. Сяргей Ясенін узбагаціў рускае слова ўсімі адценнямі — ад паганскіх праасноў яго да аналітычных вышынь сучаснага мыслення. Хто ведае, колькі яшчэ часу да ягонай паэзіі, глыбокай і блакітнавокай, квяцістай і русявачубай, будзе звяртацца чалавечая душа, што на нейкі момант усё ж разгубілася перад параджэннем цывілізацыі — горадам. Даўно абагнала «сталёвая конніца» танканогае жарабятка. Ды «мілы, смешны дураслівец» застаўся і пранозлівым ясенінскім сумам, і ягоным шчымлівым напамінам, і ў нейкай меры гістарычнай вешкай, па якой лягчэй вызначыць і разбег, і ўсёхуткую памклівасць новых, ужо нашых дзён.

На парозе новага грамадства Ясенін баяўся, як бы прагрэс тэхнічны не знеаблічьтў, не збядніў зместам, не звёў да простага клішэ чалавечыя пачуцці і духоўныя парывы. Таму што хацеў верыць у іншы зыход «рэвалюцыі пачуццяў», таму што сам быў прадцечай чалавека будучага, з'яўляючыся адначасна як бы заложнікам будучай гармоніі і ахвярай дысгармоніі сучаснай яму рэчаіснасці. Ды, смерцю смерць адпрэчыўшы, паззія Сяргея Ясеніна выстаяла на ўсіх вятрах і суравеях, пацвердзіўшы права паэта і грамадзяніна на шчырасць, на творчасць красы, на давер сучаснікаў і нашчадкаў.

Быў час, калі Расія без Ясеніна здавалася звонам з вырваным языком, ды выявілася, што і тады моўчкі яна гаварыла Ясеніным, мысліла і думала Ясеніным, верыла і веравала па Ясеніну. Ды вось пара прыйшла, і Расія набыла голас, і выявілася, што гэты голас — Сяргей Ясенін.

Беларуская паэзія назаўсёды ўдзячная маладому рускаму майстру. Некалі маладнякоўская паэзія і чадзела, і хмялела, і да самазабыцця была закаханая ў ясенінскае слова, у ясенінскія вобразы. Выйшаўшы з вёскі і нават падкрэслена «вяскуючы», калі можна так сказаць, нашая паэзія спачатку пераймальна, а потым і творча засвоіла такую непаўторную з'яву ў сусвеце літаратуры, як творчасць Сяргея Ясеніна.

Ад таленавітага чалядніка-маладнякоўца Паўлюка Труса да сталага майстра, народнага паэта Беларусі Аркадзя Куляшова нашыя літаратары вучыліся ў Сяргея Ясеніна, а то і творча супернічалі з ім.

Да гонару беларускай паэзіі дарэчы напомніць адкрыты ліст у «Комсомольскую правду» ў 1926 годзе, у якім маладыя беларускія паэты педвухсэнсоўна патрабавалі спыніць злосныя нападкі на сапраўды рускага паэта Сяргея Ясеніна з боку занадта запабежлівых ягоных крытыкаў, патрабавалі не ўпамінаць абыдзённа імя паэта.

Тут да месца прывесці і прыклад непадробнай увагі самога Сяргея Ясеніна да маладых літаратараў краіны. Калі першы беларускі пралетарскі паэт Міхась Чарот сустрэўся ў «Стойле Пегаса» з Сяргеем Ясеніным, Сяргей Аляксандравіч сказаў, што яшчэ да рэвалюцыі яму было знаёма імя Янкі Купалы, што ён чытаў вершы Янкі Купалы, перакладзеныя на рускую мову Іванам Белавусавым. I папрасіў Міхася Чарота прачытаць яму што-небудзь па-беларуску. Чарот прачытаў рускаму сабрату сваю славутую паэму «Босыя на вогнішчы». Кажуць, яны зразумелі адзін аднаго.

Сёння ясенінская шчырасць сталася патрэбнай не толькі славянскаму свету. Паэзія чараўніка рускага слова пераадолела моўныя межы, і на радзіме, і на чужыне застаючыся па-ранейшаму прывабнай загадкай.

1985